Przemysł Zbrojeniowy

Zmechanizowany desant. Nowe pokolenie pojazdów rosyjskich spadochroniarzy

Fot. Ministerstwo Obrony Rosji
Fot. Ministerstwo Obrony Rosji

Rosyjskie wojska powietrznodesantowe, pełniące dzisiaj rolę swoistych sił szybkiego reagowania armii Federacji, nigdy nie zarzuciły radzieckiej koncepcji wyposażania jednostek bojowych w lekkie, zdolne do desantu, pojazdy pancerne. Obecnie na uzbrojenie wchodzą nowe wozy bojowe, które przez wiele lat będą decydować o potencjale bojowym „skrzydlatej piechoty”.

Zamawiane partie sprzętu na razie są niewielkie ale decyzje już zapadły. Po „chocholim tańcu”, związanym z krytykowanym przez same WDW wozie BMD-4, podstawowym wozem bojowym desantu jest teraz BMD-4M, zunifikowaną platformą, jako bazą dla odmian specjalistycznych, bezwieżowy transporter BTR-MDM Rakuszka, a silnie uzbrojonym środkiem przeciwpancernym niszczyciel czołgów (de facto lekki czołg) 2S25 Sprut-SD. Ten ostatni być może już w niedługim czasie będzie zmodernizowany.

Pomijając kwestię zasadności rozwijania koncepcji sił powietrzno-desantowych, wozy bojowe nowego pokolenia skokowo zwiększą zdolności ofensywne i manewrowe WDW w stosunku do starszych BMD-1, BMD-2 czy BTR-D.

BMD-4M Sadownica (masa 13,5 t., załoga 3, desant 4/5) to w stosunku do BMD-4 nowy kadłub z nowym silnikiem o mocy 500 KM i nowym zawieszeniem. Zgodnie z koncepcją unifikacji sprzętu pancernego, która toruje sobie drogę także na Wschodzie, zaletą BMD-4M jest 80% kompatybilność z BMP-3 (m.in. silnik UTD-29 i układ przeniesienia mocy). Pokładowy system komputerowy (tzw. IUS-Sz) odciąża kierowcę-mechanika i ułatwia obsługę techniczno-kontrolną wozu. Zainstalowano także środki łączności nowej generacji.

Zmianom nie uległa wieża Bachcza-U - armata 2A70 kalibru 100 mm sprzężona z armatą 2A72 kalibru 30 mm i km PKT, oraz, jako broń przeciwpancerna, ppk Arkan. Piętą achillesową wozu jest oczywiście słabe opancerzenie (stopy aluminium), co wynika jednakże z koncepcji ich użycia jako wozów desantu powietrznego.

BMD-4 spotkał się z silną krytyką (słaby pancerz, wysoka cena, niedopracowanie konstrukcji) i, początkowo, krytykowano również BMD-4M, który jest głęboką modernizacją tego ostatniego. Testy w jednostkach szły wolno, podobnie niemrawo wyglądało przygotowanie do produkcji seryjnej (zaliczono pewne opóźnienia w stosunku do planów). Dziś wiadomo już jednak, że w przyszłości będzie to podstawowy wóz bojowy desantu. Według ostatnich doniesień prasowych w marcu 2015 r. WDW otrzymały na uzbrojenie 12 BMD-4M (106 DPD), a do końca roku planuje się dostarczyć kolejne 62-64 wozy.

Fot. Ministerstwo Obrony Rosji.

Nową uniwersalną platformą, która ma zastąpić transportery BTR-D, jest bezwieżowy BTR-MDM Rakuszka (masa 13,2 t, załoga 2, desant 13). Początkowo testom poddawano transporter BTR-MD skonstruowany na bazie BMD-4, jednak nie podjęto jego produkcji seryjnej. Obecnie do jednostek liniowych trafia dopracowana wersja Rakuszki, oznaczana jako BTR-MDM Rakuszka-M, zunifikowana z BMD-4M. Zaletą nowego wozu, w porównaniu z BTR-D, jest m.in. w miarę przestronny przedział desantowy, gdzie znajdują się dwa rzędy podwójnych, podwieszanych do stropu siedzisk oraz jedno miejsce z przodu maszyny (układ desantu 12+1).

Broń ofensywną stanowi obsługiwany z wewnątrz kaem PKT 7,62 mm na kadłubie oraz „kursowy” PKT. Rakuszka może być także platformą wyjściową dla pojazdów specjalistycznych (pochodnych), w tym np. wozu ewakuacji medycznej (BMM), sztabowego, łączności i innych.

Dużym wzmocnieniem sił powietrzno-desantowych i istotnym argumentem przeciwpancernym na szczeblu pułku czy dywizji może być niszczyciel czołgów 2S25 Sprut-SD (masa 18 t., załoga 3). Ten lekki czołg dysponuje siłą ognia czołgu podstawowego, gdyż uzbrojeniem głównym jest armata 2A75 kalibru 125 mm z pełnym arsenałem amunicji do tego kalibru (łącznie z przeciwpancernymi pociskami kierowanymi 9K119 Refleks).

Fot. Ministerstwo Obrony Rosji.

Dużą słabością Spruta był kiepskiej jakości system kierowania ogniem i wyposażenie obserwacyjno-celownicze. Zostało to już zauważone i w czasie forum „Armia-2015” przedstawiono zmodernizowaną wersję niszczyciela czołgów - 2S25 Sprut-SDM1 z nowym SKO (panoramiczny, całodobowy celownik dowódcy wozu m.in. z kanałem termowizyjnym, kombinowany celownik działonowego itd.) - na poziomie SKO czołgu T-90M/SM. Zmodernizowany Sprut ma także zdalnie sterowany moduł kalibru 7,62 mm.

Sprut-SDM1 to także unifikacja sprzętu WDW - Sprut-SDM1 wykorzystuje elementy podwozia BMD-4M z silnikiem UTD-29. Planowana produkcja ma się rozpocząć około 2018 r.

Jeśli utrzymana zostanie wola polityczna i zapewnione stabilne finansowanie, za kilka lat park pojazdów pancernych WDW zostanie w poważnym stopniu ujednolicony i odnowiony. Wozy pancerne, zdolne do desantowania z powietrza, poważnie wzmacniają możliwości żołnierzy także w operacjach klasycznych – nie desantowych.

Podstawowym mankamentem wszystkich wozów desantowych jest, oczywiście, ich bardzo słabe opancerzenie – w rzeczywistości zagrożeniem mogą być nawet karabiny maszynowe. Jest to cena jaką WDW płaci za możliwość transportu powietrznego i desantowania na polu walki pojazdów pancernych, które z natury muszą być lekkie. Koncepcja desantu zakłada zrzut wozów bojowych, nawet wraz z załogami, jednakże WDW są jednostkami uniwersalnymi, zdolnymi do transportu innymi środkami i wykonywania zadań bojowych w roli "zwykłej" piechoty zmechanizowanej (vide np. wojna z Gruzją).

Wozy bojowe nowego pokolenia są więc lekkie (słabo opancerzone), ale za to pływające i zdolne do desantu z powietrza, dające desantnikom dużą mobilność. Liczby dotyczące planowanych produkcji są zmienne, jednakże pewnym jest, że w przypadku BMD-4M i BTR-MDM będą liczone w setki.

Marcin Gawęda


Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Publicysta wojskowy, autor tekstów w magazynów branżowych.

Jeśli jesteś przedstawicielem wybranych instytucji zajmujących się bezpieczeństwem Państwa przysługuje Ci 100% zniżki!
Aby uzyskać zniżkę załóż darmowe konto w serwisie Defence24.pl używając służbowego adresu e-mail. Po jego potwierdzeniu, jeśli przysługuje Tobie zniżka, uzyskasz dostęp do wszystkich treści na platformie bezpłatnie.