USA zwołują naradę w Polsce. Część sojuszników pominięta

W najbliższym czasie Polska będzie gospodarzem spotkania organizowanego przez podsekretarza obrony USA Elbridge’a Colby’ego. Z informacji, do których dotarło „Politico”, wynika, że na wydarzenie nie zostali zaproszeni przedstawiciele reprezentujący Wielką Brytanię, Francję czy państwa bałtyckie.

Państwa wykluczone

Taki stan rzeczy sprawia, że u części europejskich członków sojuszu rodzą się obawy co do dalszych planów amerykańskiej administracji. Niepokój rośnie tym bardziej, że w gronie wykluczonych są „prymusi” przeznaczający największe środki na obronność i wpisujący się w ten sposób w postanowienia szczytu NATO w Hadze, a także w promowaną przez Elbridge’a Colby’ego koncepcję NATO 3.0, przenoszącą na europejskich sojuszników większą odpowiedzialność za własną obronę konwencjonalną.

W gronie niezaproszonych państw są m.in. kraje bałtyckie czy Francja, którym nie można odmówić zaangażowania na rzecz wzmacniania kolektywnej obrony. W przypadku Litwy i Estonii warto też wspomnieć o ostatnich posunięciach Pentagonu, w sprawie nowej rotacji wojsk amerykańskich na Litwie oraz decyzji o kontynuacji stacjonowania amerykańskiego batalionu piechoty pancernej wraz z kompanią czołgów na terytorium Estonii. Jedynym krajem niezaproszonym na opisywane spotkanie, u którego można znaleźć racjonalne powody takiego wykluczenia, jest Wielka Brytania, której tempo wprowadzania zmian modernizacyjnych jest dalekie od ideału. Za takim rozumowaniem stoi też niewystarczające wsparcie Londynu przy operacji Epicka Furia (Donald Trump publicznie krytykował byłego już brytyjskiego premiera Keira Starmera).

Osłabienie NATO? Niekoniecznie

W tekście „Politico” pojawia się sugestia, że wybór ograniczonej liczby państw przez Colby’ego może być grą na osłabienie NATO lub wyborem „dobrych i złych” w Sojuszu Północnoatlantyckim. Odpowiadając na takie pomysły warto w tym miejscu przypomnieć, że na przełomie lipca i sierpnia podsekretarz obrony USA odbywał spotkania z przedstawicielami jeszcze innych krajów. Wtedy rozmawiał m.in. z „wykluczoną” teraz Wielką Brytanią, Rumunią, Włochami, a także Niemcami.

Nadchodzące spotkanie w Polsce prawdopodobnie będzie kontynuacją formatu Bergen zapoczątkowanego w Norwegii w czerwcu tego roku. Wtedy w rozmowach z Colbym wzięli udział przedstawiciele Polski, Norwegii, Szwecji, Finlandii, Niemiec oraz Holandii. Możliwe, że po ostatniej umowie USA-Grenlandia-Dania do wyżej wymienionych państw dołączy Kopenhaga.

Czy powyższy format jest zagrożeniem dla NATO? Raczej jest próbą przyspieszenia niektórych prac w ramach sojuszu i ewentualnym wyróżnieniem konkretnych sojuszników. Kraje grupy Bergen mają zdaniem Colby’ego „realny potencjał przemysłu zbrojeniowego i to one są gotowe do przejmowania większej odpowiedzialności za konwencjonalną obronę Europy”. „Sojusznicy z NATO, którzy szybko wywiązują się ze swoich zobowiązań z Hagi dotyczących wydatków, dysponują odpowiednimi zasobami, by wnieść swój wkład, i są gotowi zabrać się do konkretnych działań” – to inny cytat z Colby’ego dotyczący tych państw.

Format Bergen pojawił się też dosłownie kilka dni temu w opublikowanej przez Pentagon aktualizacji do Narodowej Strategii Obrony USA na rok 2026. Format ten został wskazany przez Colby’ego jako jeden z formatów, który uważa za skutecznie działający. Zdaniem podsekretarza wojny powyższa grupa państw ma być przykładem sensowności tworzenia mniejszych, skoncentrowanych na konkretnych zadaniach koalicji i odchodzenia tym samym od prowadzonej przez lata polityki multilateralizmu, o czym więcej pisaliśmy w tym tekście.