To może być nowa generacja okrętów na Bałtyku. Zobacz projekty

Sympozjum NERDS 2026 odbyło się w Gdyni, bo dotyczyło projektowania okrętów nawodnych. Jego organizatorami byli szwedzki koncern Saab oraz gdyńskie biuro projektowe MMC Ship Design & Marine Consulting Ltd. W czasie jego trwania obie firmy podpisały porozumienie dotyczące dalszej współpracy. A zaczęła się ona już wiele lat temu.

W 2014 roku szwedzka FMV, czyli agencja zaopatrująca wojsko w sprzęt wojskowy i inne materiały, rozpoczęła intensywne prace dotyczące dostarczenia Marynarce Wojennej okrętu specjalnego. Miał to być okręt rozpoznania radioelektronicznego. FMV jako partnera przemysłowego wybrała firmę Saab Kockums AB. Z kolei Saab otrzymał zgodę na wykorzystanie w tym projekcie podwykonawców przemysłowych. W tym celu wybrano Polskę, a konkretnie jako podwykonawcę stoczniowego Stocznię Remontową Nauta w Gdyni, a jako podwykonawcę projektowego biuro MMC Ship Design & Marine Consulting Ltd. Od razu przyjęto, iż Polacy będą zajmować się zaprojektowaniem i budową platformy, a Szwedzi wyposażeniem specjalnym, czyli rozpoznawczym. Umowa pomiędzy Saabem a Nautą została podpisana 26 kwietnia 2017 roku.

Szwedzi samodzielnie wykonali projekt kontraktowy okrętu oznaczony K629 oraz inne bazowe dokumenty. Natomiast projekt techniczny i roboczy został wykonany w MMC w Gdyni. Nauta budowę kadłuba z nadbudówką i podstawowymi wielkogabarytowymi mechanizmami podzleciła PGZ Stoczni Wojennej. Na bazie dokumentacji z MMC 1 marca 2018 roku rozpoczęło się palenie blach, 15 czerwca 2018 roku położono stępkę, a 17 kwietnia 2019 roku wodowano okręt dla Marynarki Wojennej Szwecji. Po przeholowaniu go z PGZ Stoczni Wojennej do Stoczni Remontowej Nauta kontynuowano w niej prace wyposażeniowe, według dokumentacji wykonanej w MMC.

W efekcie problemów Nauty, nieukończoną platformę przeholowano z Gdyni do szwedzkiej Karlskrony, gdzie okręt ukończono. Uroczyście go ochrzczono 3 kwietnia 2024 roku i w czasie tej uroczystości otrzymał on nazwę Artemis i numer taktyczny A 202.

Udział polskich projektantów w programie Artemis był niewątpliwym sukcesem. Firma MMC mogła dodać go sobie do bogatego już portfolio. Z prac MMC na pewno zadowolony był również koncern Saab, ponieważ gdy 25 listopada 2022 roku podpisał umowę z Agencją Uzbrojenia na budowę dwóch okrętów rozpoznania radioelektronicznego Delfin, to ponownie zaprosił polskich projektantów do współpracy. Było to obopólnie korzystne tym bardziej, iż platforma naszych Delfinów w dużej mierze oparta jest na Artemisie.

Wymagania polskie oczywiście były inne od szwedzkich i oba projekty funkcjonują już osobno. MMC wykonało dla nich komputerowe modele 3D. Równoczesny dostęp do nich mają zarówno polscy, jak i szwedzcy projektanci. Mogą do niech wnosić potrzebne zmiany i uzupełnienia równocześnie. Wgląd w model 3D Delfinów ma również stocznia Remontowa Shipbuilding SA, w której trwa ich budowa. Obecnie oba nasze Delfiny są już na wodzie. Jerzy Różycki (261) został uroczyście zwodowany 1 lipca 2025 roku, a Henryk Zygalski (264) - 14 stycznia 2026 roku.

Warto podkreślić, iż Artemis i Delfin mają podobny kadłub o podobnych wymiarach, napęd oraz system energetyczny, system automatycznej integracji wyposażenia okrętowego, główne urządzenia i mechanizmy oraz klasę i towarzystwo klasyfikacyjne, którym jest DnV. Oba projekty różnią się wyposażeniem misji i systemami rozpoznawczymi, choć w obu przypadkach ich wykonawcą i integratorem jest Saab. Różnią się również narodowymi wymaganiami technicznymi, liczbą załogi, rozmieszczeniem kabin i aranżacją nadbudówki oraz oczywiście standardami stoczniowymi.

Wspólne sympozjum Saaba i MMC miało za zadanie zaprezentować ogólny tok wspólnej pracy projektowej oraz jego sukcesy i zagrożenia. Niewątpliwym sukcesem projektu jest to, iż Artemis jest już w służbie Marynarki Wojennej Szwecji, a dwa Delfiny znajdą się w służbie Polskiej Marynarki Wojennej w latach 2027 i 2028.

Ciekawy wniosek z przebiegu sympozjum dotyczy zmian wymagań zamawiających oraz idących za tym wymaganych zmian w projekcie. Wszyscy paneliści byli zgodni, iż zamawiający powinien zgłaszać swoje zmiany do wymagań i do projektu tylko do określonego momentu. Później powinny one być już „zamrożone”, ponieważ pełną parą muszą rozpocząć się prace przy wykonaniu modelu 3D.

Oznacza to, iż wszystko co ważne, powinno być zamknięte przez zainteresowane strony, czyli zamawiającego, projektującego, zatwierdzającego projekt oraz budującego, na etapie projektu technicznego. Etap ten charakteryzuje się wykonywaniem rysunków, schematów i diagramów w 2D. Pokazują one rozwiązania, co do których wszyscy powinni nie mieć już zastrzeżeń i uwag. Jeśli pojawiają się one, to muszą być wyjaśnione jeszcze w czasie tego etapu projektowania. Jego zakończenie ma formę krytycznego przeglądu projektu. Po nim ewentualnie nowo pojawiające się wymagania lub ich zmiany są bardzo niebezpieczne dla terminu wykonania projektu roboczego, a co za tym idzie terminu fizycznej budowy okrętów.

Oczywiście takie zmiany z projektowo-technicznego punktu widzenia są możliwe do realizacji. Ale należy pamiętać, iż na pewno spowodują one zwiększenie kosztów projektu i samej budowy oraz na pewno będą miały negatywny wpływ na termin ukończenia budowy.

Saab i MMC ze względu na tajemnicę handlową nie przedstawiły szczegółów kolejnych wspólnych projektów. O nich zapewne będziemy informowani w późniejszych terminach. Jednak sympozjum było okazją do zaprezentowania przez biuro MMC swoich przyszłościowych projektów ofertowych. W nawiązaniu do już ogłoszonych planów naszej Marynarki Wojennej, również na Defence24 Days 2026 w Warszawie oraz światowych trendów w budownictwie okrętowym zaprezentowano m.in.:

• projekt fregaty MMC 221L (wcześniej oznaczany jako MMC 133);
• projekt korwety MMC 110 Ostrosz;
• projekt okrętu rozpoznania radioelektronicznego MMC 107;
• projekt okrętu hydrograficznego MMC 980 SBC Hydrograf;
• projekt okrętu wsparcia logistycznego MMC 116;
• projekt okrętu ratowniczego MMC 887 R Ratownik.

Warto przypomnieć, iż na bazie projektu technicznego MMC 887 R trwa budowa okrętu ratowniczego Ratownik w PGZ Stoczni Wojennej. Jednak w tym przypadku stocznia sama jest odpowiedzialna za wykonanie dokumentacji roboczej. Wykonuje ją stoczniowe biuro projektowo-konstrukcyjne oraz podwykonawcy projektowi, jak biuro StoGda z Gdańska.

Nasza Marynarka Wojenna planuje pozyskać dwa okręty hydrograficzne Hydrograf do 2030 roku oraz cztery korwety Ostrosz do 2039 roku. Projekty wstępne MMC są odpowiedzią na te plany. O ile program korwet Ostrosz to dopiero przyszła dekada, to Hydrografy to najbliższe lata. Zgodnie z rządowymi zapowiedziami budowa Hydrografów ma być sfinansowana z programu SAFE. Również termin ich zbudowania, czyli 2030 rok, jest zgodny z warunkami tego programu.

Agencja Uzbrojenia ma do końca maja 2026 roku podpisać szereg umów na sprzęt wojskowy finansowany za pomocą mechanizmu SAFE. Czy znajdą się wśród nich okręty hydrograficzne, przekonamy się niedługo. Agencja Uzbrojenia na temat ich budowy prowadziła już od 2024 roku wstępne konsultacje rynkowe. Do udziału w nich zgłosiło się wtedy pięć podmiotów czyli Grupa PGZ SA z partnerami strategicznymi, Fincantieri S.p.A., Saab Kockums AB, Remontowa Shipbuilding S.A. oraz Enamor Sp. z o.o. (ale tylko w zakresie wyposażenia okrętu w sprzęt oraz systemy). O ciągu dalszym programu Hydrograf nic nie wiadomo oficjalnie. Agencja Uzbrojenia również w tym przypadku nie jest zobowiązana do ogłaszania otwartego przetargu i może prowadzić negocjacje z jednym wykonawcą. Pytanie na dzisiaj: z którym?