Decyzja zapadła. Nowe dowództwo w strukturach sił zbrojnych

Powstanie nowej formacji, jaką są Wojska Medyczne, było zapowiadane przez MON już od dawna. Tak samo jak i utworzenie Legionu Medycznego.

7 października 2025 roku minister obrony narodowej podpisał trzy decyzje:

• w sprawie powołania Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej do spraw utworzenia Dowództwa Wojsk Medycznych;
• w sprawie powołania Zespołu do spraw wypracowania rozwiązań w zakresie organizacji i funkcjonowania Legionu Medycznego;
• w sprawie powołania Zespołu do spraw przygotowania dokumentów organizacyjnych i organizacyjno-etatowych do utworzenia Dowództwa Wojsk Medycznych.

Na miejsce formowania nowego dowództwa wybrany został Kraków. Miasto to ma szansę stać się niedługo nową wojskowo-medyczną stolicą Polski. Świadczy o tym też kolejna decyzja ministra obrony narodowej. W dniu 24 listopada 2025 roku powołał on do życia Zespół do spraw utworzenia Małopolskiego Wojskowego Instytutu Medycznego - Państwowego Instytutu Badawczego w Krakowie.

Samo formowanie Dowództwa Wojsk Medycznych w Krakowie będzie trwało zapewne wiele miesięcy. Docelowo ma liczyć ponad 100 osób. Jednak już od 24 marca 2026 roku podlega ono ministrowi obrony narodowej, za pośrednictwem dyrektora Departamentu Wojskowej Służby Zdrowia MON.

Należy mieć nadzieję, iż miejsce to w strukturze Systemu Kierowania i Dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP jest tymczasowe i wynika ono z fazy organizacyjnej samego dowództwa, i faktu, iż na razie nie ma ono w podporządkowaniu żadnych jednostek czy też instytucji wojskowych. Dla przypomnienia należy podkreślić, iż obecny model Systemu Kierowania i Dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP nie zdał egzaminu i jest powszechnie krytykowany, zarówno przez wojskowych, jak i polityków. Nadal nie wiadomo, kiedy zostanie on zmieniony. Na razie oprócz deklaracji z różnych stron w tej sprawie dzieje się niewiele.

Obecnie na czas pokoju wojskową służbę zdrowia umownie można podzielić na dwie części: polową i stacjonarną.

Polowa w większości podlega Dowództwu Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych, w ramach którego funkcjonuje Zarząd Wojskowej Służby Zdrowia. Dowódca Generalny ma w swoim podporządkowaniu:

• 1.Wojskowy Szpital Polowy w Bydgoszczy;
• 2.Wojskowy Szpital Polowy we Wrocławiu;
• 3.Wojskowy Szpital Polowy w Lublinie;
• Centrum Reagowania Epidemiologicznego Sił Zbrojnych RP w Warszawie;
• Wojskowe Centrum Kształcenia Medycznego im. gen. bryg. dr med. Stefana Hybickiego w Łodzi;
• Powietrzna Jednostka Ewakuacji Medycznej w Nowym Glinniku;
• oraz grupy zabezpieczenia medycznego i zespoły ewakuacji medycznej w etatach wielu jednostek wojskowych.

Obecnie planuje się sformowanie dwóch kolejnych wojskowych szpitali oraz 16 rejonów zabezpieczenia medycznego wojsk jako osobne jednostki organizacyjne. Obecnie Polska podzielona jest na 8 takich rejonów, a ich siedziby znajdują się w największych stacjonarnych szpitalach wojskowych. W nowej organizacji będą one niezależne od szpitali i zlokalizowane po jednym w każdym z województw.

Dodatkowo w podległości Inspektora Wsparcia Sił Zbrojnych RP znajduje się Wojskowy Ośrodek Farmacji i Techniki Medycznej w Celestynowie.

Informacje dotyczące elementów polowej służby zdrowia mobilizowanej na czas wojny oczywiście są niejawne.

Stacjonarna część wojskowej służby zdrowia podlega sekretarzowi stanu w MON za pośrednictwem Dyrektora Departamentu Wojskowej Służby Zdrowia MON. Obecnie w jej skład wchodzą:

• Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie;
• Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii imienia generała Karola Kaczkowskiego w Warszawie;
• Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej w Warszawie;
• 1.Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ w Lublinie;
• 4.Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ we Wrocławiu;
• 5.Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ w Krakowie;
• 6.Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ w Dęblinie;
• 7.Szpital Marynarki Wojennej z Przychodnią SPZOZ w Gdańsku;
• 10.Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ w Bydgoszczy;
• 105.Kresowy Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ w Żarach;
• 107.Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ w Wałczu;
• 109.Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ w Szczecinie;
• 115.Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ w Helu;
• 116.Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ w Opolu;
• 118.Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ w Ełku;
• 20.Wojskowy Szpital Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjny SPZOZ w Krynicy-Zdroju;
• 21.Wojskowy Szpital Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjny SPZOZ w Busku-Zdroju;
• 22.Wojskowy Szpital Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjny SPZOZ w Ciechocinku;
• 23.Wojskowy Szpital Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjny SPZOZ w Lądku-Zdroju;
• Wojskowe Specjalistyczne Przychodnie Lekarskie SPZOZ w: Białymstoku, Bielsku-Białej, Braniewie, Gdyni, Giżycku, Gorzowie Wielkopolskim, Grudziądzu, Gubinie, Kielcach, Kołobrzegu, Koszalinie, Łodzi, Poznaniu, Radomiu, Rzeszowie, Siedlcach, Słupsku, Stargardzie, Szczecinku, Świdwinie, Świnoujściu, Toruniu i Witkowie;
• Garnizonowa Przychodnia Lekarska SPZOZ w Modlinie;
• Centralna Wojskowa Przychodnia Lekarska „CePeLek" SPZOZ w Warszawie;
• Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska „SpecLek" SPZOZ w Warszawie;
• Specjalistyczna Przychodnia Lekarska dla Pracowników Wojska SPZOZ w Warszawie;
• Przychodnia Lekarska Wojskowej Akademii Technicznej SPZOZ w Warszawie;
• Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa SPZOZ w Warszawie z podległymi stacjami terenowymi;
• Wojskowe Ośrodki Medycyny Prewencyjnej w: Krakowie, Bydgoszczy, Gdyni, Nowym Dworze Mazowieckim i we Wrocławiu;
• Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie z podległymi komisjami lekarskimi.

Informacje dotyczące zadań mobilizacyjnych elementów stacjonarnej służby zdrowia na czas wojny również są niejawne.

Na razie nie podano dokładnej listy jednostek i instytucji, które zostaną w przyszłości podporządkowane Dowództwu Wojsk Medycznych. Na czas pokoju prawdopodobnie będą to elementy polowej służby zdrowia. Na czas wojny prawdopodobnie będą do nich dołączały elementy stacjonarnej służby zdrowia (przekształcane w jednostki wojskowe) oraz jednostki nowo formowane.

W związku z powyższym wydaje się, iż bardzo ważne jest docelowe umiejscowienie tworzonego Dowództwa Wojsk Medycznych w naszym Systemie Kierowania i Dowodzenia Siłami Zbrojnymi, zarówno na czas „P”, jak i na czas „W”. A najważniejsze, aby cały ten system zmienić jak najszybciej na w pełni funkcjonalny. I nie należy na to czekać do wybuchu wojny.

Należy też podkreślić, że w czasie „W” główny ciężar opieki zdrowotnej, w tym leczenia rannych żołnierzy, spadnie na cywilną służbę zdrowia. Stąd tak ważna jest ścisła współpraca struktur cywilnych i wojskowych, co powinno zostać uwzględnione w procesie tworzenia Wojsk Medycznych oraz szerzej transformacji systemu zabezpieczenia medycznego państwa.