Błaszczak: SAFE w tym kształcie to oddawanie suwerenności i blokowanie rozwoju armii

Za przyjęciem ustawy było 236 posłów, przeciw 199, wstrzymało się 4. Poparli ją m.in. posłowie ugrupowań koalicji rządzącej: KO, PSL, Lewicy i Polski 2050. Przeciw było m.in. 179 ze 180 biorących udział w głosowaniu posłów PiS (1 wstrzymał się od głosu) oraz wszyscy głosujący posłowie Konfederacji (14 osób) i 3 posłów koła Konfederacji Korony Polskiej.

„Fundusz SAFE w tym kształcie to oddawanie suwerenności i blokowanie prawidłowego rozwoju Sił Zbrojnych RP” - napisał Błaszczak na platformie X po głosowaniu. Dodał, że PiS „zawsze stoi po stronie żołnierzy i bezpiecznej Polski”. „Koalicja PO-PSL już raz była grabarzem Wojska Polskiego. Teraz idą tą samą drogą” – dodał b. szef MON.

Instrument SAFE to program, który ma na celu wzmocnienie obronności państw członkowskich UE; przewiduje łącznie 150 mld euro wsparcia – m.in. w postaci nisko oprocentowanych pożyczek – przede wszystkim na zakupy sprzętu wojskowego, zwłaszcza produkowanego w Europie. Polska jest największym beneficjentem tego programu pożyczkowego z zaakceptowanym dofinansowaniem na kwotę 43,7 mld euro.

Program SAFE krytykuje opozycja. W pracach sejmowych posłowie PiS zgłosili łącznie 13 poprawek, jednak zostały one odrzucone w piątkowych głosowaniach przed uchwaleniem ustawy. Wątpliwości opozycji dotyczą przede wszystkim kwestii przejrzystości wydawania środków z SAFE, a także obaw, że unijny program może zostać w przyszłości wykorzystany jako element politycznego nacisku na Polskę według polityków prawicy w ten sposób został już wykorzystany fundusz KPO i związane z nim tzw. kamienie milowe.

Aby Polska mogła na pewno skorzystać z programu SAFE, przygotowana w MON uchwalona w piątek ustawa musi wejść w życie do marca, gdy planowane jest zawarcie umowy pożyczkowej na środki z SAFE z Komisją Europejską. Ustawa zakłada stworzenie zarządzanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa (FIZB), za pośrednictwem którego rząd będzie mógł korzystać z pieniędzy z SAFE. Wiceszef MON Cezary Tomczyk mówił w piątek, że między 80 a 90 proc. środków z SAFE wydanych zostanie w polskim przemyśle zbrojeniowym.

Spór wokół ustawy wdrażającej SAFE pokazuje, jak głęboko podzielona jest polska scena polityczna w kwestii relacji z Unią Europejską oraz sposobów finansowania modernizacji armii. Dla rządu program stanowi narzędzie przyspieszające zakupy uzbrojenia i wzmacniające potencjał obronny kraju, natomiast dla opozycji jest kolejnym przykładem przenoszenia kluczowych kompetencji z poziomu państwowego na instytucje unijne.

Krytycy ustawy podkreślają, że problemem nie jest sama potrzeba wzmacniania obronności, lecz mechanizm zarządzania środkami i zakres kontroli nad ich wydatkowaniem. Ich zdaniem brak wystarczających zabezpieczeń może prowadzić do sytuacji, w której decyzje dotyczące kluczowych inwestycji wojskowych będą w praktyce zależne od zgody instytucji unijnych, co budzi obawy o ograniczenie decyzyjności władz w Warszawie.

Z kolei przedstawiciele rządu argumentują, że przyjęte rozwiązania są konieczne w obliczu rosnących zagrożeń bezpieczeństwa w regionie i pozwolą szybciej uzupełniać braki sprzętowe Sił Zbrojnych RP. Podkreślają również, że znaczna część środków ma trafić do krajowego przemysłu, co może przełożyć się na rozwój technologiczny i nowe miejsca pracy.

Wypowiedzi takie jak ta, którą po głosowaniu zamieścił były szef MON, pokazują, że SAFE stał się nie tylko narzędziem finansowym, lecz także symbolem szerszego konfliktu o kierunek polskiej polityki europejskiej. Dla części sceny politycznej jest to szansa na wzmocnienie pozycji Polski w ramach UE, dla innych – ryzykowny krok w stronę dalszej integracji kosztem suwerenności.