Polityka obronna

Agencja Uzbrojenia: Wzorce dla Polski [5 PUNKTÓW]

FOT. STEFAN BRATT/SWEDISH ARMED FORCES
FOT. STEFAN BRATT/SWEDISH ARMED FORCES

Minister Obrony Narodowej Mariusz Błaszczak potwierdził, że planuje powołanie Agencji Uzbrojenia. Wskazuje na to również plan działalności MON na 2018 r. To bardzo dobra wiadomość. Budowa Agencji wymaga jednak wielu miesięcy żmudnej i konsekwentnej pracy począwszy od określenia koncepcji instytucjonalnej aż do rozpisania wewnętrznych procedur funkcjonowania. Pomocne mogą w tym być doświadczenia innych państw, które dysponują podobnymi instytucjami od wielu lat.

1.    Szwecja

Często za wzorzec instytucji zakupowej dla wojska stawia się szwedzką Administrację ds. Materiałów Obronnych (FMV - Försvarets materielverk). Formalnie powstała w 1968 r. z połączenia funkcjonujących osobno agend rządowych zajmujących się systemami lądowymi, morskimi i powietrznymi. Jednak jej początki sięgają czasów dynastii Wazów kiedy to w 1630 r. powołano Królewską Wojskową Radą ds. Handlu (Kungliga Krigskollegium). Obok niej funkcjonuje Szwedzka Agencja Badań Obronnych (FOI - Totalförsvarets forskningsinstitut).

Do podstawowych zadań FMV należy zapewnienie szwedzkim siłom zbrojnym dostaw uzbrojenia w najbardziej efektywny finansowo i bezpieczny sposób. FMV dokonuje zakupów sprzętu również dla szwedzkiej straży przybrzeżnej oraz policji. Bezpośrednio przed szwedzkim rządem odpowiada 9-osobowa Rada Dyrektorów FMV, która spotyka się pięć razy do roku. Na co dzień FMV jest kierowana przez Dyrektora Generalnego (od 1 lutego 2016 r. jest nim Göran Mårtensson wcześniej zajmujący liczne funkcje w armii szwedzkiej) oraz jego zastępcę (obecnie Dan Ohlsson). FMV zatrudnia około 3500 pracowników o różnych specjalnościach.

W skład FMV wchodzi:

1)      Departament Systemów i Produkcji (DSP), który utrzymuje kontakt z kierownictwem Sił Zbrojnych Szwecji i konsultuje z nim wymagania sprzętowe w krótkiej i długiej perspektywie. DSP pełni rolę koordynacyjną i zarządczą. Pracuje nad powiązaniem technicznej strony łańcuchów dostaw do obiektów i jednostek wojskowych jak również projektuje nowe rozwiązania. Przedstawia też kierownictwu FMV plany produkcyjne. DSP zatrudnia około 1000 osób pracujących w 20 lokalizacjach rozrzuconych po całej Szwecji.

2)      Departament Zamówień i Logistyki (DZL) zajmuje się głównie dostarczaniem sprzętu szwedzkim siłom zbrojnym oraz podmiotom w Szwecji i poza Szwecją. Obejmuje to zamawianie sprzętu oraz jego dostawę do jednostek jak również monitoring stanu nabywanego sprzętu, by w razie potrzeby podjąć działania związane z serwisem i czynnościami utrzymaniowymi. DZL decyduje również, który rodzaj sprzętu będzie najbardziej optymalny w utrzymaniu, serwisowaniu i przechowywaniu. Zespół DZL jest w stałym kontakcie z jednostkami wojskowymi dotyczącym ich potrzeb. Liczy łącznie ok. 830 pracowników, którzy są rozlokowani w 15 szwedzkich miejscowościach.

3)     Departament Magazynowania, Serwisowania i Warsztatów (DMSW) zapewnia szwedzkiej armii wsparcie logistyczne w zakresie dostaw sprzętu, utrzymania i serwisu. Odpowiada za remonty pojazdów wojskowych.

4)     Departament Testowania i Oceny (DTO) jest odpowiedzialny za weryfikację i walidację wszystkich elementów składających się na systemy uzbrojenia dostarczane szwedzkim siłom zbrojnym. DTO sprzedaje swoje usługi klientom w Szwecji i za granicą we współpracy ze szwedzką armią, m.in. oferuje szkolenia dla sił zbrojnych innych państw. DTO prowadzi testy i sporządza oceny systemów uzbrojenia w celu zapewnienia jego użytkownikom odpowiedniego i ułatwiającego korzystanie opisu ich funkcjonalności w czasie bieżącego stosowania. Skutkuje to wydawaniem rekomendacji opartych na wymogach technicznych i taktycznych oraz obostrzeń bazujących na bezpieczeństwie stosowania systemów i wykorzystywania informacji.  DTO sporządza również listy usterek identyfikowane przez klienta i na ich podstawie podejmuje decyzje dotyczące kroków zaradczych.

5)     Departament Programu Strategicznego GRIPEN nadzoruje prowadzenie badań dotyczących rozwoju technicznego myśliwców oraz bezzałogowych statków powietrznych. Program rozwija, kupuje, poprawia i utrzymuje przez cały cykl życia wszystkie systemy walki powiązane z Gripenami zgodnie z wymaganiami klientów – szwedzkich, węgierskich, czeskich i tajlandzkich sił zbrojnych.

6)     Departament Operacji Handlowych (DOH) jest odpowiedzialny za ogół spraw handlowych prowadzonych przez FMV, w tym za organizację przetargów, zakupów strategicznych i składanie zamówień. Dzięki działaniom DOH FMV otrzymuje wiedzę ekspercką już na wczesnym etapie planowania i strategii handlowej. DOH dąży również do wypracowania większej efektywności rynku dostawcy oraz wspiera FMV we wszystkich projektach, w których odpowiedzialność za produkcję leży po stronie FMV.

Szwedzka Agencja Badań Obronnych (FOI - Totalförsvarets forskningsinstitut) dopełnia system zakupów zbrojeniowych w Szwecji. Podlega bezpośrednio szwedzkiemu Ministrowi Obrony. Jej głównym celem jest prowadzenie szeroko pojętych prac badawczo-rozwojowych na temat metod i technologii niezbędnych dla szwedzkich sił zbrojnych. FOI jako jedna z największych w Europie instytucji zajmujących się tematyką bezpieczeństwa i obronności zatrudnia 930 wysoko wykwalifikowanych specjalistów z różnych dziedzin: fizyków, chemików, inżynierów, socjologów, matematyków, filozofów, prawników, ekonomistów i specjalistów IT.  Obszary specjalizacji FOI to m.in.: symulacje walk powietrznych, systemy wsparcia przy podejmowaniu strategicznych decyzji, wojna elektroniczna, technologie podwodne i polityka bezpieczeństwa. FOI jest zlokalizowana w czterech miejscowościach: Grindsjön, Sztokholm (Kista), Linköping i Umeå.

undefined
Myśliwiec Rafale M. Fot. US Navy.

2.    Francja

Francuska Generalna Dyrekcja ds. Uzbrojenia (DGA - Direction generale de l’armement) to struktura wchodząca w skład francuskiego Ministerstwa Obrony. Powstała w 1977 r. zastępując Ministerialną Delegację na rzecz Uzbrojenia (DMA - Délégation ministérielle pour l'Armement) utworzoną przez Prezydenta de Gaulle’a w kwietniu 1961 r. w drodze połączenia rozproszonych instytucji zajmujących się sprawami pozyskiwania uzbrojenia. Zatrudnia ponad 9,7 tys. pełnoetatowych pracowników, w tym ponad połowę stanowią inżynierowie. Ma 15 oddziałów na terenie Francji oraz jest obecna w 20 krajach na świecie, w tym w państwach członkowskich NATO i UE.  Do jej najważniejszych zadań należy:

1)  nabywanie wyposażenia dla francuskich sił zbrojnych - DGA prowadzi programy pozyskania określonych systemów uzbrojenia przez cały cykl ich trwania – od ich rozpoczęcia aż do zakończenia.

2)  podejmowanie działań przygotowawczych do przyszłych wyzwań stojących przez francuską armią - DGA prowadzi prace analityczne w zakresie prognozowania zagrożeń i ryzyk na współczesnym polu walki. Przygotowuje też projekcje w zakresie przyszłych możliwości technologicznych i przemysłowych w dziedzinie obronności uwzględniając europejską perspektywę przemysłową.

3)  promowanie eksportu francuskiego uzbrojenia - stanowi to ważny element francuskiej polityki przemysłowej, w przypadku eksportu uzbrojenia i rozwoju na rynkach międzynarodowych DGA jest głównym partnerem francuskich firm zbrojeniowych. Eksport broni odpowiada za 1/3 aktywności francuskich firm w ciągu ostatniej dekady,

4)  tworzenie wartości dodanej dla obronności Francji – DGA na bieżąco dokonuje przeglądu dostępnych na rynku systemów broni oraz rozwiązań stosowanych w innych państwach.

DGA kieruje Prezes (od sierpnia 2017 r. Joël Barre) oraz dwóch zastępców. Składa się przede wszystkim z siedmiu jednostek organizacyjnych Służby ds. Modernizacji i Jakości oraz Dyrektoriatów ds. Strategii, ds. Technicznych, ds. Rozwoju Międzynarodowego, ds. Planowania, Programowania i Budżetu, oraz ds. Kadr. 

undefined
Fot. Bundeswehr/Marco Dorow.

3.    Niemcy

Federalne Biuro ds. Wyposażenia, Technologii Informacyjnych oraz Wsparcia Serwisowego Bundeswehry (BAAINBw) formalnie powstało w październiku 2012 r. zastępując Federalne Biuro Technologii i Zamówień Obronnych (BWB - Bundesamt für Wehrtechnik und Beschaffung) oraz Federalne Biuro Bundeswehry ds. Zarządzania IT oraz Technologii IT). Jednak początki tej instytucji sięgają 1950 r. BAAINBw z główną siedzibą w Koblencji podlega pod Dyrektoriat Wyposażenia w Federalnym Ministerstwie Obrony. Głównym zadaniem BAAINBw jest wyposażenie Bundeswehry w efektywny i bezpieczny sprzęt. Biuro odpowiada za prace B+R w dziedzinie obronności, testy poligonowe, proces zamawiania całego spektrum sprzętu wojskowego oraz zarządzanie obsługą serwisową uzbrojenia. BAAINBw zarządza całym procesem jego pozyskiwania – od przygotowania rozwiązań technicznych przez wdrożenie do służby aż po wycofanie i utylizację zużytego sprzętu. Zatrudnia około 11 tys. pracowników.

Na czele BAAINBw stoi Dyrektor Generalny (obecnie Harald Stein) oraz jego dwóch zastępców. Struktura organizacyjna składa się z następujących dyrektoriatów: Kompleksowy Serwis/Zakupy Uzbrojenia, Wsparcie IT, Organizacja specjalna HERKULES, Technologie Informacyjne, Systemy Walki, Systemy powietrzne, Strategia i zarządzanie sprzętem wojskowym, Organizacja Programów Zbrojeniowych, Jakość i Logistyka, Systemy morskie, Wsparcie lądowe, Dyrekcja generalna (głównie sprawy finansowe, prawne, kadrowe).

4.    Hiszpania

Hiszpańska Dyrekcja Generalna ds. Uzbrojenia i Materiałów (DGAM - Dirección General de Armamento y Material) funkcjonuje w strukturze hiszpańskiego Ministerstwa Obrony. Na jej czele od 2012 r. stoi obecnie generał Juan Manuel García Montaño. Dyrekcja jest odpowiedzialna za planowanie, rozwijanie oraz nadzór nad polityką zbrojeniowo-materiałową resortu obrony. W praktyce oznacza to planowanie i programowanie polityki uzbrojenia, inicjowanie i realizację procesu zakupów systemów uzbrojenia dla hiszpańskiej armii, prowadzenie negocjacji i współpracę z przemysłem zbrojeniowym, współpracę międzynarodową, wspieranie polityki eksportowej krajowego przemysłu obronnego, kontrolę obrotu bronią z zagranicą, inicjację i kierowanie pracami B+R w zakresie systemów uzbrojenia, kreowanie polityki przemysłowej w zakresie obronności, organizowanie we współpracy z wojskiem programów uzyskiwania, modernizacji i wspólnego utrzymywania systemów broni i wyposażenia oraz administrację ekonomiczną.

W skład DGAM wchodzi:

1)      Subdyrekcja Generalna ds. Planowania, Technologii i Innowacji,

2)      Subdyrekcja Generalna ds. Stosunków Międzynarodowych,

3)      Subdyrekcja Generalna ds. Zarządzania Programami,

4)      Subdyrekcja Generalna ds. Inspekcji, Regulacji i Strategii Przemysłu Zbrojeniowego,

5)      Subdyrekcja Generalna ds. Zakupów Uzbrojenia i Materiałów – od 2015 r. dodatkowo wspierana przez stałą Komisję ds. Zamówień.

DGAM jest wspierana przez Dyrekcję Generalną ds. Ekonomicznych (DIGENECO - Dirección General de Asuntos Económicos) oraz Dyrekcję Generalną ds. Infrastruktury (DIGENIN - Direccón General de Infraestructura).

undefined
Fot. Torbjorn Kjosvold/Forsvaret.

5.    Norwegia

Norweska Agencja Materiałów Obronnych (Forsvarsmateriell) funkcjonuje od stycznia 2016 r. Przejęła ona większość zadań od utworzonej w 2002 r. Norweskiej Organizacji Logistyki, która nadal zajmuje się logistyką dla armii norweskiej. DMA zatrudnia 1300 pracowników cywilnych i wojskowych o różnych specjalnościach. 

DMA znajduje się w strukturach norweskiego Ministerstwa Obrony. Odpowiada za komercyjną i techniczną stronę pozyskiwania i sprzedaży sprzętu wojskowego. Do jej zadań należy planowanie i realizacja projektów w celu spełnienia potrzeb norweskich sił zbrojnych określonych w dokumentach strategicznych. DMA opracowuje niezbędne ramy prawne. Zajmuje się również certyfikacją, autoryzacją i kontrolą kwestii technicznych w zakresie działalności armii. Zapewnia prawidłowy cykl życia sprzętu i usług dla wojska poprzez zarządzanie jego zasobami, kontrolę kosztów oraz utylizację wyposażenia.

Agencja składa się z pięciu departamentów: Systemy morskie, Systemy powietrzne, Systemy lądowe, Systemy Komunikacji Informacyjnej oraz Generalne Zaopatrzenie.

Kolejny wpis na blogu zostanie poświęcony rekomendacjom dla przyszłej polskiej Agencji Uzbrojenia.

Filip Seredyński 

Współpraca: Wojciech Pawłuszko


Filip Seredyński, jest radcą prawnym z ponad 15-letnim doświadczeniem w obsłudze prawnej przedsiębiorstw branży zbrojeniowej. Partner w Kancelarii SLS Seredyński, Sandurski. Członek Narodowej Rady Rozwoju.

Jeśli jesteś przedstawicielem wybranych instytucji zajmujących się bezpieczeństwem Państwa przysługuje Ci 100% zniżki!
Aby uzyskać zniżkę załóż darmowe konto w serwisie Defence24.pl używając służbowego adresu e-mail. Po jego potwierdzeniu, jeśli przysługuje Tobie zniżka, uzyskasz dostęp do wszystkich treści na platformie bezpłatnie.