Von der Leyen o bezpieczeństwie: UE obroni każdy metr

Środowe przemówienie szefowej Komisji Europejskiej rozpoczęło się od nawiązania do książki Charlesa Dickensa pt. „Opowieść o dwóch miastach”, opowiadającej o losach bohaterów łączących życie pomiędzy Londynem a Paryżem w trakcie trwania rewolucji francuskiej. „Były to najlepsze czasy, były to najgorsze czasy” – pisał Dickens i do tych słów odniosła się von der Leyen, która stwierdziła, że stan Unii „jest dziś najlepszy w historii, a zarazem jej los jest niepewny, jak nigdy dotąd”.

Orędzie niemieckiej polityk w dużej mierze skupiało się na kwestiach gospodarczych. Nie zabrakło tu tematu Chin (dzienny deficyt handlowy UE z Pekinem wynosi miliard euro) i potrzeby uniezależnienia się od chińskich surowców krytycznych. Przewodnicząca KE mówiła też o barierach administracyjnych blokujących większy rozwój Wspólnoty, zapowiadała przyspieszenie reform związanych z programem „One Europe, One Market”.

Nowe formaty i kooperacja z NATO

O ile kwestie gospodarcze są bardzo istotne, my skupimy się wyłącznie na tematyce bezpieczeństwa poruszonej przez unijną polityk. Ursula von der Leyen już w początkowej fazie przemówienia dotykającego tego obszaru mówiła, że w ciągu ostatnich pięciu lat Stary Kontynent zwiększył wydatki na obronę o prawie 80 procent. Warto w tym miejscu stworzyć drobną adnotację pokazującą, że w dużej mierze za tak dobry wynik odpowiadają kraje wschodniej flanki NATO, w tym również Polska.

Przyjrzyjmy się teraz konkretnym rozwiązaniom, które zdaniem Ursuli von der Leyen miałyby wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa w Unii Europejskiej. Szefowa KE zapowiada stworzenie mechanizmu reagowania na działania hybrydowe – Emergency Security Protocol. Ma być on odpowiednikiem natowskiego artykułu 4, uruchamiającego wspólne konsultacje na temat poszczególnych zagrożeń. Ponadto stworzony ma zostać nowy format umożliwiający spotkania liderów państw członkowskich. W European Security Council mają uczestniczyć nie tylko przywódcy krajów unijnych, ale również przedstawiciele takich państw jak Norwegia, Wielka Brytania, Ukraina czy Kanada. Zbliżenie tej ostatniej z Unią jest coraz mocniej widoczne, czego przykładem jest deklaracja wyrażająca gotowość unijnych instytucji do podjęcia prac nad uczynieniem z Kanady pierwszego członka stowarzyszonego z UE.

Powyższe wskazania nie oznaczają podejmowania działań w opozycji do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Współpraca z NATO ma być kluczowa dla zapewnienia Unii bezpieczeństwa, a projekt European Instrument for Strategic Enablers ma w pełni uwzględniać współdziałanie obu organizacji. Na czym ma polegać? Chodzi o utworzenie nowego europejskiego instrumentu na rzecz środków strategicznych. Mówiąc o relacjach z NATO, von der Leyen użyła nawet sformułowania często pojawiającego się w retoryce Sojuszu: „Europa będzie bronić każdego metra swojego terytorium” – parafrazując słowa wypowiedziane chociażby w 2022 roku przez ówczesnego prezydenta USA Joe Bidena.

Współpraca z Ukrainą

W kontekście bezpieczeństwa nie można uciec od wątku Ukrainy. Również w przemówieniu szefowej Komisji Europejskiej pełniła ona istotną rolę. „Wojna na Ukrainie pokazała nam, jak ważne są strategiczne czynniki wspomagające. Są to kluczowe środki wsparcia i czynniki zwiększające skuteczność sił zbrojnych, na których opiera się każda wiarygodna obrona. Od obrony powietrznej i przeciwrakietowej po transport strategiczny i tankowanie w powietrzu. Od przestrzeni kosmicznej po cyberprzestrzeń” – mówiła von der Leyen.

Polityk zadeklarowała dalsze wspieranie rządu w Kijowie. Mowa tu zarówno o pomocy w zakresie energetycznym, jak i humanitarnym. Nie zabrakło również odniesień do dalszej chęci wspierania ukraińskiej obrony przeciwlotniczej (nie tylko poprzez zakupy amerykańskich pocisków Patriot). Chęć uzyskania większej niezależności od efektorów z USA skłania Unię do szukania własnych, tańszych systemów. Zdaniem von der Leyen przykładem takiej europejsko-ukraińskiej współpracy ma być m.in. projekt Freya (prace nad nim prowadzi ukraińskie przedsiębiorstwo Fire Point oraz Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Szwecja i Norwegia).

Szefowa Komisji Europejskiej odniosła się również do sankcji nakładanych na Federację Rosyjską. Jej zdaniem w najbliższej przyszłości państwa Unii Europejskiej powinny kłaść większy nacisk na uszczelnienie obowiązujących pakietów sankcyjnych.