F-35 już za chwilę. Dowódca Generalny o planie wzmocnienia lotnictwa do 2032 roku [WYWIAD]

Zapraszamy do przeczytania pierwszej części wywiadu z Dowódcą Generalnym Rodzajów Sił Zbrojnych, gen. broni Markiem Sokołowskim

W trakcie konferencji Defence24Days odbędzie się panel dyskusyjny dotyczący modernizacji Sił Powietrznych RP, na który serdecznie zapraszamy.

Jędrzej Graf: Panie Generale, porozmawiajmy, chwilę o lotnictwie bojowym Sił Powietrznych, pod kątem budowania nowych zdolności. Niedługo do Polski przylecą pierwsze F-35. Jak wygląda przygotowanie infrastruktury i załóg?

Dowódca Generalny RSZ gen. broni Marek Sokołowski: Proces wdrażania F-35 jest zaawansowany i obejmuje zarówno infrastrukturę, jak i szkolenie personelu. W 32 Bazie Lotnictwa Taktycznego w Łasku zakończono kluczowe inwestycje, natomiast w 21 Bazie w Świdwinie realizowanych jest dziesięć zadań inwestycyjnych, których zakończenie planowane jest na początek 2027 roku.

Szkolenie pilotów realizowane jest w Stanach Zjednoczonych i obejmuje 24 pilotów, z planowanym zakończeniem szkolenia we wrześniu 2027 roku. Od września 2026 roku rozpocznie się szkolenie w Polsce. Równolegle przeszkolono 93 techników oraz personel wsparcia, w tym specjalistów systemów ALIS/ODIN.

Pierwsze trzy samoloty mają przylecieć do Polski w maju 2026 roku, a do końca roku planowane jest dostarczenie łącznie 14 maszyn. Kolejnych 12 samolotów, w tym osiem wykorzystywanych dziś do szkolenia przybędzie do Polski w roku 2027.  Pozostałe zostaną dostarczone w latach 2028-2030. Wstępna gotowość operacyjna dla 32 Bazy planowana jest na 2027 rok, a pełna na 2030 rok. W tym samym roku wstępną gotowość uzyskają F-35 w 21 Bazie w Świdwinie. Pełna zdolność operacyjna eskadry 21 BLT planowana jest na rok 2032.

F-35 to system systemów – obejmuje nie tylko samoloty, ale także logistykę, systemy IT, planowanie misji oraz globalne zarządzanie częściami zamiennymi w ramach koncepcji Global Asset Management. Daje ona dostęp do części zamiennych na korzystnych warunkach.

F-35 dla Sił Powietrznych to kluczowa zdolność, ale od 2023 roku używane są samoloty FA-50. Jak przebiega proces ich wdrażania?

W 2023 roku samoloty FA-50GF (Gap Filler) w liczbie 12 sztuk dotarły do 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazowieckim. Dziś już mamy w pełni ukompletowany sprzęt, jeśli chodzi zarówno o samoloty w wersji FA-50GF, jak i naziemne wyposażenie dodatkowe (Ground Support Equipment), w tym także systemy informatyczne, dokumentację techniczną, symulatory, czy aparaturę kontrolno-pomiarową. W lipcu 2025 roku oddano do użytku centrum symulatorowe i zezwolono na eksploatację symulatorów.

Obecnie samoloty FA-50 przechodzą procedury implementacji uzbrojenia pochodzącego od producentów z Republiki Korei oraz USA. Oczekujemy również na rozpoczęcie dostaw samolotów w bardziej zaawansowanej wersji FA-50PL. Trwają prace nad dostosowaniem infrastruktury służącej do eksploatacji dwóch eskadr (32 samolotów) w Mińsku Mazowieckim oraz jednej eskadry (16 samolotów) w Świdwinie.

Proces wdrożenia samolotów FA-50GF charakteryzuje się cechami typowymi dla wdrażania nowego sprzętu wojskowego. W oparciu o współpracę polsko-koreańską wszelkie problemy są rozwiązywane na bieżąco. Samolot w roku 2025 wykazał się najwyższą sprawnością spośród wszystkich platform wykorzystywanych przez polskie Siły Powietrzne. Prowadzimy też szkolenia w porozumieniu z użytkownikami myśliwców F-16, by wypracować wspólne procedury operacyjne. Pierwsi polscy piloci zostali już wyszkoleni do poziomu instruktora. Trwają szkolenia pilotów w celu osiągnięcia poziomu Combat Mission Ready i wstępnej gotowości operacyjnej. Podkreślam, że pomimo bardzo dużej ilości przedsięwzięć oraz wyzwań związanych z implementacją całego programu FA-50 system jest bardzo dobrze oceniany.

Mówił Pan Generał o współpracy z pilotami F-16. A jak wyglądają przygotowania do modernizacji tych maszyn? To duże przedsięwzięcie.

Zacznę od tego, że zgodnie z umową podpisaną przez Ministra Obrony Narodowej zakres modernizacji jest bardzo szeroki. Pozyskujemy między innymi nowe radary, systemy walki radioelektronicznej, systemy rozpoznania obszarowego i łączności. Głęboką modernizację przejdą inne elementy, w tym komputery misji, ale też zasobniki celownicze Sniper, które w nowym wariancie pozwolą na dwukierunkową wymianę danych. Z myśliwcami zostaną zintegrowane nowe i zmodernizowane typy uzbrojenia powietrze-powietrze i powietrze-ziemia, w tym w zaawansowanych wariantach o zwiększonej odporności na zakłócenia.

Mogę śmiało powiedzieć, że modernizacja polskich myśliwców F-16 będzie stanowić skok jakościowy. Samoloty zyskają zupełnie nowe zdolności. Ale z tym wiążą się też duże wyzwania. F-16 stanowią dziś trzon potencjału bojowego Sił Powietrznych, więc liczba samolotów, które będą mogły być kierowane w jednym czasie do prac modernizacyjnych zależeć będzie od zadań operacyjnych wykonywanych przez Siły Powietrzne. Pierwsze cztery samoloty przekażemy do WZL nr 2 w Bydgoszczy w 2029 roku. Obecnie strona amerykańska prowadzi prace kontraktorskie. Przewidujemy, że główna umowa z producentem samolotu Lockheed Martin będzie zawarta w drugiej połowie br., a następnie będzie podpisany kontrakt z głównym podwykonawcą, czyli WZL-2 S.A.

Kluczową rolę odgrywa tutaj Agencja Uzbrojenia, ale w prace nad modernizacją F-16 zaangażowani są też oficerowie Dowództwa Generalnego. Mogę powiedzieć, że od listopada nad kontraktem pracuje nieetatowy Zespół Sterujący, powołany rozkazem Szefa Agencji Uzbrojenia, składający się z przedstawicieli komórek organizacyjnych Resortu Obrony Narodowej.

Już dziś jednak modernizacja F-16 to bardzo duży wysiłek organizacyjny dla strony polskiej. W celu lepszej koordynacji w MON procedowany jest do podpisania projekt decyzji w sprawie Pełnomocnika MON do spraw modernizacji samolotów F-16 do standardu VIPER (F-16V)”. Ponadto, procedowany jest w resorcie obrony narodowej w trybie pilnym wniosek organizacyjno-etatowy w zakresie utworzenia w Dowództwie Generalnym RSZ, Zarządu Modernizacji i Techniki Lotniczej odpowiedzialnego za koordynację
i nadzór nad właściwym i niezakłóconym przebiegiem procesu MLU. Musimy pamiętać, że modernizacja to bardzo skomplikowane przedsięwzięcie, wymagające współpracy różnych jednostek MON i Sił Zbrojnych oraz naprawdę ogromnego wysiłku osób zaangażowanych w ten proces. A efektem będą nowe zdolności, potrzebne Siłom Powietrznym.

Innym ważnym projektem lotnictwa Sił Zbrojnych RP, choć niezwiązanym z Siłami Powietrznymi, jest wprowadzenie śmigłowców AH-64 Apache, docelowo w najnowszej wersji AH-64E Apache Guardian. Jak przebiega ten proces i jakie zdolności uzyskają całe Siły Zbrojne dzięki wdrożeniu nowych platform?

Przypomnę, że pozyskania śmigłowców AH-64E do służby w Siłach Zbrojnych RP zainicjowany został podpisaniem sierpniu 2024 roku umowy wykonawczej na dostawy 96 śmigłowców AH-64E wraz z pakietem logistycznym. W lutym 2025 roku podpisano natomiast umowę, na mocy której 56 Baza Lotnicza eksploatuje osiem śmigłowców AH-64D w charakterze rozwiązania pomostowego, dostarczonych od czerwca 2025 do marca 2026 roku. Dostawy śmigłowców w docelowej wersji Apache

Podkreślam, że wprowadzenie na wyposażenie 96 śmigłowców AH-64E Apache Guardian pozwoli na skokowe wzmocnienie zdolności nie tylko Lotnictwa Wojsk Lądowych, ale całych Sił Zbrojnych RP. Śmigłowce Apache Guardian są wyposażone w nowoczesne sensory i środki bojowe pozwalające skutecznie oddziaływać na przeciwnika, ale także są dostosowane do działań w środowisku sieciocentrycznym, w tym we współpracy z czołgami Abrams. Ich wprowadzenie pozwoli więc na zwiększenie siły ognia, ale też świadomości sytuacyjnej walczących, a same śmigłowce umożliwią szybkie reagowanie na zagrożenia w domenie lądowej, ale też ze strony wolno lecących statków powietrznych jak drony oraz małych jednostek pływających. W sytuacji Polski to kluczowe zdolności.

Jednocześnie zdajemy sobie sprawę, że wprowadzenie takiej liczby śmigłowców to duże wyzwanie organizacyjne. Już w tej chwili szkolenie jest realizowane we współpracy z USA, w kilku lokalizacjach. Szkolenie podstawowe pilotów odbywa się w Fort Rucker w USA, uwzględniając szkolenie symulatorowe, teoretyczne i praktyczne, kolei personel techniczny szkoli się w amerykańskim Fort Eustis. W następnym etapie polscy piloci i technicy szkolą się już w 56 Bazie Lotniczej, ze wsparciem strony amerykańskiej, z wykorzystaniem leasingowanych śmigłowców. Szkolenie obejmuje ponad 40 pilotów i członków personelu technicznego.

Jeszcze w tym roku planowane są kolejne kursy szkolenia podstawowego pilotów, a pierwsza z przeszkolonych wcześniej grup przygotowuje się do szkolenia poligonowego pozwalającego na kwalifikację w zakresie użycia uzbrojenia. Prowadzimy też treningi z użyciem symulatora lotu LCT (Longbow Crew Trainer) w jednej z baz US Army w Niemczech. W najbliższym czasie planowane jest rozpoczęcie szkolenia lotniczego przez polskich instruktorów, co znacząco. Wszystkie te wysiłki pozwalają na odpowiednio wczesne przygotowanie załóg i personelu technicznego, tak by osiągnąć gotowość w krótkim czasie po dostawie docelowych śmigłowców.

Wprowadzane są też na wyposażenie dwa nowe typy śmigłowców, AW149, gdzie dostawy trwają, oraz AW101 do Marynarki Wojennej, gdzie są już zakończone.

Te dwa kontrakty istotnie się od siebie różnią. Umowa z 2022 roku, na dostawę 32 śmigłowców wielozadaniowych dla Wojsk Lądowych jest w trakcie realizacji, dostawy trwają od listopada 2023 roku. Obejmowały dotychczas śmigłowce w czterech konfiguracjach, ale finalnie wszystkie będą zunifikowane. Wraz ze śmigłowcami zakupiono także kompleksowy system szkolenia, w postaci: 2 sal multimedialnych, trenażera śmigłowca Maintenance Training Symulator (MTS), symulatora dla pilotów do ćwiczenia procedur lotu i nawigacyjnych - FNPT (Flight and Navigation Procedures Trainer), symulatora do szkolenia lotniczego FTD (Flight Training Device). I od 2027 roku, po dostarczeniu symulatora FTD, będziemy mogli szkolić pilotów na AW149 w kraju, przygotowanie techników już odbywa się w oparciu o CSIL Dęblin. Obecnie trwają szkolenia specjalistyczne pilotów, w tym z lotów nocnych czy użycia uzbrojenia, po jego wykonaniu będzie się szkolić kolejna grupa pilotów.

Z kolei cztery śmigłowce AW101, zamówione w roku 2019, zostały już dostarczone wraz z pakietem szkoleniowym i logistycznym. Podpisana umowa zawiera dostarczenie systemu szkolenia w postaci sali multimedialnej z systemem szkoleniowym oraz kontrakt na szkolenie symulatorowe dla pilotów w Norwegii. Szkolenie pilotów i techników odbywa się zatem w oparciu o krajową bazę, ale z uwzględnieniem szkolenia symulatorowego załóg w Norwegii. 44 Baza Lotnictwa Morskiego realizuje różne rodzaje szkolenia specjalistycznego, w tym z zakresu użycia uzbrojenia.

Zarówno AW149, jak i AW101, to nowoczesne, perspektywiczne śmigłowce, z przyszłością wykorzystania w Wojsku Polskim. Proces wdrożenia tych nowoczesnych platform uzbrojenia w polskich Siłach Zbrojnych przebiega systematycznie, z silnym naciskiem na integrację technologiczną i szkolenia. Zarówno w wypadku AW149, jak i AW101, niezbędne są jednak działania w celu poprawy ich dostępności operacyjnej i ulepszenia systemu logistycznego. Żołnierze przyjmują nowości z entuzjazmem, ale wskazują potrzebę większej praktyki terenowej i szybszego reagowania logistycznego. Odpowiednie wprowadzenie rekomendacji pozwoli przyspieszyć proces adaptacji i zwiększyć efektywność operacyjną.

Panie Generale, jakie są priorytety Dowództwa Generalnego na 2026 rok w obszarze szkolenia?

Priorytety szkoleniowe wynikają bezpośrednio z doświadczeń współczesnych konfliktów, przede wszystkim wojny na Ukrainie oraz działań na Bliskim Wschodzie. Widzimy, jak dynamicznie zmienia się pole walki i jak istotna jest zdolność adaptacji oraz wykorzystania nowych technologii.

W 2026 roku planujemy realizację 134 przedsięwzięć szkoleniowych, w tym 38 ćwiczeń taktycznych z wojskami. Do najważniejszych należą federacje ćwiczeń Bursztynowy Obrońca-26 oraz Czarny Obrońca-26.

W wymiarze międzynarodowym Siły Zbrojne RP wezmą udział w ponad 100 ćwiczeniach, w tym Arcane Thunder 26, JMRC 26-07 oraz Baltic Shield 26. Szczególny nacisk kładziemy na działania wielodomenowe, wykorzystanie systemów bezzałogowych, walkę w terenie zurbanizowanym oraz przeciwdziałanie zagrożeniom hybrydowym.

Równolegle rozwijana jest infrastruktura szkoleniowa, systemy symulacyjne oraz zdolności do szkolenia operatorów BSP i prowadzenia działań przeciwko dronom. Wszystko to ma zapewnić, że dynamiczna modernizacja techniczna przełoży się bezpośrednio na realne zdolności operacyjne Sił Zbrojnych RP.

Dziękuję za rozmowę.