Wydatki obronne UE biją kolejne rekordy. Gonią USA. Rosja daleko w tyle

To najszybszy wzrost od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Od 2022 do 2025 roku wydatki obronne państw UE wzrosły łącznie o 47%. Według EDA państwa członkowskie przyspieszają inwestycje i „wstępnie ładują” budżety, by jak najszybciej zwiększyć gotowość bojową. W 2026 roku wydatki mają wzrosnąć jeszcze mocniej – do 454 miliardów euro, czyli 2,4% PKB. 

„Państwa członkowskie dokonują bezprecedensowych inwestycji w obronę. Przy obecnym tempie wydatki mogą osiągnąć nawet 547 miliardów euro do 2029 roku. W połączeniu z instrumentami uruchamianymi na poziomie UE w ramach inicjatywy Defence Readiness 2030 te inwestycje powinny znacząco wzmocnić europejskie zdolności obronne, zwiększyć moce produkcyjne przemysłu oraz poprawić gotowość i odporność” – powiedział André Denk, dyrektor wykonawczy EDA.

Rośnie każdy segment

W 2025 r. 23 państwa osiągnęły poziom 2% PKB na obronę (o 10 więcej niż w 2024 r.). Wydatki per capita zbliżyły się do 1000 euro na obywatela rocznie – ponad dwukrotnie więcej niż w 2014 r.

Wzrost nakładów nie jest jednak równomierny we wszystkich kategoriach:

• Inwestycje (sprzęt + B+R) – w 2025 r. wyniosły 134 mld euro (+23% realnie r/r) i stanowiły 32,2% całkowitych wydatków. W 2026 r. mają wzrosnąć do 163 mld euro i osiągnąć 36% udziału;
• Zakup sprzętu – 115 mld euro w 2025 r. (+26%);
• Badania i rozwój (R&D) – 17 mld euro w 2025 r., prognoza 20 mld euro w 2026 r. (ok. 4% całkowitych wydatków). R&D nadal pozostaje w tyle za zakupami sprzętu;
• Personel – nadal największa kategoria (31,4% w 2025 r.), choć jej udział relatywnie maleje. Nakłady na jednego żołnierza wzrosły do 297 tys. euro (wobec 253 tys. w 2024 r.);
• Operacje i utrzymanie (O&M) – 23,4%;
• Infrastruktura – tylko 2,3%, ale jej znaczenie rośnie ze względu na mobilność i obronę terytorialną.

Dystans do USA się zmniejsza

Na tle globalnych potęg Europa wciąż pozostaje w cieniu, choć dystans powoli się zmniejsza. Stany Zjednoczone w 2025 r. przeznaczyły na obronę około 920 miliardów euro – ponad dwa razy więcej niż cała Unia Europejska razem wzięta. Ameryka od lat utrzymuje wysoki poziom wydatków, co pozwala jej na spójną, globalną postawę militarną. W przypadku UE gwałtowne wahania i różnice między krajami utrudniają długoterminowe planowanie.

Rosja, według szacunków, wydała w 2025 r. około 132 miliardów euro na obronę – czyli zaledwie jedną trzecią unijnego budżetu. Po uwzględnieniu parytetu siły nabywczej (PPP) kwota ta może sięgać nawet 282 miliardów euro. Jednak duża część tych pieniędzy nie służy budowie przyszłościowej armii, lecz chaotycznemu uzupełnianiu ogromnych strat ponoszonych na froncie w Ukrainie. Dane rosyjskie są mocno zaniżone ze względu na brak przejrzystości, celowe przeklasyfikowania wydatków oraz finansowanie rekrutacji i działań wojennych z innych resortów.

Z kolei Chiny pozostają jednym z największych graczy, który od 2008 r. konsekwentnie i stabilnie zwiększa swój budżet obronny rok do roku. Pekin jednak otacza swoje wydatki największą tajemnicą, co sprawia, że wszelkie porównania są obarczone dużą niepewnością.

Europa nadal boryka się z poważnymi strukturalnymi problemami: fragmentacją wysiłków, dublowaniem programów zbrojeniowych oraz ogromną różnorodnością platform i systemów uzbrojenia. Te bolączki znacząco obniżają efektywność wydatków, nawet gdy ich wielkość rekordowo rośnie. W efekcie unijne miliardy nie przekładają się jeszcze w pełni na proporcjonalny wzrost realnej siły militarnej i spójności sojuszniczej.

Wspólne projekty i przyszłe wyzwania

Mimo rekordowego wzrostu eksperci EDA podkreślają potrzebę większej efektywności, priorytetyzacji i współpracy. R&D pozostaje rozproszone i niedofinansowane w porównaniu z zakupami „na już”. Raport zwraca też uwagę na wyzwania metodologiczne – różne praktyki księgowe w państwach członkowskich utrudniają porównania.

Państwa europejskie starają się zasypać te dziury poprzez chociażby wspólne zakupy, które w 2025 r. stanowiły 24% wydatków na sprzęt obronny. Ponadto nie można zapominać o pozostałych inicjatywach jak na przykład:

• Program SAFE;
• Europejski Fundusz Obronny;
• EDPCI (European Defence Projects of Common Interest);
• Program EDIP (European Defence Industry Programme).

Raport EDA potwierdza fundamentalną zmianę w podejściu Europy do bezpieczeństwa. Po latach niedoinwestowania państwa UE nie tylko nadrabiają zaległości, ale budują fundamenty pod długoterminową strategiczną autonomię.