Gąsienice w odwrocie: Kraj NATO wybiera koła [ANALIZA]

Portugalia obecnie posiada na stanie swoich Wojsk Lądowych mniej więcej 200 transporterów opancerzonych M113 (odmiany A1/A1G oraz A2) pozyskanych z nadwyżek sprzętowych USA, Niemiec oraz Holandii. Wcześniej flota wynosiła około 255 wózów (w tym 10 pojazdów ewakuacji medycznej), jednak 60 egzemplarzy (w tym trzy wozy w odmianie WEM) zostało przekazanych Ukrainie. Stanowią one podstawę tamtejszych jednostek zmechanizowanych, które nie posiadają bojowych wozów piechoty.

Flota portugalskich transporterów coraz mniejsza

W służbie znajduje się jeszcze około 80-100 pojazdów specjalistycznych bazujących na wspomnianym transporterze jak m.in. wozy dowodzenia M577, rakietowe niszczyciele czołgów M113A2 TOW i M901A1 oraz samobieżne moździerze M106A2. Nie jest wiadome, ile tak naprawdę pojazdów tej rodziny znajduje się w aktywnej służbie, a ile od dawna jest niesprawnych (część z nich pojechała zresztą na Ukrainę) z powodu braków części zamiennych.

Lizbona od dawna rozgląda się za zakupem następcy transporterów M113 oraz docelowo jego wersji specjalistycznych. Od pewnego już czasu portugalski MON prowadził w tym celu postępowanie VCI-L, którego efektem będzie zakup gąsienicowych bojowych wozów piechoty (a później jego odmian specjalnych). W ramach niego już kilku producentów oferowało swoje konstrukcje, jak m.in. General Dynamics European Land Systems z platformą ASCOD 2. Została ona zresztą zaprezentowana na ćwiczeniach Artex 25.

Pojedynek gigantów z nieoczekiwanym zwycięzcą

Obok niego do portugalskiego postępowania przymierzał się m.in. niemiecki koncern Rheinmetall z KF41 Lynx. Do tego pojawiały się medialne doniesienia o zainteresowaniu ze strony BAE Systems z CV90, Otokara z Tulparem, FNSS Savunma z KAPLAN-10 oraz Hanwha Aerospace z AS21 Redback. Wybór dotyczący następcy portugalskich M113 miał zostać podjęty w lipcu 2024 roku, o czym pisali Victor Barreira & André Ribeiro prowadzący konto Defence 360° w serwisie X.

Kilka dni po tych doniesieniach portugalska armia ogłosiła, że w ramach planowanej modernizacji sprzętowej następcą M113 będzie… kołowy bojowy wóz piechoty. Dokładniej mowa tutaj o produkowanym przez spółkę Artec holendersko-niemieckim Boxerze.

Zmiana gąsienic na koła sfinansowana z SAFE?

Informacja ta stanowiła spore zaskoczenie z wielu powodów. Przede wszystkim mowa tutaj o zmianie docelowej platformy dla portugalskiego „zmechu” z tej o trakcji gąsienicowej na kołową, co zapewne było podyktowane m.in. mniejszymi kosztami. Drugą niespodzianką jest wybór pojazdu, który nie pojawiał się w żadnych doniesieniach prasowych ani też nie był oficjalnie (chyba) sondowany przez portugalską armię.

Co więcej, jak informuje użytkownik Drecas (specjalizujący się w portugalskich procesach związanych ze zbrojeniówką oraz armią), w serwisie X o zakup Boxerów Portugalia miałaby się starać w ramach programu SAFE. Informację tę miał podać Szef Sztabu Armii Portugalii (Exército Português), generał Eduardo Manuel Braga da Cruz Mendes Ferrão. W ramach niego Lizbona chciałaby ponoć refinansować także zakup francuskich armatohaubic CAESAR Mk II.

Następca wskazany, ale umowy dalej brak

Początkowo kupione będą prawdopodobnie wyłącznie wozy w standardzie bojowego wozu piechoty oraz być może transportera opancerzonego. Po roku 2030 zapewne pozyskane zostaną wersje specjalistyczne, pozwalające na zastąpienie całej floty przestarzałych już M113. Pytaniem otwartym pozostaje, jaka wieża i ewentualnie moduł uzbrojenia zostanie kupiony dla portugalskich Boxerów. W ostatnim czasie dużą popularnością cieszy się bezzałogowa RCT30, którą pozyskano w wozach dla m.in. Niemiec, Ukrainy oraz Holandii.

Od czasu wskazania następcy portugalskich transporterów minęło już kilka miesięcy, a stosownej umowy dalej nie zawarto. Zważywszy na chęć finansowania umowy z programu SAFE, będzie ona musiała być zawarta dość szybko.

Boxery będą wspierane przez Pandury

Podsumowując, Portugalia zdecydowała się na bardzo nieoczywisty krok w ramach poszukiwań następcy swoich M113. Zdecydowano się tutaj na wymianę generacyjną oraz rewolucję pod kątem trakcji jednego z dwóch podstawowych rodzajów pojazdów w wojskach lądowych. Kluczowe będzie teraz pozyskanie finansowania i dopięcie całego procesu umową wykonawczą.

Warto wspomnieć, że Lizbona od dawna korzysta z rodziny kołowych transporterów opancerzonych Pandur II w liczbie 188 sztuk (z czego 30 to bojowe wozy piechoty). Wymiana gąsienicowych M113 na Boxery wydaje się tutaj tym ciekawsza, że z punktu widzenia Portugalczyków można by wybrać po prostu Pandura II EVO oferowanego np. Czechom. O przyszłości samych Pandurów napiszemy w innym artykule.