Dowódca Obrony Finlandii: Mamy siłę by odpowiedzieć Rosji

Dr Aleksander Olech: Finlandia dołączyła do NATO w 2023 roku, co stanowiło historyczny zwrot w polityce bezpieczeństwa tego kraju. Jak członkostwo w NATO wpłynęło na planowanie obronne i priorytety operacyjne Finlandii?

Generał Porucznik Vesa Virtanen: Członkostwo w NATO nie zmieniło fundamentów fińskiej obrony, tj., obrony własnego terytorium jako odpowiedzialności narodowej. Rozszerzyło jednak ramy planowania i pogłębiło integrację operacyjną. Obecnie planowanie obronne odbywa się w ramach kolektywnej obrony Sojuszu, co oznacza integrację z procesem planowania NATO oraz strukturami dowodzenia. Operacyjnie nacisk kładzie się na zdolność do płynnej współpracy z sojusznikami we wszystkich domenach oraz przyjmowania i dowodzenia siłami sojuszniczymi na terytorium Finlandii. Jednocześnie członkostwo Finlandii w NATO wzmocniło odstraszanie Sojuszu i nadało większą głębię strategiczną planowaniu obronnemu.

Członkostwo Finlandii wzmacnia obronę NATO oraz planowanie obronne w regionie Morza Bałtyckiego i Dalekiej Północy. Finlandia wnosi do NATO Siły Obronne o wysokich zdolnościach w stosunku do wielkości kraju. Fińskie Siły Obronne były systematycznie rozwijane przez dekady, aby odpowiadać na aktualne zagrożenia. Co więcej, Finlandia cechuje się wyjątkowo wysokim poziomem gotowości społeczeństwa do obrony kraju. Jej członkostwo znacząco wzmacnia zdolności NATO na północno-wschodniej flance.

Jako członek NATO Finlandia dysponuje silną obroną, systemem opartym na powszechnym poborze oraz dużą, dobrze wyszkoloną rezerwą, co umożliwia długofalową obronę państwa i szybkie zwiększanie zdolności militarnych. Wysoka gotowość cywilna i odporność całego społeczeństwa dodatkowo wzmacniają te zdolności. Wszystko to przekłada się również na wzmocnienie NATO.

Finlandia postrzega bezpieczeństwo w ramach koncepcji bezpieczeństwa kompleksowego oraz całościowej obrony narodowej, w której obrona militarna jest ściśle powiązana z przygotowaniem cywilnym, odpornością społeczeństwa oraz zdolnością państwa do funkcjonowania w warunkach zakłóceń. Odpowiedzialność jest rozdzielona między instytucje państwowe, sektor prywatny i obywateli, co wzmacnia odporność oraz długoterminową zdolność funkcjonowania zarówno w czasie pokoju, jak i w sytuacjach kryzysowych. Te narodowe atuty nie tylko zwiększają bezpieczeństwo Finlandii, ale także wzmacniają NATO.

Integracja militarna Finlandii z NATO stale się rozwija.

Środowisko bezpieczeństwa w Europie Północnej uległo istotnej zmianie po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Jak fińskie siły zbrojne oceniają obecnie sytuację bezpieczeństwa w regionie bałtyckim i nordyckim?

Europa Północna została wskazana w Raporcie Obronnym rządu Finlandii jako jeden z najważniejszych kierunków operacyjnych. Według naszej oceny sytuacja bezpieczeństwa w regionie Morza Bałtyckiego i w krajach nordyckich jest napięta i trudna do przewidzenia.

Wojna w Ukrainie osłabiła rozwój rosyjskich sił zbrojnych, jednak mimo tego Rosja kontynuuje reorganizację swoich sił zgodnie z reformą wojskową, m.in. przekształcając brygady w dywizje lub przygotowując się do tego.

Agresja Rosji pokazała gotowość do użycia siły militarnej dla osiągnięcia celów strategicznych oraz podkreśliła znaczenie siły militarnej w europejskim środowisku bezpieczeństwa. W Europie Północnej przejawia się to zwiększoną obecnością wojskową, większą liczbą ćwiczeń oraz koniecznością utrzymywania wysokiej gotowości. Obecnie nie ma bezpośredniego zagrożenia militarnego wobec Finlandii, jednak środowisko operacyjne wymaga stałego monitorowania sytuacji, utrzymywania gotowości i dalszego rozwoju zdolności obronnych w ramach NATO.

Finlandia od dawna znana jest z koncepcji obrony totalnej i odporności narodowej. Jakie kluczowe elementy tego modelu mogą być inspiracją dla innych państw europejskich?

Finlandia postrzega bezpieczeństwo w ramach koncepcji kompleksowej, gdzie obrona militarna jest ściśle powiązana z przygotowaniem cywilnym, odpornością społeczeństwa oraz zdolnością funkcjonowania państwa w sytuacjach kryzysowych. Instytucje publiczne, sektor prywatny i społeczeństwo współpracują, aby zapewnić funkcjonowanie usług krytycznych, łańcuchów dostaw i infrastruktury również w czasie kryzysów. Ta silna kultura przygotowania i współpracy sprawia, że codzienne życie w Finlandii jest bezpieczne, a jednocześnie społeczeństwo pozostaje stale gotowe na ewentualne zagrożenia.

Całościowa obrona narodowa opiera się na powszechnym poborze, dużej i dobrze wyszkolonej rezerwie oraz ścisłej współpracy między instytucjami państwowymi, biznesem i obywatelami. Wysoki poziom edukacji i szerokie kompetencje społeczeństwa wzmacniają jego odporność i zdolność adaptacji. Obrona militarna, bezpieczeństwo wewnętrzne i sprawnie funkcjonujące państwo są traktowane jako wzajemnie wspierające się elementy, tworzące solidną podstawę zarówno dla obrony narodowej, jak i długoterminowej odporności kryzysowej.

Fińskie Siły Obronne utrzymują wysoki poziom gotowości oraz dużą rezerwę. Jak istotny jest system rezerw dla obrony i zdolności odstraszania Finlandii?

System poboru stanowi fundament fińskiego systemu obrony. Umożliwia utrzymanie licznych sił na czas wojny, zapewnia wiarygodną obronę całego terytorium oraz zdolność do prowadzenia długotrwałych działań. Z punktu widzenia odstraszania fińska rezerwa pokazuje, że kraj ten jest w stanie szybko zwiększyć swoje zdolności obronne. Kluczowe znaczenie ma przy tym nie tylko liczebność, lecz także jakość i poziom wyszkolenia. Regularne ćwiczenia rezerwistów, nowoczesny system szkolenia oraz jasno określona struktura czasu wojny sprawiają, że rezerwa stanowi realny, a nie jedynie teoretyczny element systemu obrony.

Pobór jest trwałym elementem fińskiego społeczeństwa. Włącza obronę narodową w codzienne funkcjonowanie państwa, wzmacnia odporność i buduje powszechne zrozumienie znaczenia bezpieczeństwa. Wspiera również wysoki poziom gotowości obronnej i jedność społeczną w sytuacjach kryzysowych.

Współpraca między Finlandią, Szwecją i sojusznikami NATO w regionie Morza Bałtyckiego się zacieśnia. Jak widzi Pan przyszłość współpracy wojskowej w Europie Północnej?

Współpraca obronna ze Szwecją jest bardzo bliska i osiągnęła wysoki poziom jeszcze przed przystąpieniem obu krajów do NATO. Ma długą tradycję i obejmuje bardzo konkretne działania we wszystkich rodzajach sił zbrojnych. Szwecja jest kluczowym partnerem Finlandii, a współpraca została dodatkowo pogłębiona po wejściu obu państw do NATO.

Szwecja pełni rolę państwa ramowego dla jednostki FLF Finland działającej na terytorium Finlandii, natomiast Finlandia jest państwem gospodarzem. Projekt ten jest już zaawansowany i stanowi dobre środowisko do dalszego rozwoju współpracy zarówno dla państw regionu, jak i dla innych sojuszników, którzy mogą rozwijać swoje zdolności operacyjne w warunkach państwa frontowego i środowiska arktycznego.

Polska i Finlandia mają zbliżone postrzeganie zagrożeń na wschodniej flance NATO. Jak ocenia Pan poziom współpracy obronnej między naszymi krajami?

Współpraca obronna Polski i Finlandii jest dobra i stabilna, a jej znaczenie rośnie wraz z członkostwem obu państw w NATO. Oba kraje mają bardzo podobną ocenę zagrożeń, obejmującą bezpieczeństwo wschodniej flanki, aktywność militarną Rosji oraz potrzebę utrzymywania wysokiej gotowości i wiarygodnego odstraszania. Stanowi to solidną podstawę do dalszej współpracy.

Współpraca ta realizuje się przede wszystkim w ramach planowania operacyjnego, ćwiczeń oraz rozwoju interoperacyjności w strukturach NATO.

Na koniec – jakie są kluczowe priorytety modernizacji i rozwoju fińskich sił zbrojnych w najbliższych latach?

Rozwój zdolności obronnych oraz realizacja celów wynikających z członkostwa w NATO opierają się na długoterminowych decyzjach wykraczających poza kadencje rządów.

Priorytety rozwoju opierają się na analizie zagrożeń, członkostwie w NATO oraz konieczności utrzymania wiarygodnej obrony narodowej przy jednoczesnym wzmacnianiu odstraszania Sojuszu. Kluczowym celem jest utrzymanie wysokiej gotowości oraz zdolności do prowadzenia długotrwałego konfliktu o wysokiej intensywności, co wymaga zrównoważonego rozwoju wszystkich domen: lądowej, powietrznej, morskiej, informacyjnej, cybernetycznej i kosmicznej.

Obecnie najważniejszym obszarem jest modernizacja wojsk lądowych. Obejmuje ona modernizację pojazdów opancerzonych, artylerii, czołgów podstawowych i systemów przeciwpancernych, a także rozwój mobilności w warunkach arktycznych oraz integrację systemów bezzałogowych z tradycyjnymi środkami walki.

Równolegle prowadzone są reformy całego systemu obrony, umożliwiające działania zarówno na terytorium Finlandii, jak i poza nim. Program F-35 tworzy zdolność wielodomenową, wzmacnia odstraszanie, poprawia świadomość sytuacyjną i umożliwia prowadzenie uderzeń dalekiego zasięgu. Rozwój Marynarki Wojennej wspiera kontrolę obszarów morskich, odpieranie zagrożeń oraz ochronę kluczowych szlaków komunikacyjnych.

Fińskie Siły Obronne inwestują także w innowacje i współpracę przemysłową, aby skutecznie wdrażać nowe technologie w dynamicznie zmieniającym się środowisku bezpieczeństwa. Kluczowe znaczenie ma współpraca z partnerami i dostęp do najwyższej jakości kompetencji, co pozwala na szybkie reagowanie na nowe zagrożenia i utrzymanie konkurencyjności systemu obronnego.