Przełom ws. powietrznych tankowców dla Polski. Minister Sobkowiak potwierdza

Wiceminister obrony przebywa obecnie w Hiszpanii wraz z delegacją MON, z szefem resortu Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem na czele. W rozmowie z Michałem Stelą, szefem publicystyki Defence24.pl stwierdziła, że o ile 90 proc. funduszy z SAFE przeznaczone jest na zakupy w polskim przemyśle, to pozostałe 10 proc. to zakupy od partnerów europejskich, a po 30 maja muszą to być zakupy wspólne. I od początku było wiadomo, że „ogromna część” z tych 10 proc. zostanie przeznaczona na maszyny tankowania powietrznego, bo jest to kluczowa zdolność dla całego NATO. Dziś mają być przekazane „dobre informacje” w tej sprawie.

O tym, że maszyny tankowania powietrznego są niezbędne do wykorzystania zdolności polskich F-35A mówił też w Hiszpanii szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Na razie szczegóły nie są znane, ale z wcześniejszych informacji wynika, że program miał obejmować łącznie cztery maszyny (w tym dwie finansowane w ramach SAFE z dostawą do 2030 roku i kolejne dwie w ramach opcji), ale na razie dalsze szczegóły nie są znane. O zakupie samolotów A330 MRTT+ dla Defence24.pl mówił jeszcze w grudniu ubiegłego roku ówczesny zastępca Dowódcy Generalnego RSZ, a obecnie Dowódca Operacyjny, gen. dyw. pil. Ireneusz Nowak.

Tego typu samoloty budowane są w oparciu o cywilne maszyny Airbus A330 (w wypadku Polski – najnowszą wersję Airbus A330neo), w zakładach Airbusa w Getafe pod Madrytem. Dlatego niezbędne będzie – tak jak w wypadku innych użytkowników – najpierw dostarczenie standardowego A330, a następnie dokonanie konwersji. Szerzej o tym, jak budowany jest Airbus A330 MRTT można przeczytać w obszernej relacji z zakładów Getafe.

Planowana do podpisania umowa będzie pod wieloma względami przełomowa. Siły Powietrzne zyskają bowiem możliwość tankowania rozbudowywanej floty bojowych myśliwców: F-35A, F-16C/D i FA-50PL w powietrzu. Bez konieczności zwracania się o wsparcie do sojuszników, których maszyny od 2022 roku bardzo często goszczą nad polskim niebem. Do 2030 roku Polska powinna dysponować ponad 110 myśliwcami zdolnymi do tankowania w powietrzu (obecnie jest ich 50), . A w dalszej perspektywie ma być ich jeszcze więcej, dzięki zakupowi kolejnych 32 F-35.

Poprzez pozyskanie samolotów MRTT Polska buduje jeden z ważnych fundamentów do wykorzystania swojej rozbudowanej floty samolotów bojowych. Samolot Airbus A330 MRTT może pełnić dyżur bojowy przez cztery godziny, przekazując w tym czasie do 85 ton paliwa. W praktyce, jak wielokrotnie sprawdzono podczas misji na wschodniej flance NATO z udziałem F-16 polskich Sił Powietrznych oznacza to umożliwienie zdecydowanie dłuższego dyżurowania w powietrzu w misjach obronnych. Tankowanie powietrzne pozwala też zwiększyć zasięg samolotów.

Ma to znaczenie zarówno z punktu widzenia wykonywania uderzeń, jak i uchylania się od nich, przez dłuższe pozostanie w powietrzu czy manewr do innych baz. Wreszcie, posiadanie własnej zdolności tankowania w powietrzu zwiększa też elastyczność szkolenia lotnictwa i jego przerzutu, daje możliwość również wspierania sojuszników. Polska długo rozważała różne kierunki pozyskania samolotów tankowania powietrznego. Jeszcze w 2014 roku planowano wejście do wspólnego programu NATO MMF, ale z tego zrezygnowało kierownictwo MON za czasów rządów Zjednoczonej Prawicy, preferując zakup samolotów dla Sił Powietrznych w ramach programu Karkonosze. Nie udało się jednak tego zrealizować, a wcześniejsze wycofanie z programu tankowców zresztą stało się przedmiotem publicznej krytyki premiera Donalda Tuska w sierpniu 2024 roku. Ostatecznie zdolność tankowania trafi do Sił Powietrznych w ramach wspólnego zakupu z Hiszpanią w programie SAFE.

Zwiększenie zdolności do tankowania w powietrzu jest jednym z priorytetów nowego modelu sił NATO, zwłaszcza że Amerykanie zamierzają zmniejszyć liczbę swoich zadeklarowanych tankowców z 89 do 71. Airbus A330 MRTT to obecnie najpopularniejszy tej klasy samolot w Europie, ale i na rynkach eksportowych poza Stanami Zjednoczonymi, bo konkurencyjny KC-46 Boeinga wciąż boryka się z problemami. Z zakupu tego ostatniego zrezygnowały zresztą Włochy, na rzecz sześciu europejskich maszyn. Łącznie portfel zamówień A330 MRTT wynosi już ponad 90 maszyn.

A dzięki wyposażeniu zarówno w system tankowania oparty o sztywny boom, jak i podskrzydłowe zasobniki z giętkim wężem, może on wspierać zarówno samoloty projektowane dla amerykańskich sił powietrznych (np. F-15, F-16, F-35A, jak i inne maszyny (w wypadku Polski np. FA-50PL, konstrukcje europejskie, F-35B/C). Używają go zresztą państwa eksploatujące lub kupujące myśliwce F-35A, jak Japonia, Singapur i Australia, a także grono sojuszników europejskich, współpracujące w ramach programu MMF – Holandia, Niemcy, Dania, Norwegia, Belgia, Czechy. Łącznie zamówiono dla tej jednostki 12 maszyn, 10 już dostarczono, a obok obecnych i przyszłych użytkowników F-35A w Europie w inicjatywie uczestniczą też Luksemburg i Szwecja. Samolot A330 MRTT może też wykonywać misje transportowe, przewożąc do 65 ton ładunku lub do 247 ludzi.

Jak potwierdziła wiceminister Magdalena Sobkowiak, planowany zakup Airbusów A330 MRTT to największy kontrakt zagraniczny realizowany z programu SAFE. Szybkie wdrożenie tej zdolności będzie stanowiło jakościowy skok dla Sił Powietrznych i będzie komplementarne do realizowanych już zadań modernizacyjnych, takich jak zakup F-35A, modernizacja F-16 do standardu F-16V Viper i zakup samolotów FA-50PL. Jednocześnie pozwoli też na wzmocnienie zdolności Polski w zakresie mobilności wojskowej na dużych dystansach.