Szwedzka artyleria na testach. Otrzyma ją także Ukraina

We wrześniu 2023 roku Szwedzka Agencja Zamówień Obronnych (szw. Försvarets materielverk, FMV) podpisała kontrakt z BAE Systems Bofors na dostawę 48 armatohaubic samobieżnych Archer do Sił Zbrojnych Szwecji (szw. Försvarsmakten). Wartość umowy wyniosła około 500 mln dolarów, zatem cenę jednostkową można określić na ok. 10 mln dolarów. Przypuszczalnie na ową kwotę składa się również pakiet logistyczny i szkoleniowy. Rozpoczęcie dostaw przewidziano na 2025 r. Wiele wskazuje, że ten zakup nie stanowi zamiaru powrotu do wyjściowej liczby haubic w Szwedzkich Wojskach Lądowych (szw. Svenska Armén), lecz do jej zwiększenia.

Przed rozpoczęciem wojny na Ukrainie Sztokholm dysponował 48 Archerami w wyjściowej konfiguracji, na podwoziu Volvo A30E. 24 z nich dostarczono w ramach zamówienia z marca 2010 r. 24 kolejne działa zakontraktowano dla Norwegii. Oslo zrezygnowało z zakupu, który we wrześniu 2016 r. przejął Sztokholm. W ostatnich latach Szwecja przekazała Ukrainie 8 Archerów i sprzedała 14 kolejnych Wielkiej Brytanii. To oznacza, że w Svenska Armén pozostało jedynie 26 armatohaubic samobieżnych. W strukturach Bodeńskiego Pułku Artylerii (szw. Bodens artilleriregemente, A 8), gdzie służą szwedzkie Archery, znajdują się dwa bataliony z trzema bateriami każda. To pozwala domniemywać, że aktualnie szwedzkie baterie artylerii samobieżnej liczą po 4 działony, a 2 Archery służą do szkolenia.

Rozbudowa szwedzkiej artylerii

Jeśli powyższe wyliczenia pokrywają się z prawdą, to znaczy, że po dostawie 48 nowych Archerów Svenska Armén będzie dysponowała 74 armatohaubicami samobieżnymi. 26 starszych dział niedawno zmodernizowano. Pod koniec stycznia dokonano oficjalnej prezentacji pierwszego nowego Archera dla Svenska Armén. Wdrożenie do służby nowej artylerii zaliczyło kilkumiesięczne opóźnienie, bowiem zgodnie z warunkami umowy wykonawczej z 2023 r. dostawy miały rozpocząć się w 2025 r. Kilka dni temu portal Nordic Defence Sector poinformował, że FMV odebrała do badań odbiorczych pierwszy egzemplarz „Łucznika” w nowej specyfikacji.

Główną zmianą w stosunku do poprzednich wersji Archera jest wymiana nośnika. Wozidło przegubowe Volvo A30E w układzie 6x6 zastąpił konwencjonalny samochód ciężarowy Rheinmetall MAN Military Vehicles (RMMV) HX2 z napędem 8x8. W październiku 2025 r. służby prasowe Bodeńskiego Pułku Artylerii udostępniły zdjęcia z pierwszego strzelania nowej wersji działa. Na wydarzeniu obecni byli przedstawiciele Szkoły Walki Artyleryjskiej (szw. Artilleriets stridsskola, ArSS) w Boden, FMV oraz przedsiębiorstw BAE Systems Bofors i RMMV. Na dokończenie badań i oficjalne wprowadzenie do wyposażenia Försvarsmakten nowego wariantu Archera należy jeszcze poczekać.

Szwedzki „Łucznik” na eksport

Według dostępnej wiedzy Ukraina miała otrzymać 8 Archerów w oryginalnej specyfikacji, na podwoziu Volvo A30E. Wszystkie dostarczono do końca 2023 r. W lipcu 2025 r. Siłom Zbrojnym Ukrainy przekazano 10 zapasowych luf do tych haubic. Obok dział ze stanu Svenska Armén, które miały znaleźć się w pakietach pomocy wojskowej na rzecz Kijowa, na potrzeby Ukrainy zamówiono 36 kolejnych dział, tym razem na nowym nośniku. 18 z nich zakontraktowano w marcu 2025 r. O zamiarze przekazania 18 kolejnych szwedzkie władze poinformowały we wrześniu 2025 r.

Na zakup Archera zdecydowała się także Łotwa. W czerwcu 2025 r. podpisano list intencyjny dotyczący pozyskania 18 dział na nośniku RMMV HX2 oraz leasingu nieokreślonej liczby Archerów starszej wersji do czasu, gdy Łotewskie Narodowe Siły Zbrojne (łot. Latvijas Nacionālie bruņotie spēki) otrzymają nowe pojazdy. W styczniu 2026 r. łotewski rząd przyjął wniosek Ministerstwa Obrony, by zakupić 18 Archerów. Umowę wykonawczą w tej sprawie zawarto w tym samym miesiącu. Realizacja zamówień z Łotwy, Szwecji i Ukrainy sprawia, że w najbliższych latach przedsiębiorstwo BAE Systems Bofors z siedzibą w Karlskodze będzie miało bardzo dużo pracy.

Armatohaubica samobieżna Archer

Archer (w służbie szwedzkiej Artillerisystem 08) to 155 mm armatohaubica samobieżna na podwoziu samochodowym. Uzbrojenie główne powstało na bazie wersji rozwojowej ciągnionego systemu FH 77B. Armatohaubica o nazwie FH 77BW posiada lufę o długości 52 kalibrów (ok. 8 metrów) o gwintowanym przewodzie. Według producenta Archer może strzelać pociskami samonaprowadzającymi do zwalczania pojazdów opancerzonych BONUS na odległość do 35 km, amunicją konwencjonalną z gazogeneratorem dennym do 40 km, a amunicją precyzyjnego rażenia M982 Excalibur na ponad 50 km. Zautomatyzowane magazyny amunicji mogą pomieścić różne typy pocisków i modułowych ładunków miotających. Archer jest wyposażony w cyfrowy system dowodzenia, kontroli i kierowania ogniem. Haubicę można transportować drogą lotniczą na pokładzie samolotu transportowego Airbus A400M.

Operatorzy kontrolują wszystkie podsystemy haubicy z opancerzonej kabiny. Czas od zajęcia stanowiska ogniowego do oddania pierwszego strzału wynosi zaledwie 20 sekund. Po wykonaniu zadania ogniowego Archer jest w stanie przejść do położenia marszowego w ciągu kolejnych 20 sekund. Archer może wystrzelić sześć pocisków i przemieścić się na nowe stanowisko ogniowe w mniej niż 2 minuty. Przez cały ten czas załoga pozostaje pod pancerzem, opuszczając pojazd wyłącznie w celu uzupełnienia amunicji (pojemność magazynów wynosi 21 pocisków i kompletów modułowych ładunków miotających). Jak dotąd do systemu Archer dostosowano dwa typy podwozia: wozidło przegubowe Volvo A30E w układzie 6x6 oraz klasyczną ciężarówkę RMMV HX2 z napędem 8x8.