- WIADOMOŚCI
- ANALIZA
Rozejm z Rosją. Między przerwą w wojnie a trwałym bezpieczeństwem (Część 1)
Autor. CyberDefence24/Canva
Zawieszenie broni na Ukrainie może ograniczyć straty i zatrzymać walki, ale jednocześnie dać Rosji czas na odbudowę armii i przygotowanie kolejnej agresji. O trwałości rozejmu zdecyduje więc nie samo porozumienie, lecz siła ukraińskiej obrony, wiarygodność zachodnich gwarancji i zdolność NATO do szybkiej reakcji.
Czas dla Moskwy. Jak rozejm może zwiększyć zagrożenie dla NATO
Zawieszenie broni na Ukrainie może ograniczyć liczbę ofiar, ale jednocześnie dać Rosji czas na odbudowę armii i wzmocnienie sił przy granicach NATO. Analizy ICDS, CSIS, ECFR oraz litewskich służb pokazują, jak ograniczenie strat, uzupełnienie jednostek i zapasów oraz przesunięcie wojsk mogłyby zwiększyć zagrożenie dla Europy. O możliwości agresji przesądzałaby nie tylko siła rosyjskiej armii, lecz także ocena spójności Sojuszu i szybkości jego reakcji.
Ryzyko takiego rozwoju wydarzeń przedstawia raport Chatham House autorstwa Simona Smitha, Orysi Lutsevych, Johna Lougha i Keira Gilesa „How a Russia–Ukraine ceasefire could imperil Ukrainian and European security. Assessing risks, consequences and options for mitigation” („Jak zawieszenie broni między Rosją a Ukrainą może zagrozić bezpieczeństwu Ukrainy i Europy. Ocena ryzyk, konsekwencji i możliwości ich ograniczenia”). Autorzy ostrzegają, że źle skonstruowany rozejm mógłby umożliwić Rosji odbudowę potencjału wojskowego, przerzucenie części sił w inne rejony oraz kontynuowanie działań przeciwko Ukrainie za pomocą sabotażu, cyberataków, operacji wpływu i ingerencji politycznej.
Autorzy przywołanych analiz różnią się oceną tempa rosyjskiej odbudowy i warunków przyszłej agresji. Łączy ich pytanie o to, jak ograniczenie wojny na Ukrainie zmieniłoby zdolność Rosji do prowadzenia działań przeciw innym państwom. Aby ocenić to zagrożenie, trzeba rozdzielić bieżące możliwości rosyjskiej armii od potencjału, który mogłaby uzyskać po kilku miesiącach lub latach przerwy w intensywnych walkach.
Zawieszenie broni nie oznacza rozwiązania konfliktu
Podstawowy problem debaty o zakończeniu wojny polega na utożsamianiu zawieszenia broni z pokojem. Rozejm reguluje sposób przerwania walk, ale nie musi rozstrzygać kwestii okupowanych terytoriów, reparacji, odpowiedzialności za zbrodnie wojenne, przyszłych sojuszy Ukrainy ani jej prawa do wzmacniania potencjału militarnego.
Może więc powstać stan „szarego pokoju”: intensywne działania wojenne zostają ograniczone, lecz Rosja nadal prowadzi cyberataki, operacje informacyjne, sabotaż, presję gospodarczą i działania wywiadowcze. Właśnie taki scenariusz przedstawia Chatham House, wskazując, że doświadczenia porozumień mińskich nie dają podstaw do uznania, iż wstrzymanie ognia automatycznie usuwa zagrożenie rosyjskie.
Autor. Zdjęcie wygenerowane przy użyciu modelu Gemini
Podobną diagnozę zawiera publikacja European Council on Foreign Relations (ECFR) „Managed disorder: The hard road to a modest peace with Russia after Ukraine” („Zarządzany nieporządek: trudna droga do ograniczonego pokoju z Rosją po wojnie w Ukrainie”). Jej autorzy przewidują, że wojna może zakończyć się rozejmem pozostawiającym Rosję, Europę i Stany Zjednoczone w stanie długotrwałej konfrontacji o niskiej intensywności. Zadaniem polityki zachodniej byłoby wówczas utrzymanie tej rywalizacji pod kontrolą i niedopuszczenie do jej ponownego przekształcenia się w wojnę na dużą skalę.
W takim scenariuszu zaprzestanie walk nie pozwoliłoby Europie wrócić do sytuacji sprzed 2022 roku. Rosja pozostawałaby państwem rewizjonistycznym, wykorzystującym siłę, presję gospodarczą i operacje wpływu. Spadek intensywności wojny nie oznaczałby rezygnacji z jej strategicznych celów.
Rosyjska metoda: rozejm jako instrument polityczny
Doświadczenia Naddniestrza, Gruzji i Donbasu pokazują powtarzalny rosyjski model działania. Moskwa uczestniczy w konflikcie jako agresor lub patron sił separatystycznych, a następnie próbuje występować jako mediator, gwarant porozumienia albo rzekomo bezstronna strona negocjacji.
Raport Chatham House wskazuje, że Rosja wielokrotnie wykorzystywała gotowość państw zachodnich do szybkiego podpisywania porozumień. Uzyskiwała niejasne zapisy, nieskuteczne mechanizmy kontroli oraz możliwość nakładania zobowiązań na przeciwnika bez porównywalnego ograniczenia własnej swobody działania.
W Naddniestrzu zawieszenie broni nie doprowadziło do przywrócenia pełnej kontroli Mołdawii nad jej terytorium. Rosyjska obecność wojskowa utrwaliła separatystyczny region i stała się narzędziem nacisku na Kiszyniów. Po wojnie z Gruzją w 2008 roku Rosja nie tylko nie wycofała się z Abchazji i Osetii Południowej, ale rozbudowała tam własną infrastrukturę wojskową.
Zobacz też 
Najważniejszym ostrzeżeniem pozostają jednak porozumienia mińskie. Już pierwszy rozejm, uzgodniony we wrześniu 2014 roku, był wielokrotnie łamany. Nieuzbrojeni obserwatorzy Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie mogli rejestrować naruszenia, lecz nie dysponowali instrumentami pozwalającymi wymusić przestrzeganie rozejmu.
Skalę problemu pokazywały setki tysięcy naruszeń zawieszenia broni rejestrowanych rocznie. Opracowanie Sztokholmskiego Centrum Studiów Wschodnioeuropejskich (SCEEUS) dotyczące misji OBWE wskazuje na 312 554 naruszenia w 2018 roku, podczas gdy Chatham House przywołuje około 270 tysięcy. Ze względu na rozbieżność liczb i ograniczenia metodologii obserwacyjnej nie należy traktować tych zestawień jako dokładnej liczby odrębnych starć. Istotne pozostaje to, że monitoring dokumentował przemoc, ale nie zapewniał jej powstrzymania.
Według Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka (OHCHR) od 14 kwietnia 2014 roku do 31 grudnia 2021 roku w konflikcie zginęło 14 200–14 400 osób: co najmniej 3404 cywilów, około 4400 członków sił ukraińskich i około 6500 członków grup zbrojnych. Jest to bilans całego wskazanego okresu, obejmującego również walki przed zawarciem porozumień mińskich, a nie wyłącznie ofiary późniejszego łamania rozejmu.
Tatiana Stanovaya z Carnegie Endowment for International Peace (CEIP) w analizie z lutego 2026 roku „Signs of an Imminent End to the Ukraine War Are Deceptive” („Oznaki rychłego końca wojny na Ukrainie są zwodnicze”) zwraca uwagę, że ożywienie rozmów nie musi świadczyć o rzeczywistej gotowości Kremla do zakończenia konfliktu. Możliwe są podpisanie dokumentów i ustanowienie krótkotrwałego rozejmu, lecz bez zmiany rosyjskiego sposobu postrzegania wojny negocjacje mogą pozostać symulacją procesu pokojowego.
Autor. Kremlin.ru / Wikimedia Commons / CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)
W kolejnej publikacji CEIP, „The World According to Putin: No Deal on Ukraine in Sight” („Świat według Putina: porozumienia w sprawie Ukrainy nie widać”), z czerwca 2026 roku Stanovaya podkreśla, że stagnacja frontowa, problemy gospodarcze i napięcia wewnętrzne nie skłoniły Władimira Putina do złagodzenia stanowiska. Rosyjski system decyzyjny pozostaje podporządkowany jego utrwalonej wizji konfrontacji z Zachodem.
Alexander Baunov w opublikowanej przez CEIP analizie z lutego 2026 roku „Can the Disparate Threads of Ukraine Peace Talks Be Woven Together?” („Czy rozproszone elementy rozmów pokojowych w sprawie Ukrainy można połączyć?”) wskazuje z kolei, że postęp w rozmowach o technicznych warunkach rozejmu nie rozwiązuje zasadniczego sporu politycznego. Rosja żąda wycofania wojsk ukraińskich z pozostającej pod kontrolą Kijowa części obwodu donieckiego, podczas gdy Ukraina uzależnia przerwanie walk od otrzymania jasno określonych gwarancji bezpieczeństwa.
Negocjacje mogą więc służyć Moskwie do wymuszania ustępstw. Ich celem może być uzyskanie przy stole rozmów tego, czego Rosja nie zdołała zdobyć na polu walki, oraz nadanie tym zdobyczom trwałego charakteru politycznego.
Wojna pozycyjna i kalkulacja Kremla
Jack Watling z Royal United Services Institute (RUSI) w analizie z 23 lutego 2026 roku „Russia’s Aggression in Ukraine Will Persist Through 2026” („Rosyjska agresja na Ukrainę będzie trwała przez cały 2026 rok”) wskazuje, że Rosja nadal liczy na wyczerpanie zdolności Ukrainy do oporu. Trwałe porozumienie może stać się możliwe dopiero wtedy, gdy Kreml uzna, że Ukraina jest w stanie utrzymać obronę, a koszty dalszej agresji będą rosły.
Dla oceny ewentualnego rozejmu zasadnicze znaczenie ma zatem kalkulacja Kremla. Jeżeli Moskwa uzna, że czas nadal działa na jej korzyść, będzie miała niewiele powodów do rezygnacji z maksymalistycznych celów. Przerwę w walkach może wówczas potraktować jako okazję do uzupełnienia zapasów, reorganizacji jednostek i przygotowania kolejnego etapu działań.
Watling zwraca również uwagę na warunki, w których obie strony próbują poprawić swoje położenie. Rozpoznanie dronowe, artyleria, minowanie, systemy walki elektronicznej i precyzyjne rażenie utrudniają zaskoczenie przeciwnika oraz prowadzenie dużych operacji manewrowych. Część najlepiej działających ukraińskich oddziałów wypracowała jednak skuteczniejsze sposoby łączenia dronów, piechoty i artylerii. Ich doświadczenia pokazują możliwość prowadzenia operacji ofensywnych również w takich warunkach, choć nie uzasadniają wniosku o jednakowej poprawie zdolności całej armii.
Autor. Окрема Артилерійська бригада НГУ / Facebook
W opracowaniu RUSI z października 2025 roku „Emergent Approaches to Combined Arms Manoeuvre in Ukraine” („Nowe podejścia do manewru broni połączonych na Ukrainie”) Watling opisuje metody dostosowane do pola walki nasyconego sensorami, bezzałogowcami i systemami precyzyjnego rażenia. Wojna pozycyjna nie oznacza w tych warunkach całkowitego bezruchu: obie strony nadal uczą się przełamywać obronę i ograniczać przewagę przeciwnika. Raport opiera się na obserwacjach wybranych jednostek i rozmowach z ich personelem, a nie na reprezentatywnym badaniu wszystkich ukraińskich formacji.
W wypowiedzi przytoczonej przez RUSI w czerwcu 2026 roku Watling wskazywał, że jeżeli Rosja nie będzie mogła osiągnąć celów politycznych wyłącznie środkami wojskowymi, może ograniczyć intensywność działań lub zgodzić się na rozejm, a następnie przenieść ciężar operacji na polityczną destabilizację Ukrainy.
Zawieszenie broni nie musi więc oznaczać rezygnacji Kremla z dotychczasowych celów. Może stanowić zmianę sposobu ich osiągania: od intensywnych działań frontowych do połączenia odbudowy sił z presją polityczną i operacjami destabilizacyjnymi.
Czas na odbudowę rosyjskiego potencjału
Rozejm pozwoliłby Rosji ograniczyć codzienne straty, przeprowadzić rotację jednostek, przeszkolić rekrutów oraz uzupełniać zapasy rakiet, dronów, amunicji i sprzętu. W mniejszym stopniu musiałyby one zastępować bieżące ubytki, a w większym mogłyby służyć odtwarzaniu jednostek i tworzeniu rezerw. O tempie odbudowy decydowałaby więc zarówno wielkość produkcji zbrojeniowej, jak i zmniejszenie strat na froncie.
Autorzy raportu Chatham House wskazują, że przerwa w walkach ułatwiłaby Rosji odtworzenie sił i ich rozmieszczenie w innych rejonach. Watling podkreśla z kolei ryzyko utrzymania wysokich rosyjskich wydatków obronnych po rozejmie oraz zagrożenia związane ze zniesieniem sankcji. Moskwa mogłaby zachować gospodarkę w trybie wojennym również wtedy, gdy część państw zachodnich uznałaby zatrzymanie walk za powód do ograniczenia produkcji uzbrojenia i pomocy Ukrainie.
Dopóki armia ukraińska wiąże znaczną część rosyjskich wojsk, ogranicza również swobodę ich użycia na innych kierunkach. Zawieszenie broni może zmienić ten układ, zwłaszcza jeśli nie będzie mu towarzyszyć utrzymanie ukraińskiej zdolności odstraszania.
Dlatego szczególnie niebezpieczne byłyby postanowienia ograniczające liczebność ukraińskiej armii, produkcję uzbrojenia, obecność zachodnich instruktorów lub możliwość pozyskiwania systemów dalekiego zasięgu. Osłabiałyby państwo napadnięte bez równoległego, sprawdzalnego ograniczenia rosyjskich zdolności ofensywnych.
Od rozejmu na Ukrainie do zagrożenia dla NATO
Odtworzony potencjał nie musiałby służyć wyłącznie przygotowaniu kolejnego uderzenia na Ukrainę. Mógłby również zwiększyć zdolność Moskwy do prowadzenia operacji przeciw europejskim państwom NATO. To właśnie przejście od odbudowy sił do możliwości ich użycia na innym teatrze działań stanowi jeden z głównych problemów analiz bezpieczeństwa po rozejmie.
Dwa warianty rozwoju tego zagrożenia przedstawia Armida van Rij w opublikowanej przez International Centre for Defence and Security (ICDS) analizie „Europeanising NATO: European Way of War” („Europeizacja NATO: europejski sposób prowadzenia wojny”) z 15 października 2026 roku. Przy dalszej wojnie na Ukrainie Rosja może nasilać presję hybrydową na NATO, ale większość jej wojsk pozostaje związana walkami, co ogranicza możliwości otwarcia kolejnego frontu. Po zawieszeniu broni Moskwa mogłaby szybciej odbudowywać armię, a europejscy sojusznicy musieliby przygotować się również na działania wojskowe na pełną skalę. Autorka wskazuje Europę jako prawdopodobny kierunek wykorzystania odtworzonego potencjału. Przedstawia w ten sposób scenariusz strategiczny, którego realizacja zależałaby od rosyjskich zdolności i kalkulacji politycznej Kremla.
Jeffrey Mankoff w raporcie Center for Strategic and International Studies (CSIS) „Managing the Long-Term Russian Threat to Europe” („Przeciwdziałanie długoterminowemu rosyjskiemu zagrożeniu dla Europy”) z 9 lipca 2026 roku osadza ten problem w szerszej strategii Moskwy. Wskazuje, że Kreml postrzega konflikt jako długotrwałą konfrontację z Zachodem, wykraczającą poza Ukrainę. Połączenie odbudowy zdolności wojskowych z utrzymującą się wrogością wobec Zachodu uzasadnia obawy o możliwość wojny z europejskimi państwami NATO po ograniczeniu walk na Ukrainie. Zwiększanie europejskiej odpowiedzialności za obronę musi zatem przebiegać tak, aby zmiany w skali amerykańskiego zaangażowania nie tworzyły przejściowych luk, które Rosja mogłaby wykorzystać.
Zobacz też 
Litewski wywiad: odbudowa jednostek przy granicach NATO
Szczegółową ocenę wpływu zawieszenia broni na rosyjski potencjał przedstawiają litewski Departament Bezpieczeństwa Państwa (VSD) i wojskowy Drugi Departament Służb Operacyjnych (AOTD) w ocenie zagrożeń na 2026 rok. W rozdziale „Reduced Western pressure on Moscow would accelerate Russia’s preparations for conflict with NATO” („Zmniejszenie zachodniej presji na Moskwę przyspieszyłoby rosyjskie przygotowania do konfliktu z NATO”) wskazują, że intensywna wojna pochłania większość dostępnych rosyjskich zasobów i ogranicza zdolność Moskwy do podejmowania działań wojskowych przeciw innym państwom.
Zamrożenie konfliktu zmieniłoby te warunki. Pozwoliłoby szybciej zwiększać obsadę i wyposażenie jednostek w stałych miejscach dyslokacji, również w pobliżu państw bałtyckich, oraz uzupełniać zapasy uzbrojenia i amunicji. W dalszej perspektywie Rosja mogłaby uzyskać zdolność do rozpoczęcia działań przeciw państwom bałtyckim i osiągnięcia przewagi regionalnej w początkowej fazie wojny, jeszcze przed pełnym wykonaniem planów rozbudowy i reformy armii.
Według litewskich służb szczególnie niebezpieczna byłaby kalkulacja Kremla, że NATO nie zdąży odpowiedzieć, ograniczony konflikt uda się szybko zakończyć na rosyjskich warunkach, a groźby nuklearne powstrzymają szerszą interwencję Sojuszu. Zagrożenie wynikałoby zatem zarówno ze wzrostu rosyjskich możliwości, jak i z przekonania Moskwy, że przeciwnik nie wykorzysta swojej przewagi dostatecznie szybko.
Litewska ocena rozróżnia przy tym skutki samego zawieszenia broni oraz pełnego porozumienia pokojowego połączonego ze zniesieniem sankcji. Ten drugi wariant przyspieszyłby odbudowę bardziej: Rosja mogłaby wycofać znaczną część wojsk z Ukrainy, swobodniej finansować zbrojenia i łatwiej pozyskiwać technologie potrzebne przemysłowi obronnemu. Warunki zakończenia walk i zakres utrzymanej presji gospodarczej bezpośrednio wpływałyby więc na tempo odtwarzania jej potencjału.
ISW: odbudowa zapasów zaczyna się przed rozejmem
Uzupełniających obserwacji dostarcza analiza Institute for the Study of War i Critical Threats z 16 października 2026 roku. Autorzy, powołując się na analizę zdjęć satelitarnych i ustalenia OSINT, opisują uzupełnianie zapasów pojazdów opancerzonych i haubic samobieżnych w rosyjskich bazach. Wskazują m.in. ośrodek w rejonie Pietrozawodska w Karelii, około 185 kilometrów od granicy z Finlandią, gdzie miały być gromadzone systemy artyleryjskie.
Odtwarzanie zapasów podczas trwającej wojny wskazuje, że Rosja może równolegle uzupełniać potencjał na innych kierunkach. Rozejm mógłby ten proces przyspieszyć. Obecność sprzętu w bazie nie oznacza jednak gotowej formacji: nie przesądza o dostępności wyszkolonych załóg, piechoty, dowodzenia ani zabezpieczenia logistycznego.
ISW oceniał wówczas ryzyko konwencjonalnego rosyjskiego ataku lądowego na Finlandię lub państwa bałtyckie jako bardzo niskie, zwłaszcza przy dalszej intensywnej wojnie na Ukrainie. Odbudowy magazynów nie traktował jako wskaźnika zbliżającej się ofensywy. Wskazywał natomiast, że duża mobilizacja lub zmniejszenie tempa działań na Ukrainie mogłyby ułatwić obsadzenie sprzętu załogami i podnieść poziom zagrożenia. Ocena ta rozdziela materialne podstawy długoterminowej odbudowy od bieżącej gotowości bojowej.
Zobacz też 
Lokalna przewaga i spóźniona reakcja Zachodu
Marek Menkiszak i Marta Prochwicz-Jazowska w analizie European Council on Foreign Relations (ECFR) „The ticking clock: Why NATO’s deterrence against Russia is under pressure” („Zegar tyka: dlaczego odstraszanie Rosji przez NATO znajduje się pod presją”) z 16 lutego 2026 roku łączą ryzyko agresji z trzema czynnikami: rozejmem uwalniającym rosyjskie wojska i sprzęt, odbudową potencjału militarnego oraz przekonaniem Kremla o słabości i podziałach Sojuszu.
Autorzy podkreślają, że ograniczona operacja przeciw NATO nie wymagałaby zakończenia całej odbudowy rosyjskiej armii. Zawieszenie broni mogłoby uwolnić wystarczające siły, aby przeprowadzić takie działanie i zabezpieczyć je odpowiednimi rezerwami. Szczególnie niebezpieczny byłby zbieg rozejmu, częściowego odtworzenia rosyjskich zdolności w ciągu 6–18 miesięcy i poważnego osłabienia jedności NATO. Przedział ten dotyczy warunkowego scenariusza częściowej odbudowy zdolności; nie wyznacza terminu ataku.
Autor. Ministry of Defence of the Russian Federation / Wikimedia Commons
W takich warunkach Kreml mógłby uznać ograniczoną agresję za sposób wymuszenia ustępstw, również dotyczących obecności wojskowej NATO w Europie Wschodniej. Rosja nie musiałaby dorównywać łącznym siłom Sojuszu. Wystarczyłoby przekonanie, że potrafi skoncentrować przewagę na wybranym kierunku, osiągnąć ograniczony cel i postawić przeciwnika przed faktem dokonanym, zanim ten podejmie wspólną decyzję oraz skieruje do walki odpowiednie siły.
Z tą oceną łączy się ostrzeżenie Armidy van Rij, że najgroźniejszym momentem może być okres między rozpoczęciem ataku a decyzją sojuszników o przejściu do działań wojennych. Rozbieżności w ocenie zdarzenia, obawa przed eskalacją i oczekiwanie na stanowisko Waszyngtonu mogą oddać inicjatywę Moskwie. Dlatego przygotowania obronne muszą obejmować zarówno uzbrojenie i zapasy, jak i procedury szybkiego podejmowania decyzji, uruchamiania obrony, przemieszczania wojsk oraz zaopatrywania walczących jednostek.
Rozejm zmieni warunki zagrożenia
Porównanie tych analiz pozwala odtworzyć ciąg potencjalnych następstw rozejmu: ograniczenie strat zwiększa zasoby dostępne do uzupełniania jednostek i zapasów, a odbudowa oraz uwolnienie części wojsk umożliwiają wzmocnienie kierunku NATO. Lokalna koncentracja sił może następnie stworzyć pokusę ograniczonej agresji, jeśli Kreml uzna zachodnią reakcję za spóźnioną lub politycznie zablokowaną. Jest to synteza scenariuszy, a nie ustalenie, że wszystkie ich etapy zostały już zrealizowane.
Dopóki Ukraina wiąże rosyjską armię i niszczy jej zasoby, ogranicza swobodę działania Moskwy. Po zatrzymaniu walk kluczowe stanie się tempo przygotowań po obu stronach. Jeżeli Rosja utrzyma wojenną produkcję, a Zachód zmniejszy presję i wysiłek obronny, przerwa może sprzyjać agresorowi. Silna Ukraina, gotowe do działania siły NATO i szybkie decyzje polityczne mogą natomiast przekreślić rosyjską kalkulację. Dlatego ocena rozejmu musi obejmować zarówno jego warunki, jak i działania podjęte przez Ukrainę oraz jej partnerów po jego zawarciu.
Autor. 43 Окрема Артилерійська Бригада імені гетьмана Тараса Трясила / Facebook






