Tajwan szykuje się na konflikt z Chinami. Wyciąga wnioski z Ukrainy [WYWIAD]

Dr Aleksander Olech: W ostatnich latach obserwujemy narastające napięcia w regionie Indo-Pacyfiku. Jakie są dziś, z perspektywy Tajwanu, najważniejsze wyzwania dla bezpieczeństwa w regionie?

Wiceminister spraw zagranicznych dr François Chihchung Wu: Z perspektywy Tajwanu najpoważniejszym wyzwaniem dla bezpieczeństwa w Indo-Pacyfiku pozostaje postępująca ekspansja autorytaryzmu. Poprzez powtarzające się incydenty na morzu i w powietrzu, zakrojone na szeroką skalę ćwiczenia wojskowe oraz systematyczne działania w szarej strefie Chiny próbują przełamać tzw. pierwszy łańcuch wysp. Najnowsze oceny Kancelarii Prezydenta oraz Ministerstwa Obrony Narodowej wskazują, że te agresywne działania mają na celu jednostronną zmianę status quo w Cieśninie Tajwańskiej. W szerszym wymiarze stanowią one poważne zagrożenie dla stabilności i równowagi sił w regionie.

Wody Indo-Pacyfiku, zwłaszcza Cieśnina Tajwańska, mają kluczowe znaczenie dla handlu międzynarodowego. Przez cieśninę przepływa około połowa wszystkich ładunków handlowych na świecie. Co więcej, Tajwan odpowiada za produkcję 90 proc. najbardziej zaawansowanych półprzewodników. Każda eskalacja militarna lub blokada morska w regionie natychmiast zagroziłaby globalnym łańcuchom dostaw, a tym samym wyrządziłaby katastrofalne szkody światowej gospodarce.

Poza konwencjonalnymi zagrożeniami natury militarnej, region mierzy się dziś z poważnymi zagrożeniami w nowych domenach prowadzenia działań wojennych. Coraz szersze wykorzystanie dronów oraz innych zaawansowanych systemów taktycznych zmienia logikę bezpieczeństwa w regionie. Jednocześnie trwające cyberataki i sponsorowana przez wrogie państwa wojna kognitywna są celowymi działaniami wymierzonymi w manipulowanie informacją, wykorzystywanie otwartości społeczeństw demokratycznych oraz osłabianie odporności cywilnej.

Jak Tajpej ocenia obecny kierunek strategicznej rywalizacji między Stanami Zjednoczonymi a Chinami? Czy postrzegają ją Państwo przede wszystkim jako czynnik stabilizujący dla regionu, czy raczej jako źródło dodatkowej niepewności?

W ostatnim roku Stany Zjednoczone prowadziły swoją politykę wobec Chin z pozycji siły. Wielokrotnie podkreślały także swoje zaangażowanie w utrzymanie pokoju i stabilności w Cieśninie Tajwańskiej. Wysocy rangą amerykańscy urzędnicy publicznie deklarowali, że USA nie poświęcą długoterminowego wsparcia dla Tajwanu w imię postępów w negocjacjach handlowych z Chinami. Prezydent Donald Trump stwierdził jednoznacznie, że „Tajwan jest Tajwanem”. Sekretarz stanu Marco Rubio zapewnił z kolei, że USA nie potraktują Tajwanu jako karty przetargowej w rozmowach z Pekinem.

Niezachwiane wsparcie Stanów Zjednoczonych dla Tajwanu nie ograniczało się wyłącznie do mocnych deklaracji, lecz obejmowało także konkretne działania. Wśród kroków podjętych przez Waszyngton znalazły się dwie oddzielne zapowiedzi sprzedaży uzbrojenia, przy czym wartość drugiej transzy przekroczyła 11,1 mld dolarów, a także podpisanie ustawy Taiwan Assurance Implementation Act oraz ustawy budżetowej na potrzeby obronne na rok fiskalny 2026, obejmującej kilka inicjatyw korzystnych dla Tajwanu. Wreszcie, zarówno najnowsza Strategia Bezpieczeństwa Narodowego, jak i coroczna ocena zagrożeń Wspólnoty Wywiadowczej USA na 2026 r. podkreślają, że utrzymanie pokoju i stabilności w Cieśninie Tajwańskiej ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa regionalnego oraz jest nierozerwalnie związane z kondycją światowej gospodarki i stabilnością technologicznych łańcuchów dostaw.

Bezpieczeństwo globalne staje się coraz silniej powiązane. Jak Tajwan postrzega rolę Rosji w szerszym kontekście strategicznym, zwłaszcza w świetle jej współpracy z Chinami oraz wojny w Ukrainie?

Dalsze zacieśnianie współpracy między Rosją a Chinami od wybuchu wojny rosyjsko-ukraińskiej stało się jednym z kluczowych czynników wpływających na bezpieczeństwo zarówno w Indo-Pacyfiku, jak i w wymiarze globalnym. Stanowi ono bezprecedensowe wyzwanie dla międzynarodowego porządku ustanowionego po II wojnie światowej.

Chiny wykorzystują wojnę rosyjsko-ukraińską do dalszego pogłębiania współpracy gospodarczej i dyplomatycznej z Rosją. Zacieśnienie tego sojuszu mogłoby pomóc obu państwom skuteczniej radzić sobie z międzynarodowymi sankcjami, a jednocześnie dostarczyć Pekinowi doświadczeń przydatnych w przygotowaniach do ewentualnej inwazji na Tajwan.

Wojna rosyjsko-ukraińska przypomina, że Tajwan musi wzmacniać własną odporność społeczną oraz zdolności do prowadzenia działań asymetrycznych. Tajpej wyciąga wnioski z doświadczeń Ukrainy, rozwijając technologie dronowe i wykorzystując swoją przewagę w produkcji półprzewodników do budowy wiarygodnego odstraszania.

Wiele państw europejskich coraz aktywniej angażuje się w dyskusje o bezpieczeństwie Indo-Pacyfiku. Jakie możliwości pogłębienia współpracy między Tajwanem a Europą dostrzega Pan w obszarze bezpieczeństwa i obronności?

Jak podkreślił sekretarz generalny NATO Mark Rutte, bezpieczeństwo obszaru euroatlantyckiego i Indo-Pacyfiku jest ze sobą ściśle powiązane. W ostatnich latach dla społeczności międzynarodowej coraz bardziej oczywiste stało się, że pokój i stabilność w Cieśninie Tajwańskiej są kwestią o znaczeniu globalnym. Położony w samym sercu pierwszego łańcucha wysp Tajwan odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu stabilności regionalnej. Na tle trwającej ekspansji autorytaryzmu Tajpej dostrzega szerokie możliwości rozszerzenia współpracy z Europą w wielu obszarach.

Współpraca mogłaby objąć przemysł obronny, zwłaszcza rozwój zaufanych łańcuchów dostaw w sektorze dronowym. Tajwan promuje ekosystem dronów „non-red”, czyli wolny od zależności od państw autorytarnych, i jest otwarty na bliższą współpracę z partnerami europejskimi. Mogłaby ona obejmować udział Tajwanu w takich inicjatywach jak „EU Trusted Drone”, który wzmacniałby bezpieczeństwo i odporność łańcuchów dostaw.

W obszarze bezpieczeństwa kabli podmorskich i odporności infrastruktury krytycznej Tajwan zaproponował inicjatywę „RISK Management Initiative on International Undersea Cables”. Tajpej będzie nadal rozwijać wymianę z partnerami europejskimi w ramach „Global Cooperation and Training Framework”, a także poprzez współpracę z ośrodkami analitycznymi, aby wzmacniać bezpieczeństwo komunikacyjne i innej kluczowej infrastruktury.

Wśród działań w szarej strefie, po które sięgają Chiny i inne państwa autorytarne, znajdują się manipulacje informacją i ingerencje zewnętrzne (FIMI), które obejmują cyberataki, wojnę kognitywną oraz lawfare, a więc instrumentalne wykorzystywanie prawa jako narzędzia presji. Tajwan jest gotów dzielić się swoimi doświadczeniami i współpracować z partnerami europejskimi w przeciwdziałaniu tym zagrożeniom.

Polska w ostatnich latach znacząco zwiększyła wydatki na obronność i odgrywa ważną rolę na wschodniej flance NATO. Czy dostrzega Pan obszary, w których Tajwan i Polska mogłyby zacieśnić współpracę, czy to w ramach dialogu strategicznego, nowych technologii, czy przemysłu obronnego?

Polska wzmocniła swoją pozycję w obszarze bezpieczeństwa, intensywnie inwestując w ostatnich latach w przemysł obronny. Jej budżet wojskowy na 2025 r. wyniósł około 4,5 proc. PKB, co było najwyższym poziomem wśród państw NATO. We wrześniu 2025 r. minister spraw zagranicznych Lin Chia-lung wygłosił przemówienie programowe podczas „Warsaw Security Forum”, w którym podkreślił, że potencjał technologiczny Tajwanu może zostać wykorzystany do budowy zaufanych łańcuchów dostaw. Zaznaczył również, że pogłębiona współpraca między Tajwanem a Europą wspierałaby europejskie cele w zakresie deriskingu, reindustrializacji i dozbrajania, uzupełniając tym samym strategię bezpieczeństwa Polski.

Tajwan i Polskę łączy przywiązanie do demokracji, wolności i rządów prawa. Oba państwa znajdują się dziś na pierwszej linii konfrontacji z państwami autorytarnymi. Istnieje znaczący potencjał do pogłębienia współpracy dwustronnej w takich obszarach jak półprzewodniki, odporność systemów dronowych, cyberbezpieczeństwo oraz przeciwdziałanie FIMI, czyli manipulacjom informacyjnym i ingerencjom zewnętrznym. Współpraca ta mogłaby również objąć wzmacnianie odporności infrastruktury krytycznej, w tym kabli podmorskich i sieci 5G.

Zacieśnienie relacji przyniosłoby istotne korzyści zarówno Tajwanowi, jak i Polsce, przyczyniając się jednocześnie do stabilności i dalszego rozwoju globalnego sojuszu demokracji.

Tajwan w ostatnich latach konsekwentnie modernizuje swoje zdolności obronne. Jakie są najważniejsze priorytety rozwoju tajwańskiego systemu bezpieczeństwa w nadchodzącej dekadzie?

Tajwan jest zdeterminowany, by wzmacniać własną obronność. 25 listopada 2025 r. prezydent Lai Ching-te ogłosił największy w historii Tajwanu pakiet obronny: specjalny budżet w wysokości 1,25 bln dolarów tajwańskich, czyli około 40 mld dolarów amerykańskich, przeznaczony na wzmocnienie naszej odporności, obronności i zdolności asymetrycznych w latach 2026–2033. Zgodnie ze standardami NATO wydatki obronne Tajwanu przekroczą w 2026 r. poziom 3 proc. PKB, a do 2030 r. osiągną 5 proc. Priorytetem Tajwanu jest rozwój mobilnych, precyzyjnych i skutecznych zdolności asymetrycznych. Budżet ten stworzy finansowe podstawy do budowy wiarygodnego odstraszania w nadchodzącej dekadzie.

Prezydent Lai wskazał trzy główne filary dla budowy tajwańskich zdolności obronnych. Pierwszym jest przyspieszenie prac nad systemem „T-Dome”, czyli warstwowym i wysoce responsywnym systemem obrony powietrznej, przeznaczonym do przechwytywania pocisków, rakiet, dronów i samolotów. Drugim jest integracja sztucznej inteligencji i platform bezzałogowych w celu stworzenia inteligentnej, zdecentralizowanej architektury obronnej, maksymalizującej potencjał odstraszania asymetrycznego. Trzecim filarem jest rozbudowa krajowej bazy przemysłu obronnego we współpracy z naszymi partnerami.

Dedykowany budżet sfinansuje zakup systemów obrony powietrznej i przeciwrakietowej, artylerii precyzynej, pocisków dalekiego zasięgu przeznaczonych do precyzyjnych uderzeń, systemów bezzałogowych i zdolności counter-drone, systemów C5ISR wspieranych przez sztuczną inteligencję, a także innego wyposażenia rozwijanego wspólnie przez Tajwan i Stany Zjednoczone. Integrując zaawansowane systemy bezzałogowe, sieci obrony przeciwokrętowej i przeciwlotniczej oraz odporne systemy dowodzenia i kontroli, Tajwan buduje siły gotowe do działania, zdolne przeciwdziałać presji militarnej i chronić suwerenność państwa.

Opublikowany w październiku 2025 r. raport Ministerstwa Obrony Narodowej na temat obronności za rok 2025 został przygotowany pod hasłem „Agile and Resilient ROC Armed Forces Resolutely Defends Our Nation” („Elastyczne i odporne Siły Zbrojne Republiki Chińskiej zdecydowanie bronią naszego państwa”). Jak wskazuje dokument, Tajwan przyjmuje strategię odmowy (strategy of denial) opartą na działaniach asymetrycznych, w której kluczową rolę odgrywają odporność całego społeczeństwa oraz wzmocniona koordynacja cywilno-wojskowa.

Za pośrednictwem Komitetu ds. Odporności Obronnej Całego Społeczeństwa Tajwan wzmacnia dziewięć kategorii infrastruktury krytycznej i instytucjonalizuje coroczne ćwiczenia odporności miejskiej. Działania te umacniają również pozycję Tajwanu jako wiarygodnego partnera w dziedzinie bezpieczeństwa, przyczyniającego się do stabilności całego Indo-Pacyfiku.

Tajwan pozostaje wierny dyplomacji opartej na wartościach i wzmacnia partnerstwa w obszarze bezpieczeństwa ze Stanami Zjednoczonymi oraz innymi demokracjami podzielającymi podobne wartości na całym świecie. Poprzez regularne dialogi bezpieczeństwa, rozszerzone wspólne ćwiczenia oraz pogłębioną wymianę informacji wywiadowczych Tajwan dąży do wzmocnienia globalnego sojuszu demokracji. Demonstrując niezachwianą determinację, Tajpej będzie nadal współpracować z partnerami międzynarodowymi na rzecz utrzymania status quo w Cieśninie Tajwańskiej oraz zapewnienia wolnego, otwartego i prosperującego Indo-Pacyfiku.

Na koniec: w jaki sposób Tajwan równoważy wzmacnianie zdolności odstraszania z utrzymaniem stabilności i unikaniem eskalacji w Cieśninie Tajwańskiej?

Podstawą strategii Tajwanu jest zasada, że pokój można utrzymać poprzez siłę. Podejście to zakłada podniesienie operacyjnych i gospodarczych kosztów agresji do poziomu niemożliwego do zaakceptowania. Budując wysoce wiarygodne odstraszanie, Tajwan dąży do powstrzymania militarnego awanturnictwa bez angażowania się w klasyczny wyścig zbrojeń, który mógłby zdestabilizować region.

Tajwan konsekwentnie prowadzi stabilną, pragmatyczną i opartą na zasadach politykę wobec relacji w Cieśninie Tajwańskiej, aby ograniczać ryzyko eskalacji. Tajpej stale działa na rzecz utrzymania status quo i zobowiązało się, że nie ulegnie presji, ale też nie będzie prowokować. Rząd pozostawia otwarte drzwi do konstruktywnego dialogu i wymiany z Pekinem, opartych na fundamentalnych zasadach równości i wzajemnej godności, jednocześnie pracując nad zarządzaniem ryzykiem i zapobieganiem błędnym kalkulacjom.

Prezydent Lai podkreślił, że choć demokracja i wolność nie podlegają negocjacjom, Tajwan będzie nadal dążył do dialogu w Cieśninie Tajwańskiej, aby rozwiązywać spory przy jednoczesnym utrzymaniu status quo. Zaznaczył również, że Tajwan nie powinien opierać swojego bezpieczeństwa na założeniu, że przeciwnik nie nadejdzie. Zamiast tego musi ciągle wzmacniać gotowość do stawienia czoła wszelkim możliwym zagrożeniom.

Mając to na uwadze, Tajwan nadal pogłębia współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa ze Stanami Zjednoczonymi, Japonią i partnerami europejskimi, dążąc do stworzenia sieciowej architektury strategicznej (lattice-like strategic architecture). Jej celem jest zastąpienie jednostronnej eskalacji zbiorowym odstraszaniem oraz zakotwiczenie pokoju w Cieśninie Tajwańskiej w odpowiedzialnym wykorzystaniu naszej wspólnej siły.