- WIADOMOŚCI
Rakieta, dron, pocisk manewrujący? Oto, co mogło spaść w Polsce
Autor. Dmitry Terekhov / wikipedia.com/ CC BY-SA 2.0
Na terytorium Polski spadły trzy obiekty rosyjskie, które brały udział w masowym lotniczym ataku na Ukrainę w nocy z 19 na 20 listopada. Czym mogły one być?
Zgodnie ze słowami Dowódcy Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych generała broni Ireneusza Nowaka, nocny atak lotniczy był jednym z większych w czasie pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę od 2022 roku. W ataku wykorzystano 26 pocisków Kalibr, 72 pociski lotnicze Ch-101, ponad 500 bezzałogowców, z czego ponad 200 było napędzanych silnikami odrzutowymi.
Co ciekawe, dane te różnią się od danych ukraińskich. Ukraińskie siły powietrzne naliczyły 84 pociski manewrujące, w tym Ch-101, Kalibr oraz niewspominane przez generała Nowaka Iskander-K. W przypadku dronów, Ukraińcy naliczyli ich ponad 400, z czego 123 odrzutowe. Nie jest znana ta rozbieżność w wyliczonych rosyjskich środkach bojowych użytych tej nocy.
Generał Nowak wspomniał o 11 obiektach bezpośrednio zagrażających Polsce, z czego 3 przekroczyły granicę Polski. Obiekty te spadły w 3 lokalizacjach – Nowy Lipowiec, Rudniki nad Sanem oraz Mołodycz. W dwóch lokacjach, według szefa MON, spadły pociski manewrujące, w jednej z nich dron z napędem odrzutowym. Pociski 3M14 charakteryzują się typowym dla pocisków manewrujących niskim (50-150 m) pułapem lotu.
Co zatem mogło spaść na terytorium Polski?
Kalibr, czyli rosyjski Tomahawk
Rodzina pocisków Kalibr stanowi podstawowe uzbrojenie uderzeniowe rosyjskiej marynarki wojennej, przystosowana do odpalania zarówno z okrętów nawodnych (z pionowych wyrzutni uniwersalnych UKSK), jak i z okrętów podwodnych przez wyrzutnie torpedowe kalibru 533 mm. W wariancie przeznaczonym do rażenia celów lądowych (3M14) pocisk rozwija prędkość marszową rzędu 0,8–0,9 Ma (około 950–980 km/h). Za precyzję trafienia odpowiada połączony układ nawigacji bezwładnościowej, satelitarnej (GLONASS) oraz korekcji terenowej TERCOM i optoelektronicznej DSMAC. Zasięg pocisku z głowicą konwencjonalną o masie około 400–450 kg szacuje się na 1500–2500 km. Według DORSZ, pociski Kalibr były wystrzeliwane z basenu Morza Czarnego.
Autor. mil.ru
Bombowy Ch-101
Ch-101 to najnowocześniejszy rosyjski pocisk manewrujący przenoszony przez bombowce strategiczne Tu-95MS oraz Tu-160. W odróżnieniu od starszych konstrukcji o cylindrycznym przekroju, kadłub Ch-101 zaprojektowano zgodnie z zasadami technologiistealth – ma spłaszczony profil i załamane krawędzie boczne, co zmniejsza jego skuteczną powierzchnię odbicia radiolokacyjnego. Napęd stanowi silnik turboodrzutowy z rodziny TRDD-50, wysuwany spod tylnej części kadłuba dopiero przed samym zrzutem z nosiciela. Pocisk osiąga prędkość do 970 km/h, a jego zasięg wynosi do nawet 3000 km, co pozwala na odpalanie go z głębi terytorium Rosji bez wchodzenia samolotów w strefę działania obrony powietrznej przeciwnika. Poza klasyczną głowicą odłamkowo-burzącą o masie około 450 kg powstawały także warianty wyposażone w ładunek kasetowy oraz systemy wystrzeliwania pułapek termicznych i radiolokacyjnych podczas pokonywania strefy obrony powietrznej. Te pociski miały być wystrzeliwane z obszaru Wołogdy, z północno-centralnej części Rosji.
Autor. Armed Forces of Ukraine
Drony odrzutowe
Znacznie trudniejsze jest określenie środka bojowego w postaci bezzałogowca. Tutaj wariantów jest znacznie więcej. Trudniejsze o tyle, że granica pomiędzy klasycznymi dronami a quasi-pociskami manewrującymi stale się zmniejsza.
Rosjanie używają przerobionych dronów Szahid/Gierań, które wyposażone zostały w silniki odrzutowe. Gierań-3 i Gierań-4 konstrukcyjnie nadal są budowane na bazie konstrukcji delta, z głowicą w części dziobowej. Gierań-3 jest rosyjską adaptacją i rozwinięciem irańskiej konstrukcji Shahed-238, zachowującą charakterystyczny układ latającego skrzydła o rozpiętości około 3 metrów. Miejsce silnika spalinowego zajął w nim kompaktowy silnik turboodrzutowy (m.in. jednostki klasy Telefly JT80 lub TJ150). Zmiana napędu podniosła prędkość przelotową powyżej 320–370 km/h, a w fazie przełamywania obrony powietrznej lub nurkowania na cel maszyna rozpędza się do 550–600 km/h. Zasięg aparatu szacuje się na około 1000 km, a ładunek bojowy mieści się w przedziale 50–90 kg.
Autor. Russkije Orużenie
Gierań-4 stanowi kolejny etap ewolucji odrzutowych bezzałogowców produkowanych w zakładach w Jełabudze w Tatarstanie. Konstrukcja ta wyraźniej odchodzi od pierwotnej sylwetki prostego drona kamikadze, zbliżając się charakterystyką aerodynamiczną do lekkiego pocisku manewrującego. Napędzany mocniejszym silnikiem turboodrzutowym (takim jak Telefly LX-WP-160 lub TF-TJ2000A), Gierań-4 osiąga prędkość do 500 km/h, może operować na pułapie do 6000 metrów i pokonywać dystans do około 850 km. Rosjanie eksperymentują również z wyposażaniem tych bezzałogowców w dodatkowe uzbrojenie, m.in. w pociski powietrze-powietrze.
Autor. Russian MoD
Gierań-5 jest całkowicie nowym produktem rosyjskiego przemysłu zbrojeniowego. Maszynę tę gruntownie przeprojektowano, rezygnując z konstrukcji latającego skrzydła delta na rzecz przypominającej klasyczną rakietę ze skrzydłami. Kadłub mierzy ponad 6 metrów, rozpiętość skrzydeł od 3 do 5,5 metra, a masa startowa sięga 850 kg.
Autor. mil.ru
Aparat startuje z mobilnych wyrzutni kontenerowych przy wsparciu rakietowego przyspieszacza na paliwo stałe, po czym lot kontynuuje na silniku turboodrzutowym (m.in. TELEFLY TF-TJ2000A). Gierań-5 rozwija prędkość do 600 km/h, osiąga pułap 6000 metrów i ma zasięg około 950–1000 km przy głowicy bojowej o masie około 90 kg. Koszt tego typu uzbrojenia to 100-150 tys. dolarów za sztukę, co jest wartością nawet dziesięciokrotnie mniejszą niż pocisku skrzydlatego Ch-101.
Iskander-K czy Banderol
Mniej prawdopodobne, ale ciągle możliwe ze względu na zasięg są systemy rakietowe takie jak Iskander-K czy Banderol.
System rakietowy Iskander kojarzony jest najczęściej z pociskami balistycznymi (Iskander-M), jednak jego wariant oznaczony literą K Kryłataja – skrzydlaty) wykorzystuje pociski manewrujące odpalane z tych samych samobieżnych wyrzutni kołowych. Dzięki temu przeciwnik do momentu startu nie ma pewności, czy grozi mu atak balistyczny z górnej atmosfery, czy niskopułapowy przelot rakiety skrzydlatej. Podstawowy pocisk 9M728 oraz jego powiększone rozwinięcie 9M729 poruszają się z prędkością poddźwiękową (około 850–950 km/h), kopiując rzeźbę terenu na małej wysokości i przenosząc głowicę bojową o masie około 480 kg. Podczas gdy zasięg starszej wersji 9M728 oficjalnie deklarowano poniżej 500 km, wariant 9M729 – będący bezpośrednią przyczyną wycofania się Stanów Zjednoczonych z traktatu INF – może razić cele oddalone o 1500 do ponad 2000 km.
S8000 Banderol (ros.Бандероль – dosł. „przesyłka”) to rosyjski niskokosztowy pocisk manewrujący opracowany przez Grupę Kronsztadt, który wpisuje się w ten sam trend co odrzutowe bezzałogowce Gierań-3, Gierań-4 i Gierań-5. Konstrukcja ta powstała jako tania alternatywa dla klasycznych rakiet lotniczych (takich jak Ch-59 czy Ch-69), łącząca cechy ciężkiej amunicji krążącej oraz pełnoprawnego pocisku skrzydlatego.
Autor. Telegram
Głównym założeniem projektu Banderol było stworzenie precyzyjnego środka rażenia dalekiego zasięgu dla ciężkich bezzałogowych statków powietrznych klasy MALE, przede wszystkim rozpoznawczo-uderzeniowych dronów Orion (Inochodziec) produkowanych przez tę samą firmę. Przewidziano również integrację pocisku ze śmigłowcami szturmowymi Mi-28N oraz naziemnymi wyrzutniami mobilnymi. Zasięg Banderola szacowany jest na 500–600 km, zatem Polska znajduje się na skraju jego zastosowania w przypadku wystrzeleń z najbardziej zachodnich skrajów kontynentalnej części Rosji.
