Dlaczego brytyjskie Ajaxy mają tyle problemów? [OPINIA]

Na wstępie autor niniejszego materiału chce zaznaczyć, że choć pierwotny problem, jaki trapi pojazdy bazujące na platformie Ajax, został niejako oficjalnie potwierdzony, to nadal bazujemy głównie na hipotezach oraz domysłach, które, choć są prawdopodobne, to są nadal domysłami i jako takie należy je traktować.

Ajax to bojowy wóz rozpoznawczy, będący podstawowym wariantem całej rodziny pojazdów bazujących na tej platformie, jak transporter opancerzony Ares, wóz dowodzenia Atena, wóz remontowy Apollo, wóz zabezpieczenia technicznego Atlas oraz wóz saperski Argus, a także kolejne, jeszcze nienazwane warianty, jak bojowy wóz piechoty, most szturmowy czy uzbrojony w przeciwpancerne pociski kierowane i amunicję krążącą niszczyciel czołgów.

Przyjrzyjmy się teraz bliżej problemom technicznym, zaczynając od pierwotnego problemu technicznego, który generował nadmierne wibracje oraz hałas, a te oczywiście wpływały negatywnie nie tylko na cały pojazd, ale również na warunki pracy załogi oraz – co ważniejsze – na jej zdrowie.

Problem pierwotny

Jaki jest więc pierwotny problem stojący za nadmiernym hałasem oraz wibracjami? Wszystko wskazuje na to, że są to gąsienice oraz to, jak współpracują z kołami napędowymi. Interakcja kół napędowych z gąsienicami miała powodować nadmierny hałas i wibracje, które następnie przez zwolnice/przekładnie boczne przechodziły na przekładnię główną, silnik, a potem cały pojazd.

Nie jest to problem nowy czy unikalny – podobne problemy zdarzały się już w przeszłości. Natomiast co ciekawe, problem ten został zidentyfikowany dość wcześnie i tutaj pojawia się pierwsza zastanawiająca kwestia. Producent oferował rozwiązanie, które miało trwale rozwiązać ten problem – poprzez wymianę klasycznych gąsienic łącznikowych z zazębieniem cewkowym i centralnie prowadzonymi grzebieniami – na gąsienice kompozytowe CRT (Composite Rubber Track) firmy Soucy, wraz z nowymi kołami napędowymi, nośnymi i napinającymi.

Co zastanawiające, odrzucono tę propozycję, ale producentowi w jakimś zakresie udało się rozwiązać pierwotny problem, co miały potwierdzić testy przeprowadzone na dystansie około 42 tysięcy kilometrów również przez niezależne organy nadzorujące badania. Nie zmienia to faktu, że w pewnym zakresie nadmierne wibracje i hałas mogą nadal trapić przynajmniej niektóre pojazdy. Pamiętajmy, że różne przyczyny tego samego problemu mogą występować jednocześnie obok siebie, a jednocześnie niezależnie od siebie.

Producent, czyli General Dynamics Land Systems United Kingdom, nadal proponuje jako docelowe rozwiązanie zastosowanie gąsienic CRT. Było to już prezentowane na demonstratorze technologii ulepszonego bojowego wozu rozpoznawczego Ajax, który nosi nazwę Blackjax, oraz na demonstratorze technologii bojowego wozu piechoty. Oczywiście pojawia się pytanie: czy Ministerstwo Obrony oraz Armia Brytyjska zgodzą się na wdrożenie tej modyfikacji, czy też przeważą tradycjonaliści?

Kiepska kontrola jakości?

Kolejnym problemem jest kontrola jakości. W tym wypadku mamy do czynienia z o wiele większą liczbą hipotez niż w wypadku gąsienic, ale co należy podkreślić, nie wszystkie wozy muszą mieć problemy techniczne. Wręcz przeciwnie – dostępne informacje wskazują, że problemy występują tylko w niektórych egzemplarzach. Wskazują na to choćby podane oficjalnie dane z ostatnich ćwiczeń Titan Storm: na 61 wozów rodziny Ajax biorących w nich udział, tylko 23 miało problemy techniczne, a więc 37,7% z ogółu wozów biorących udział w ćwiczeniach.

Pojawiły się także „wycieki” informacji od żołnierzy, mających brać udział w testowaniu wozów. Nagrania te miały prezentować poważne problemy z wozami, ale jak się okazało, sytuacja nie jest tak jednoznaczna, jakby się mogło wydawać. Dla przykładu, na jednym z nagrań widać test systemu zabezpieczeń tylnych drzwi z wykorzystaniem manekina. Oryginalna narracja mówiła o tym, że system bezpieczeństwa nie działa. Tymczasem po kilkukrotnym ponownym obejrzeniu widać, że system jednak działa i drzwi nie miażdżą manekina.

Z drugiej strony, na innym nagraniu widać, jak osoba nagrywająca pokazuje, że elementy zewnętrzne przymocowane do pojazdu przymocowane są źle – i są po prostu luźne. To jednak tylko pojedynczy egzemplarz. Nie sposób także zweryfikować nagrania pod kątem tego, czy ktoś wcześniej po prostu nie poodkręcał śrub mocujących poszczególne elementy. Można jedynie przyjąć na wiarę prezentowaną na tych nagraniach narrację, choć nie można wykluczyć, że część wozów faktycznie mogła zostać nieprawidłowo zmontowana w zakładach w Merthyr Tydfil.

Pojawiają się także informacje o problemach z systemem uzbrojenia zasadniczego bojowych wozów rozpoznawczych Ajax – w postaci systemu uzbrojenia CTAS40, na który składa się armata automatyczna CTC40 kalibru 40 mm oraz amunicja teleskopowa kalibru 40x255 mm. Mają występować problemy z żywotnością lufy armaty, a także – w wypadku niewypału – z usunięciem naboju, który nie wystrzelił, oraz ponownym załadowaniem armaty.

Podsumowanie

Naturalnie, w wypadku tak wielu problemów pojawia się wiele pytań, spekulacji i hipotez. Pojawiła się również groźba kasacji programu, jeżeli nie uda się rozwiązać przynajmniej większości problemów. Na chwilę obecną wydaje się jednak, że Ministerstwo Obrony Wielkiej Brytanii oraz Armia Brytyjska będą starały się we współpracy z producentem ocalić ten program.

Tym bardziej że kasacja programu Ajax to nie tylko zmarnowany czas oraz środki finansowe, ale również w zasadzie skasowanie wielu zdolności operacyjnych Armii Brytyjskiej. Wynika to z faktu, że w zasadzie całkowicie wycofano już z eksploatacji pojazdy rodziny CVR(T), w tym bojowe wozy rozpoznawcze Scorpion i Scimitar, których następcą jest Ajax, oraz ich wersje specjalistyczne.

Podobnie, stopniowo wycofywane są transportery opancerzone FV432 Bulldog oraz bazujące na nim pojazdy specjalistyczne. Również powoli zbliża się czas wycofania z eksploatacji bojowych wozów piechoty FV510 Warrior. Wszystkie te pojazdy potrzebują następców, którzy mieli właśnie wywodzić się z rodziny wozów Ajax. Kołowe transportery opancerzone Boxer nie nadają się na pełnoprawnych następców – choćby bojowych wozów piechoty Warrior.