Indonezja na czele misji pokojowej w Gazie: udział Dżakarty w Radzie Pokoju

Po zawieszeniu broni między Izraelem a Hamasem z 10 października 2025 r. strony konfliktu wstępnie zgodziły się na zaproponowany przez Trumpa plan pokojowy, w którym Rada Pokoju ma pełnić rolę głównej platformy. Organ ten został powołany w celu nadzorowania powojennej stabilizacji i odbudowy Strefy Gazy. Inicjatywa od początku budziła jednak liczne kontrowersje – przede wszystkim ze względu na niejasny mandat oraz marginalizację reprezentacji palestyńskiej. Mimo tego, Indonezja przystąpiła do organizacji i szybko stała się jednym z jej najbardziej aktywnych uczestników, ustępując pod względem zaangażowania jedynie Stanom Zjednoczonym. 22 stycznia 2026 r. prezydent Prabowo Subianto wziął udział w inauguracyjnym posiedzeniu BoP, podczas którego podpisał kartę organizacji, deklarując poparcie Indonezji dla celu osiągnięcia trwałego pokoju w Gazie.

Rada Pokoju ma sprawować nadzór nad planowaną misją pokojową, zakładającą rozmieszczenie międzynarodowego kontyngentu sił stabilizacyjnych (ISF). W listopadzie 2025 Rada Bezpieczeństwa ONZ w sposób bezprecedensowy udzieliła Radzie Pokoju autoryzacji, tym samym po raz pierwszy upoważniając organizację zewnętrzną do prowadzenia tego typu działań. Od momentu pojawienia się koncepcji wielonarodowego kontyngentu, Indonezja zaczęła odgrywać w tym procesie rolę pierwszoplanową. Wśród państw BoP była pierwszym krajem, który zadeklarował gotowość wysłania wojsk do Gazy, oraz otrzymała propozycję obsadzenia pozycji zastępcy dowódcy ISF.

Pod koniec lutego 2026 r. Dżakarta ogłosiła zamiar wysłania 8 tys. żołnierzy do Gazy, co znaczy, że kontyngent indonezyjski stanowiłby największy wkład narodowy w siły ISF, których docelowa liczebność ma wynosić około 20 tys. żołnierzy. Według deklaracji rządu indonezyjskiego żołnierze wysłani do Gazy mieliby zajmować się przede wszystkim wsparciem humanitarnym i odbudową infrastruktury, a także szkoleniem policji palestyńskiej. Podkreśla się przy tym, że nie będą uczestniczyć w żadnych operacjach bojowych. Zgodnie z obecnymi planami oddziały indonezyjskie miałyby zostać rozmieszczone w południowej części Strefy Gazy w okolicach miasta Rafah, a pierwszy kontyngent liczący około 1000 żołnierzy miałby zostać wysłany na początku kwietnia 2026 r. Należy jednak nadmienić, że w obliczu wybuchu wojny w Iranie, prace Rady Pokoju zostały wstrzymane, co prawdopodobnie doprowadzi do opóźnienia planowanych działań.

Podpis mapy:Proponowane rozmieszczenie kontyngentów państwowych w Strefie Gazy. Oprócz Indonezji w misji mają uczestniczyć również siły marokańskie, kazachskie, albańskie i kosowskie.

Skąd bierze się tak silne zaangażowanie Dżakarty?

Istotnym powodem tak mocnego zaangażowania prezydenta Prabowo Subianto w Radzie Pokoju jest jego osobista ambicja, aby stać się bardziej prominentnym graczem pośród światowych elit. W szerszej perspektywie wysłanie największego kontyngentu do Gazy wpisuje się także w aspiracje Indonezji do zwiększenia swojej widoczności i wpływów na arenie międzynarodowej. Równocześnie Dżakarta może postrzegać udział w inicjatywie jako sposób na poprawę relacji z administracją Trumpa i uzyskanie korzystniejszych warunków handlowych w relacjach z USA, które są w chwili obecnej wyraźnie przechylone na korzyść Waszyngtonu.

Nie bez znaczenia pozostaje również czynnik polityki wewnętrznej. Poparcie społeczne w Indonezji dla sprawy palestyńskiej jest bardzo silne. W związku z tym, pomimo kontrowersji, z którymi boryka się Rada Pokoju, Dżakarta przedstawia swój udział w niej jako próbę lobbowania na rzecz rozwiązania dwupaństwowego i palestyńskiego prawa do samostanowienia. Jednocześnie, świadoma tych kontrowersji, wielokrotnie podkreślała, że jej zaangażowanie ma charakter warunkowy: jego celem jest poprawa warunków życia Palestyńczyków oraz ich perspektyw politycznych. W przypadku niespełnienia tych celów Indonezja miałaby opuścić Radę Pokoju.

Wreszcie, z perspektywy międzynarodowej Indonezja może być postrzegana jako potencjalnie wiarygodny mediator. Jako relatywnie neutralne politycznie państwo muzułmańskie jawi się ona jako naturalny kandydat do pełnienia roli arbitra. Dodatkowo jej geograficzne oddalenie od Bliskiego Wschodu oraz brak bezpośredniego zaangażowania w regionalne konflikty sprawiają, że jej udział w misji pokojowej jest relatywnie łatwy do zaakceptowania dla większości stron konfliktu – w tym także dla Izraela, mimo braku oficjalnych stosunków dyplomatycznych między tymi państwami.

Dlaczego zaangażowanie Dżakarty jest kontrowersyjne, a nawet ryzykowne?

Po pierwsze, najważniejszym czynnikiem ryzyka jest niejasny charakter planowanej misji pokojowej ISF. Choć uzyskała ona autoryzację Rady Bezpieczeństwa ONZ, nie miałaby ona charakteru klasycznej operacji pokojowej ONZ. Zamiast funkcjonować w ramach istniejących struktur dowodzenia i finansowania ONZ, wojska miałyby być delegowane bezpośrednio przez poszczególne państwa. Taki model stwarza poważne wyzwania dla Indonezji.

Przede wszystkim kontyngent indonezyjski nie podlegałby ochronie prawnej przysługującej uczestnikom misji pokojowych ONZ. W konsekwencji mógłby on być postrzegany nie jako siły pokojowe, lecz jako strona konfliktu, co znacząco zwiększałoby ryzyko związane z misją. Brak struktury dowodzenia ONZ oznacza także brak mechanizmów finansowania przez ONZ. W praktyce oznacza to, że Indonezja musiałaby pokryć pełne koszty swojej misji z własnego budżetu. W sytuacji gdy sektor obronny Indonezji od lat zmaga się z ograniczeniami finansowymi, samodzielne finansowanie takiej operacji budzi poważne wątpliwości.

Oprócz kwestii operacyjnych inicjatywa rodzi również pytania o jej legitymizację polityczną i moralną. Krytycy wskazują, że Rada Pokoju w nieproporcjonalnym stopniu odzwierciedla interesy Izraela i Stanów Zjednoczonych, marginalizując jednocześnie reprezentację palestyńską. Wielu komentatorów społecznych w Indonezji wyraziło obawy, że Rada Pokoju stanowi narzędzie realizacji izraelskich interesów strategicznych rękami Trumpa. Dla Indonezji udział w takim przedsięwzięciu wiąże się z ryzykiem reputacyjnym. Polityka zagraniczna tego kraju od dekad opiera się na idei antykolonializmu i solidarności z Palestyną, a poparcie społeczne dla tej sprawy pozostaje wysokie.

Warto również omówić szersze konsekwencje geopolityczne. Udział w inicjatywie tak silnie kojarzonej z Waszyngtonem może zostać odebrany jako przesunięcie Indonezji w stronę obozu proamerykańskiego, co potencjalnie podważa jej dotychczasową linię dyplomatyczną. Od momentu uzyskania niepodległości polityka zagraniczna Indonezji opiera się na doktrynie „wolnej i aktywnej” dyplomacji, zakładającej strategiczną autonomię i unikanie trwałego związania się z którymkolwiek z głównych bloków geopolitycznych.

Widoczne zbliżenie z USA mogłoby więc zostać zinterpretowane jako odejście od tej tradycji. W dłuższej perspektywie mogłoby to osłabić wiarygodność Indonezji jako neutralnego aktora dyplomatycznego, wpłynąć na jej rolę przywódczą w ASEAN oraz na jej pozycję w szeroko rozumianym Globalnym Południu, w tym w ramach takich formatów jak BRICS. Jednocześnie ograniczyłoby to zdolność Dżakarty do prowadzenia tradycyjnej strategii balansowania między konkurującymi mocarstwami.

Co dalej? Tymczasowe zawieszenie rozmów

Na początku marca 2026 r., w obliczu eskalacji konfrontacji między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, miejsce Indonezji w pierwszym szeregu krajów Rady Pokoju stanęła pod znakiem zapytania. Dżakarta tymczasowo zawiesiła rozmowy dotyczące planowanych działań Rady Pokoju, w tym misji pokojowej, powołując się na konieczność bliskiego monitorowania sytuacji w Iranie. Nie jest to zaskakująca reakcja, gdyż Indonezja od początku podkreślała, że jej udział jest uzależniony od zdolności Rady Pokoju do realnego wspierania procesu pokojowego w Gazie. Najnowsze wydarzenia geopolityczne widocznie podważyły zaufanie do intencji Waszyngtonu w tym zakresie.

Wobec sytuacji w Iranie, w Indonezji coraz głośniej słychać głosy wzywające do reewaluacji udziału Indonezji w Radzie Pokoju. Niektórzy politycy, organizacje społeczne oraz wpływowi przywódcy religijni zaczęli apelować do rządu o przeanalizowanie strategicznych i moralnych konsekwencji dalszego zaangażowania. Przy założeniu, że konfrontacja USA–Iran nie zakończy się szybko, opóźnienie rozmieszczenia indonezyjskich wojsk w Gazie wydaje się niemal nieuniknione. W takich warunkach zarówno plan stabilizacji Gazy, jak i rola, jaką Indonezja miała w nim odegrać, stają się coraz bardziej niepewne.

Mimo narastającej presji, w pierwszym tygodniu po amerykańskim ataku na Iran administracja Prabowo nie podjęła żadnych konkretnych kroków sugerujących zamiar opuszczenia Rady Pokoju. W odpowiedzi na pytania dziennikarzy przedstawiciele władz ograniczali się do stwierdzeń, że Indonezja „może opuścić organizację w dowolnym momencie”, co w praktyce pozostawia decyzję otwartą. Najprawdopodobniej Dżakarta zdecyduje się jedynie na utrzymywanie obecnego stanu zawieszenia, zamiast twardego wystąpienia z organizacji. Prabowo może bowiem obawiać się konsekwencji politycznych i gospodarczych ze strony administracji Trumpa. Stany Zjednoczone są drugim największym partnerem handlowym Indonezji po Chinach, a w ostatnich miesiącach Dżakarta bardzo zabiegała o przychylność Waszyngtonu, godząc się przy tym na niezwykle niekorzystne warunki handlowe. W takiej sytuacji zdecydowane wyjście Indonezji z Rady Pokoju wydaje się mało prawdopodobne.

Autor: Jan Gawroński