Rozmowy o przyszłości NATO w Krakowie. Grupa Bergen zbierze się w Polsce

Jak poinformowała „Rzeczpospolita”, gospodarzem kolejnych rozmów w tym formacie będzie Kraków. Ze strony amerykańskiej ma w nich uczestniczyć Elbridge Colby, podsekretarz obrony USA odpowiedzialny za politykę obronną i inicjator przedsięwzięcia. Ministerstwo Obrony Narodowej przekazało dziennikowi, że Polska została poproszona o zorganizowanie spotkania.

Według informacji Polskiego Radia narada ma odbyć się na początku listopada. Korespondentka rozgłośni Beata Płomecka ustaliła, że jednym z rozważanych terminów był 3 listopada. Tę datę należy jednak traktować jako możliwy termin, a nie oficjalnie potwierdzony dzień spotkania. Paweł Zalewski mówił o rozmowach w Krakowie zaplanowanych na przyszły tydzień.

Dotychczas w skład grupy wchodziły Stany Zjednoczone, Polska, Niemcy, Holandia, Norwegia, Szwecja i Finlandia. Udział Danii oznacza rozszerzenie formatu do ośmiu państw. Z wyjaśnień MON wynika, że inicjatywa pozostaje otwarta na kolejnych członków NATO gotowych zwiększać swój wkład w bezpieczeństwo Europy.

Nazwa grupy pochodzi od norweskiego Bergen, gdzie w czerwcu odbyły się wcześniejsze konsultacje. Norweski resort obrony potwierdził wówczas, że Colby spotkał się z ministrem Tore O. Sandvikiem oraz przedstawicielami NATO i państw sojuszniczych. Jak ustalił norweski portal „Forsvarets forum”, rozmowy prowadzono w bazie morskiej Haakonsvern. Były one elementem przygotowań do szczytu NATO w Ankarze.

Grupa Bergen ma służyć konsultacjom w ograniczonym gronie, skoncentrowanym na możliwościach wojskowych i przemysłowych uczestników. Zalewski wyjaśniał, że chodzi o państwa wnoszące znaczący wkład w zdolności lądowe NATO oraz dysponujące przemysłem pozwalającym rozwijać potencjał Sojuszu. Z polskiej perspektywy organizacja rozmów stanowi również potwierdzenie znaczenia Warszawy we współpracy obronnej z Waszyngtonem.

Szerszym kontekstem inicjatywy jest amerykańskie oczekiwanie, że europejscy sojusznicy przejmą główną odpowiedzialność za konwencjonalną obronę kontynentu. Colby opowiada się za współpracą mniejszych grup państw, które mają środki, odpowiednią skalę przemysłu i gotowość do szybkiego działania. Według relacji Polskiego Radia, powołującego się na Politico, wypracowane w takim gronie propozycje miałyby następnie trafiać pod dyskusję wszystkich członków NATO.

Dyskusja ta toczy się już po przyjęciu nowych zobowiązań finansowych Sojuszu. Na szczycie w Hadze w czerwcu 2025 roku państwa NATO uzgodniły osiągnięcie do 2035 roku poziomu 5 proc. PKB na obronność oraz wydatki związane z bezpieczeństwem. Co najmniej 3,5 proc. PKB ma przypadać na podstawowe potrzeby obronne, a do 1,5 proc. PKB m.in. na infrastrukturę krytyczną, odporność cywilną, ochronę sieci i rozwój przemysłu obronnego. Realizacja zobowiązań ma zostać poddana przeglądowi w 2029 roku.

Wokół Grupy Bergen pojawiły się jednak wątpliwości dotyczące doboru uczestników. Do początkowych rozmów nie zaproszono Francji, Wielkiej Brytanii ani państw bałtyckich. Jak relacjonowało Polskie Radio za Politico, przedstawiciele pominiętych sojuszników pytali o kryteria zaproszeń, wskazując, że również ich państwa zwiększają nakłady na wojsko i odgrywają istotną rolę w NATO. Uczestnicy inicjatywy zapewniali natomiast, że jej zadaniem jest usprawnienie współpracy i przygotowywanie propozycji dla całego Sojuszu.

Szczegółowa agenda spotkania w Krakowie nie została dotąd ogłoszona. „Rzeczpospolita” przewiduje, że rozmowy mogą objąć wydatki obronne, a także zapowiedziane utworzenie w Polsce centrum obsługi technicznej pocisków PAC-3 MSE. Nie są to jednak potwierdzone punkty programu.