Siły zbrojne

Wsparcie geoprzestrzenne po Ukraińsku [ANALIZA]

Fot. Sztab Generalny Ukrainy/Facebook

Wojna w Ukrainie jest głównie przedstawiana w oparciu o taktykę i wykorzystywany przez obie strony sprzęt uzbrojenia. Rzadziej pisze się o działaniach poszczególnych formacji, a już zupełnie niewiele o elementach ich wsparcia. A przecież pomimo tego, że topografia nie jest tak bardzo pasjonująca jak np. działania specjalne czy pancerne to dla każdego żołnierza stanowi istotne wsparcie w efektywnym wykonywaniu stawianych przed nim zadań.

Wojna na Ukrainie - raport specjalny Defence24.pl

Doskonała znajomość obszaru prowadzonej walki była i jest nadal ważna dla poszczególnych dowódców (każdego szczebla dowodzenia), jak i pojedynczych żołnierzy. I choć obecnie wszyscy oni mogą korzystać z nowoczesnego sprzętu do pozycjonowania w postaci precyzyjnych odbiorników nawigacji satelitarnej  czy systemów inercyjnych to „stara" mapa nadal zajmuje ważne miejsce w procesie prowadzenia planowania i kierowania operacjami militarnymi.

Fot. Sztab Generalny Ukrainy

Znajomość terenu i towarzyszących mu uwarunkowań zawsze wywierała istotny wpływ na możliwości i sposoby prowadzenia działań bojowych (obecnie również misji stabilizacyjnych, pokojowych czy prowadzonych działań humanitarnych).

Czytaj też

Z kolei umiejętność szybkiego pozyskiwania informacji o terenie prowadzonych działań, ich gromadzenie, aktualizacja, a przede wszystkim właściwe wykorzystanie daje dla każdego szczebla dowodzenia jeden z najważniejszych atutów w uzyskaniu przewagi nad przeciwnikiem czy właściwym zrealizowaniu stawianych zadań. Z drugiej strony właściwa/trafna ocena uzyskanych danych z systemów rozpoznania geoprzestrzennego i ich umiejętne wykorzystanie świadczyć będzie o zdolnościach decyzyjnych poszczególnych struktur dowodzenia.

Nowa struktura

Służbę Wsparcia Geoprzestrzennego (topograficznego i geodezyjno-nawigacyjnego) utworzono w 2021 roku, w ramach komponentu wsparcia Sił Zbrojnych Ukrainy. Powstała ona na bazie wcześniej funkcjonującej służby topograficznej. Zamiarem było dostosowanie dotychczasowego systemu wsparcia topograficznego i geodezyjnego do standardów istniejących w ramach NATO.

Jednocześnie przyjęto nową doktrynę dotyczącą rozwoju wsparcia geoprzestrzennego (topogeodezyjnego i nawigacyjnego). Zgodnie z nią do głównych zadań stawianych przez nową służbę zaliczono:

  • tworzenie i gromadzenie informacji geoprzestrzennych, w tym map topograficznych, zdjęć satelitarnych i cyfrowych modeli terenu samej Ukrainy i innych krajów;
  • zapewnienie tych danych dla Sił Zbrojnych Ukrainy w czasie pokoju i prowadzonych działań militarnych;
  • wykonanie prac specjalnych w zakresie katasteru i zagospodarowania terenu należącego do Ministerstwa Obrony.

Czytaj też

YouTube cover video

Głównym organem odpowiedzialnym za wsparcie geoprzestrzenne jest Centralny Zarząd Wojskowej Topografii i Nawigacji mający siedzibę w Kijowie. Poszczególne jednostki wsparcia geoprzestrzennego podlegają jego szefowi.

Fot. Sztab Generalny Ukrainy/Facebook

W skład elementów bezpośrednio podporządkowanych wchodzi:

  • 16.Centrum Planowania i Kontroli Wsparcia Nawigacyjnego (zlokalizowane w Kijowie), do którego zadań należy analiza i gromadzenie informacji nawigacyjnych;
  • 13.Centrum Fotogrametryczne (mieszczące się w Odessie), które zajmuje się analizą zdjęć satelitarnych i lotniczych, sporządza cyfrowe (elektroniczne) mapy topograficzne i specjalne oraz trójwymiarowe modele terenu;
  • 115.Centrum Kartograficzne (osiedle Kotsubynske), którego głównym zadaniem jest prowadzenie cyfrowego banku danych kartograficznych i geodezyjnych obszaru Ukrainy i innych krajów;
  • 8.Centrum Redakcyjno-Wydawnicze (Kijów), realizujące funkcje redakcyjno-techniczne związane z składaniem i produkcją wyrobów kartograficznych, gromadzeniem i analizą danych o dostępności materiałów kartograficznych i bieżących potrzeb, a także zaopatrywaniem jednostek wojskowych, obrony cywilnej w materiały kartograficzne i  do transkrypcji nazw geograficznych;
  • 64.Centrum Topogeodezyjne (Szepetowka) i 161.Centrum Topogeodezyjne (Czerniowce), wykonujące zadania związane z aktualizacją i niezwłoczną korektą map topograficznych zgodnie z najnowszymi danymi pozyskiwanymi z terenu, a także z rozwojem państwowych i specjalnych sieci geodezyjnych.

Wyżej wymienione pododdziały wsparcia geoprzestrzennego wykonują zadania związane z tworzeniem i przechowywaniem map topograficznych i specjalnych, katalogów współrzędnych punktów geodezyjnych oraz zaopatrują w nie dowództwa poszczególnych rodzajów wojsk.

Szkolenie i wyposażenie

Szkolenie oficerów i specjalistów Służby Wsparcia Geoprzestrzennego odbywa się w Instytucie Wojskowym Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki. Na specjalnie w tym celu utworzonym wydziale systemów i technologii geoinformacyjnych prowadzone są wykłady z zakresu zabezpieczenia topograficznego i geodezyjnego, obsługi topogeodezyjnej wojsk, podstaw wsparcia nawigacyjnego armii, rozpoznania geoprzestrzennego, wykonywania specjalnych zdjęć i topografii wojskowej.

Czytaj też

Również w oparciu o bazę dydaktyczno-laboratoryjną instytutu organizowane są krótkoterminowe kursy szkoleniowe dla specjalistów wojskowych i rezerwistów z zakresu systemów i technologii geoinformacyjnych. 

Oprócz wykonywania bieżących zadań Służba Wsparcia Geoprzestrzennego nadzoruje wprowadzenie w jej obszarze działalności standardów obowiązujących w krajach NATO. Chodzi tu głównie o przejście na narzędzia programowe do tworzenia i przetwarzania GUI stosowane w ramach sojuszu.

Fot. Sztab Generalny Ukrainy/Facebook

Jako główne narzędzie wybrano oprogramowanie ArcGIS amerykańskiej firmy ESRI, które to jest systemem geoinformacyjnym stosowanym na poziomie korporacyjnym. Planowane jest również osiągnięcie zgodności całego przechowywanego GUI (jego struktury, formatu i zawartości danych, protokołów dostępu do danych, implementacji usług sieciowych) ze standardami przyjętymi w Sojuszu Północnoatlantyckim.

Ponadto, w celu zwiększenia poziomu interakcji operacyjnej z sojuszniczymi i zaprzyjaźnionymi Siłami Zbrojnymi, opracowano wytyczne mające na celu dostosowanie symboli i granic map topograficznych i specjalnych do standardów obowiązujących w NATO.

Z kolei w zakresie wyposażenia technicznego systematycznie wprowadza się do eksploatacji zachodnie przyrządy pozycjonowania satelitarnego i do pomiarów geodezyjnych (m.in. firmy Sokkia) oraz nowoczesne cyfrowe systemy fotogrametryczne Delta.

Czytaj też

Wyposażenie specjalistyczne obejmuje wszelkiego rodzaju instrumenty pomiarowe, nowoczesny sprzęt geodezyjny (teodolity, tachimetry elektroniczne, niwelatory, dalmierze geodezyjne i precyzyjne odbiorniki GPS). Ponadto są stacje graficzne i fotogrametryczne, maszyny do druku offsetowego (do wytwarzania map), naświetlarki i kopioramy, mobilne pracownie analityczne i dystrybucyjne. Nowością są BSP przeznaczone do wykonywania pomiarów fotogrametrycznych z niskiego pułapu.

Są również wykorzystywane własne rozwiązania wsparcia nawigacji satelitarnej, takie jak Basalt K, powstałe z uwzględnieniem obowiązujących norm światowych. Jednocześnie dużą wagę przywiązuje się do podniesienia praktycznych umiejętności geoprzestrzennych w ramach udziału geodetów wojskowych w misjach międzynarodowych, prowadzonych w Iraku, Afganistanie i Kosowie oraz w trakcie wymianie doświadczeń z sojusznikami.

Czytaj też

Przykładowo w lipcu 2021 roku w ramach kanadyjskiej misji szkoleniowej UNIFIER na Ukrainie odbyło się spotkanie przedstawicieli Sił Zbrojnych obu krajów w celu zidentyfikowania perspektywicznych obszarów współpracy w zakresie topografii wojskowej. Przedstawiciele obu stron dyskutowali o możliwości podjęcia szkolenia ukraińskich żołnierzy na mapach topograficznych z wykorzystaniem wojskowego systemu odniesienia siatki - MGRS (Military Grid Reference System).

Komentarze