Europa kupuje F-35. Dziś przylecą polskie Husarze

Jak dotąd państwa europejskie złożyły zamówienia na niespełna 600 egzemplarzy F-35 Lightning II w dwóch wariantach: konwencjonalnym F-35A oraz zdolnym do krótkiego startu i pionowego lądowania F-35B. Pod względem liczebnym amerykański wielozadaniowy samolot bojowy 5. generacji wkrótce prześcignie Eurofightera Typhoon, który został zakontraktowany przez 5 krajów Starego Kontynentu i Turcję w 634 sztukach wszystkich wersji. Obecnie nie są spodziewane zamówienia z Europy na morski wariant F-35C. Użytkownicy eksportowi z całego świata zakupili około 900 sztuk F-35 w wersjach A i B.

W poniższym zestawieniu wymieniono wszystkie dotychczasowe zamówienia na F-35 w Europie. Te liczby mogą ulec zmianom w bliskiej przyszłości. Rząd Grecji jest zainteresowany zakupem 20 kolejnych F-35A. Jak informowaliśmy na Defence24.pl w grudniu ubiegłego roku, Siły Powietrzne RP chcą pozyskać samoloty dla dwóch kolejnych eskadr lotnictwa taktycznego. F-35A byłby faworytem w takim postępowaniu. W ostatnich latach dodatkowe zamówienia złożyły: Belgia, Dania, Holandia i Włochy. Kolejne egzemplarze F-35A i B zamierza też pozyskać Wielka Brytania.

W 8 z 13 wymienionych państw służyły (lub wciąż służą) F-16 Fighting Falcon różnych wersji: w Belgii, Danii, Grecji, Holandii, Norwegii, Polsce, Rumunii i Włoszech. 7 użytkowników F-35 w przeszłości korzystało z myśliwców F-104 Starfighter: Belgia, Dania, Grecja, Holandia, Niemcy, Norwegia i Włochy. 3 kraje stanowią współproducentów, a zarazem użytkowników Eurofightera Typhoon: Niemcy, Wielka Brytania i Włochy. W dwóch ostatnich państwach F-35B zastępują samoloty pionowego startu i lądowania Harrier. W Finlandii i Szwajcarii F-35A wyprą F/A-18C Hornet. Z kolei Czechy po wdrożeniu F-35A staną się pierwszym krajem, który wycofa ze służby szwedzkie JAS 39C/D Gripen.

Grecja jako jedyna z wymienionych będzie posiadać F-35 równolegle z francuskimi Dassault Mirage 2000 i Rafale. Wraz z dostawami F-35A dołączy do grona sił powietrznych Europy, które równolegle korzystają (lub będą korzystały) z platform lotniczych 4. i 5. generacji: Niemiec, Polski, Rumunii, Wielkiej Brytanii i Włoch. Po zrealizowaniu całego zamówienia na 75 szt. F-35A i 40 egz. F-35B Włochy zostaną największym użytkownikiem Lightninga II poza Stanami Zjednoczonymi. Z różnych względów próby sprzedaży F-35 do Hiszpanii i Turcji pozostają w zawieszeniu.

Wielu europejskich użytkowników F-35 stanowi nie tylko klientów, ale też uczestników programu budowy i utrzymania tych maszyn. Części do Lightningów II dostarczają fabryki ulokowane w: Belgii, Finlandii, Niemczech, Polsce, Wielkiej Brytanii i Włoszech (między innymi). W zlokalizowanym w Rzeszowie zakładzie produkcyjnym Pratt & Whitney wytwarzane są podzespoły silnika odrzutowego F135. We włoskim Cameri znajduje się jedyna linia montażowa F-35 w Europie. Wśród europejskich partnerów Lockheed Martin w programie Lightning II można wymienić podmioty takie jak BAE Systems (Wielka Brytania), Leonardo (Włochy) czy Rheinmetall (Niemcy).

Podobnie jak państwa Europy, floty F-35 tworzą także bliscy partnerzy NATO w dziedzinie bezpieczeństwa: Australia (dostarczono 72 F-35A), Japonia (w służbie znajduje się 40 F-35A ze 105 zamówionych), Kanada (jak dotąd zakontraktowano 30 F-35A z 88 planowanych), Republika Korei (dostarczono 40 F-35A z 60 zakupionych) i Singapur (zamówiono 8 F-35A i 12 F-35B). Na początku maja Izrael złożył zamówienie na 25 kolejnych F-35I Adir, które dołączą do 75 egzemplarzy zakupionych przez Tel Awiw do 2023 roku. Izraelscy lotnicy w 2018 r. przeprowadzili chrzest bojowy F-35 Lightning II, uderzając na cele naziemne na Wzgórzach Golan.

Dziś około godziny 18 pierwsze polskie F-35A Husarz, maszyny o numerach taktycznych 3509, 3510 i 3511, wylądują w 32. Bazie Lotnictwa Taktycznego w Łasku. Lightningi II z szachownicą uzupełnią 47 samolotów F-16C/D Block 52+ Fighting Falcon (które zostaną zmodernizowane do standardu F-16V Block 72) oraz 32 egzemplarze FA-50 w wariantach GF i PL. W przyszłości F-35A trafią także do 21 BLT w Świdwinie, gdzie dziś służą wyprodukowane w Związku Radzieckim myśliwsko-bombowe Su-22M4 oraz UM3K. Wraz ze spisaniem ze stanu Suchojów oraz myśliwców MiG-29 z Sił Powietrznych zostaną wycofane ostatnie samoloty bojowe o radzieckim rodowodzie.