Reklama
Reklama
  • WIADOMOŚCI
  • ANALIZA

Niesterylne opatrunki w wojsku. WOFiTM odpowiada na pytania o przetargi, kontrolę jakości i chińskie dostawy

opatrunki jałowe, WOFiTM, Celestynów Wojsko Polskie
WOFiTM przedstawił swoje stanowisko, które z jednej strony wyjaśnia mechanizmy zakupowe, z drugiej zaś potwierdza, że weryfikacja wyrobów opiera się głównie na dokumentach.
Autor. Wojskowy Ośrodek Farmacji i Techniki Medycznej

Sprawa niesterylnych opatrunków wentylowych na rany penetracyjne klatki piersiowej (tzw.chest seal), które trafiły do jednostek Wojska Polskiego, wywołała poważne pytania o szczelność wojskowego systemu zamówień publicznych. Jak ujawniono w połowie października 2026 r., specjalistyczne opatrunki produkowane przez chińską spółkę Emsrun Group z prowincji Jiangsu okazały się niesterylne.

Reklama

Wykazały to niezależne badania laboratoryjne przeprowadzone w grudniu 2025 r. przez Europejski Instytut Biomedyczny, zainicjowane po tym, jak podejrzenia wzbudził brak charakterystycznego żółtawego zabarwienia materiału, typowego dla deklarowanej sterylizacji radiacyjnej. W warunkach bojowych użycie skażonego opatrunku, który ranny żołnierz nosi czasem przez kilka dni, grozi zapaleniem płuc lub śmiertelną sepsą. Choć w marcu 2026 r. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych (URPL) wycofał z obrotu przebadaną serię (nr 20250923), a siłom zbrojnym od wiosny 2025 r. zaoferowano ponad 22 tys. sztuk tych wyrobów (19,9 tys. w zamówieniach i 2,1 tys. w opcjach), przez miesiące nie było jasne, jak wojsko weryfikuje jakość kupowanych materiałów medycznych.

W związku z tymi ustaleniami 15 października 2026 r. skierowaliśmy do Wojskowego Ośrodka Farmacji i Techniki Medycznej (WOFiTM) w Celestynowie dwanaście szczegółowych pytań dotyczących procedur przetargowych, weryfikacji certyfikatów, badań laboratoryjnych oraz losu pozostałych partii opatrunków chińskiego producenta. W odpowiedzi udzielonej 29 października Ośrodek przedstawił swoje stanowisko, które z jednej strony wyjaśnia mechanizmy zakupowe, z drugiej zaś potwierdza, że weryfikacja wyrobów opiera się głównie na dokumentach, a badania innych partii wyrobów Emsrun Group wciąż są przedmiotem analiz.

Cena kontra jakość i brak preferencji dla przemysłu z UE i NATO

Pierwszy blok pytań dotyczył konstrukcji postępowań przetargowych realizowanych od 2025 r. – w szczególności tego, jakie kryteria pozacenowe stosuje WOFiTM przy zakupie sterylnych wyrobów medycznych, jaki procentowy udział w ocenie ofert miała cena oraz czy wobec ofert opiewających na 15–17 zł za opatrunek wentylowy wszczynano procedurę wyjaśnienia rażąco niskiej ceny na podstawie art. 224 ustawy Prawo zamówień publicznych (Pzp). Zapytaliśmy również, czy specyfikacje warunków zamówienia (SWZ) zawierają jakiekolwiek klauzule bezpieczeństwa łańcucha dostaw preferujące producentów z państw Unii Europejskiej lub NATO.

Reklama

WOFiTM wyjaśnił, że dobór kryteriów pozacenowych zależy od specyfiki konkretnego wyrobu. W przypadku sterylnych opatrunków indywidualnych premiowano konstrukcję umożliwiającą szersze zastosowanie medyczne, a przy opatrunkach hemostatycznych – wymagany czas kompresji oraz ilość środka hemostatycznego. Z kolei przy opatrunkach na rany penetracyjne klatki piersiowej dodatkowym etapem oceny była procedura badania próbek, obejmująca m.in. lepkość kleju, wodoszczelność i oznakowanie opakowania oraz wymiary produktu. Jednocześnie Ośrodek przyznał, że cena stanowiła od 50 do 100 proc. wagi oceny oferty. Maksymalny, stuprocentowy udział ceny stosowano wówczas, gdy przedmiotem zamówienia były wyroby gotowe, których parametry zostały wyczerpująco zdefiniowane w opisie przedmiotu zamówienia.

Odnosząc się do kwestii dumpingu cenowego, WOFiTM podał, że w postępowaniach na opatrunki wentylowe prowadzonych w 2026 r. ceny złożonych ofert wahały się od 17,27 zł do 48,60 zł. Ośrodek zapewnił, że badał oferty w tegorocznych przetargach pod kątem rażąco niskiej ceny zgodnie z art. 224 ustawy Pzp, aby wyeliminować podmioty oferujące towar poniżej kosztów wytworzenia.

Jednocześnie WOFiTM potwierdził, że dokumentacja przetargowa nie zawiera żadnych klauzul preferujących producentów z państw UE lub NATO, tłumacząc to wymogami ustawy Pzp dotyczącymi zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Ośrodek zaznaczył przy tym, że od 2025 r. wszyscy wykonawcy składający oferty posiadali status podmiotu polskiego lub unijnego. W praktyce oznacza to jednak, że zarejestrowany w Europie pośrednik lub dystrybutor może bez przeszkód oferować wojsku wyroby wyprodukowane w Chinach czy innych krajach trzecich.

Reklama

Dokumenty zamiast badań sterylności

Kolejne pytania dotyczyły weryfikacji samej sterylności i wiarygodności dokumentacji. Zwróciliśmy się o wyjaśnienie, w jaki sposób komisja przetargowa sprawdza autentyczność certyfikatów CE i deklaracji zgodności wyrobów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego, czy wykonawcy deklarujący sterylizację radiacyjną muszą przedstawiać certyfikaty walidacji tego procesu (zgodne z normą PN-EN ISO 11137) lub certyfikaty uwalniania parametrycznego, a także czy próbki ofertowe trafiają przed podpisaniem umowy do akredytowanych laboratoriów w celu zbadania czystości mikrobiologicznej.

Z odpowiedzi WOFiTM wynika, że weryfikacja dokumentów opiera się na sprawdzeniu formalnym oraz kwerendach w bazach rejestrowych:

  • w unijnej bazie NANDO, gdzie komisja kontroluje czterocyfrowy numer jednostki notyfikowanej, jej status oraz zakres uprawnień do certyfikowania danej klasy wyrobów medycznych,
  • w europejskiej bazie EUDAMED (choć Ośrodek zaznacza, że według zapowiedzi Komisji Europejskiej pełną funkcjonalność system ten osiągnie dopiero w drugiej połowie 2027 r.),
  • w ogólnodostępnych wyszukiwarkach certyfikatów prowadzonych bezpośrednio przez konkretne jednostki notyfikowane,
  • w drodze analizy formalno-merytorycznej, obejmującej spójność kodów UDI, numerów katalogowych, dat ważności, podpisów oraz ewentualnego statusu przejściowego wynikającego z art. 120 rozporządzenia MDR.

Kluczowa jest jednak odpowiedź na pytanie o dokumenty potwierdzające sam proces wyjaławiania. WOFiTM potwierdził, że wykonawcy nie byli zobowiązani do przedstawiania certyfikatów walidacji procesu sterylizacji ani certyfikatów uwalniania parametrycznego. Zamawiający poprzestawał na dokumentacji wynikającej z rozporządzenia MDR 2017/745 i ustawy o wyrobach medycznych (deklaracji zgodności i certyfikacie) oraz oświadczeniach wykonawców o zgodności wyrobu z opisem przedmiotu zamówienia – składanych pod rygorem odpowiedzialności karnej – a także na wzrokowym sprawdzeniu oznakowania sterylności na opakowaniach próbek.

Również badania laboratoryjne próbek przed zawarciem kontraktu nie są standardem. Ośrodek wskazał jedynie, że jego procedury przewidują możliwość powołania biegłego – w tym zlecenia badań akredytowanym laboratoriom – w„sytuacjach wyjątkowych”, wykraczających poza ustawowe uprawnienia oraz zdolności techniczne i merytoryczne jednostki.

Reklama

Odbiory w magazynach i analiza innych serii Emsrun Group

W dalszej części zapytaliśmy o etap realizacji dostaw: jak wygląda odbiór partii w magazynach WOFiTM, czy przy kontraktach ramowych zleca się wyrywkowe badania sterylności kolejnych partii produkcyjnych, jak szybko wojskowy system ewidencji pozwala namierzyć i zablokować wadliwą serię w jednostkach oraz czy po decyzji URPL z marca 2026 r. przebadano mikrobiologicznie inne partie opatrunków Emsrun Group znajdujące się już w zasobach armii.

WOFiTM poinformował, że odbiór magazynowy polega na ilościowym i jakościowym sprawdzeniu zgodności dostawy z umową, co w praktyce obejmuje kontrolę daty ważności, nazwy producenta, numeru serii oraz nienaruszalności opakowania. Ośrodek dodał, że nie zawierał dotychczas wielotysięcznych kontraktów ramowych na sterylne wyroby medyczne, a każda przyjęta seria jest wprowadzana do wojskowego systemu ewidencji. Dzięki temu – jak zapewnia Celestynów – w przypadku wystąpienia incydentu medycznego Ośrodek jest w stanie niezwłocznie zidentyfikować odbiorców w jednostkach i przekazać im stosowną informację.

Najistotniejsza deklaracja padła jednak w odniesieniu do wyrobów spółki Emsrun Group. WOFiTM podtrzymał stanowisko, że nigdy nie zakupił i nie posiadał konkretnej partii objętej notatką bezpieczeństwa URPL (nr 20250923). Jednocześnie ujawnił, że wobec pozostałych partii i serii opatrunków tego producenta – zarówno oferowanych w trwających postępowaniach, jak i już przekazanych jednostkom wojskowym na podstawie wcześniejszych umów – Ośrodek jest w trakcie analizy wyników przeprowadzonych badań oraz ustaleń stanu faktycznego. Analizie podlegają również dalsze kroki wynikające z postanowień umownych, reklamacyjnych i uprawnień ustawowych zamawiającego. Oznacza to, że po nagłośnieniu sprawy podjęto działania weryfikacyjne wobec innych dostaw tego producenta, choć ich ostateczne konkluzje nie zostały jeszcze podane do publicznej wiadomości.

Reklama

Unieważnione przetargi i przegląd procedur

Na koniec zapytaliśmy o powody unieważnienia dwóch postępowań na opatrunki na rany penetracyjne klatki piersiowej po interwencji dziennikarzy oraz o wnioski systemowe – w tym o ewentualne wprowadzenie wojskowych odbiorów jakościowych (np. przez Rejonowe Przedstawicielstwa Wojskowe) lub obowiązkowych badań sterylności dla importowanych wyrobów trafiających do indywidualnych apteczek żołnierzy.

WOFiTM doprecyzował, że nie unieważnił całych postępowań, lecz czynności wyboru najkorzystniejszej oferty, powracając do etapu ponownej oceny złożonych ofert. Powołując się na przepisy Pzp oraz zasady uczciwej konkurencji, Ośrodek odmówił podania formalnych i merytorycznych przyczyn tej decyzji, wskazując, że nie ma obowiązku informować osób trzecich nieposiadających interesu prawnego o podejmowanych czynnościach w toku ponownej oceny.

Jeśli chodzi o przyszłość, odpowiedź WOFiTM jest krótka, ale potwierdza potrzebę zmian: Ośrodek przekazał, że obecnie weryfikuje obowiązujące procedury w celu wypracowania najlepszych rozwiązań w zakresie przyszłych dostaw medycznych środków materiałowych. Do czasu zakończenia tych prac oraz ujawnienia wyników badań pozostałych partii opatrunków Emsrun Group otwarte pozostaje jednak pytanie, czy w magazynach i apteczkach polskich żołnierzy wciąż znajdują się wyroby, których sterylność gwarantowana była wyłącznie deklaracją na papierze. Warto również zadać pytanie o moralność, etykę, uczciwość i rzetelność podmiotów gospodarczych oferujących tego typu produkty w przetargach organizowanych przez wojsko, służby mundurowe czy inne instytucje. A także poruszyć temat skutecznego wykluczania z rynku tych graczy, którzy oszukują i narażają nie tylko Skarb Państwa na straty, ale również zdrowie i życie przyszłych użytkowników.

Reklama
Może cię zainteresować
Polecane
Wojna na Ukrainie
Popularne
Zobacz także
Reklama