Rekordowe wydatki na Wojsko Polskie. Ale nie z budżetu

Jak poinformowała pierwsza wiceprezes BGK, wykonanie planu finansowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych wyniosło 79 procent, czyli 51,4 mld złotych. Dla porównania, w 2024 roku Fundusz wydał około 30 mld złotych, co stanowiło 73 procent ówczesnego planu finansowego. Kluczowe decyzje zostały podjęte w ostatnich miesiącach, bo jak podkreśliła prof. Marta Postuła, jeszcze w październiku wykonanie było na poziomie około 50 procent.

W wywiadzie dla money.pl wiceprezes BGK wspomniała między innymi o finansowaniu wartej 6,5 mld dolarów umowy na czołgi K2PL, gdzie już na etapie jej podpisywania w liście intencyjnym dotyczącym finansowania zapewniono, że 80 procent kwoty jest objęte koreańskimi gwarancjami rządowymi. To istotnie obniża koszt finansowania i było przedmiotem długotrwałych negocjacji.

Jak wiadomo, umowa na finansowanie kontraktu na czołgi K2PL została podpisana z udziałem hiszpańskiego banku Santander w ostatnich dniach grudnia. Z kolei inna umowa, na zakup produkowanych w Polsce pocisków CGR-080 od spółki joint venture Hanwha Aerospace i WB Electronics, miała finansowanie wpisane już w momencie jej podpisywania. Wiceprezes BGK mówiła też o europejskim programie SAFE, w którym BGK „będzie operatorem, jeśli taka będzie decyzja rządu”. W jego wypadku pieniądze będzie pożyczać Komisja Europejska, ale z drugiej strony trzeba będzie dbać o spełnienie warunków dotyczących terminów realizacji kontraktu i udziału krajowego na poziomie 65 procent.

Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych to rozwiązanie ustanowione ustawą o obronie Ojczyzny w 2022 roku, a jego podstawowym zadaniem jest finansowanie modernizacji technicznej Wojska Polskiego – ale też określonych innych potrzeb polskiej armii – za pomocą instrumentów rynku finansowego, a więc poza budżetem państwa (choć FWSZ). Do źródeł finansowania Funduszu Wsparcia zaliczają się między innymi pożyczki rządowe (na przykład amerykańskie w trybie FMS) oraz instytucji rządowych (w rodzaju banków koreańskich), ale też zaciągane na rynku komercyjnym (w tym z gwarancjami instytucji rządowych) czy emitowane przez FWSZ obligacje. Innymi źródłami finansowania FWSZ są dotacje z budżetu MON oraz np. wpływy z kar umownych czy opłat za korzystanie z poligonów przez wojska sojusznicze.

Od 2022 roku Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych jest wykorzystywany do finansowania znacznej części kontraktów modernizacyjnych, w tym ze stroną koreańską (jak czołgi K2/K2PL, system Homar-K, ale też samoloty FA-50/FA-50PL i haubice K9), z USA (m.in. system obrony powietrznej, śmigłowce Apache Guardian czy podpisana w tym roku modernizacja F-16, Szwecją (z FWSZ finansowany jest m.in. zakup granatników Carl-Gustaf M4, ale też we współpracy polsko-brytyjskiej (program obrony powietrznej Narew).

Tak o Funduszu mówiła prof. Marta Postuła w wywiadzie dla Defence24.pl w lipcu 2025 roku: „BGK w ramach FWSZ może pozyskać finansowanie z różnych źródeł (…) co pozwala częściowo przenieść ryzyko i koszty na stronę zagraniczną. Dzięki temu możemy ograniczyć koszt długu, zwiększyć pulę dostępnego finansowania i jednocześnie działać szybciej i bardziej elastycznie. Polska jest dziś stawiana za wzór w finansowaniu obronności”.

Pierwsza wiceprezes BGK mówiła też o podobieństwach między Funduszem Wsparcia a europejskim instrumentem SAFE: „Podstawowe podobieństwo do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych polega właśnie na tym mechanizmie – zarówno w SAFE, jak i w FWSZ finansowanie ma charakter dłużny. BGK może pozyskiwać środki poprzez emisję obligacji, zaciąganie kredytów czy pożyczek, a następnie kierować je na realizację konkretnych kontraktów zawartych przez Polskę. Spłaty tych zobowiązań odbywają się w ratach i są przewidziane w planie finansowym Funduszu.

Zarówno SAFE, jak i FWSZ działają w oparciu o zgłaszane zapotrzebowanie – w przypadku SAFE państwa członkowskie przedstawiają Komisji Europejskiej swoje potrzeby, a w przypadku FWSZ Minister Obrony Narodowej zgłasza je do BGK. Każde finansowanie musi być zaakceptowane – w SAFE przez odpowiednie instytucje UE, a w FWSZ przez Zespół Sterujący złożony z przedstawicieli MON, MF i BGK. To gwarantuje spójność i racjonalność procesu”

Na tle Europy Polska jest często wskazywana jako przykład dobrego wykorzystania instrumentów finansowych dla potrzeb obronności. Rozwiązania wprowadzone u nas są coraz częściej wzorcem dla innych państw. I to pokazuje, że warto rozwijać Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych – bo skutecznie wspiera potrzeby obronne, a jednocześnie stanowi przykład efektywnego zarządzania finansami publicznymi
pierwsza wiceprezes BGK prof. zw. dr hab. Marta Postuła w wywiadzie dla Defence24.pl