Spór w PiS o pieniądze i wojsko: nowy podatek na obronę?

Michał Dworczyk, obecnie wiceprzewodniczący Komisji Obrony Parlamentu Europejskiego z ramienia PiS, a od marca do grudnia 2017 roku wiceminister obrony, stwierdził we wpisie na portalu społecznościowym: „Choć spotka się to zapewne z powszechną krytyką, ale któryś polityk musi to w końcu powiedzieć - MUSIMY wprowadzić nowy podatek na rzecz budowy Sił Zbrojnych RP”. Wypowiedział się tuż po publikacji przez Rzeczpospolitą sondażu, z którego wynika że większość Polaków jest przeciwko dodatkowemu, tymczasowemu podatkowi.

Dworczyk stwierdził, że obronność i bezpieczeństwo muszą mieć stabilne finansowanie, a gdyby nie europejskie pożyczki z SAFE to Polska miałaby już niebawem problemy z finansowaniem podstawowych zadań w tym zakresie. Dodał, że „obowiązkiem polityków jest nie nadskakiwanie wyborcom, a tłumaczenie im w trudnych sytuacjach (a w takiej jesteśmy) konieczności potrzeb z jakimi mierzy się państwo. Oczywiście, na pewno przed jakimikolwiek nowymi obciążeniami fiskalnymi potrzeba (…), maksymalnego dokręcenia śruby jeśli chodzi o efektywność wydatków”.

Na wpis Dworczyka zareagował były szef MON w rządzie Zjednoczonej Prawicy w latach od 2018 do 2023, a obecnie poseł PiS i członek Sejmowej Komisji Obrony Narodowej Mariusz Błaszczak. Stwierdził, że „podnoszenie podatków i sięganie do kieszeni Polaków to droga na skróty. Problem z finansowaniem zadań na rzecz Sił Zbrojnych RP pojawił się w momencie przejęcia władzy przez obecną koalicję”. Zdaniem byłego ministra obrony powinno się podejmować inne działania, w szczególności umożliwienie spłacania zadłużenia Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych spoza budżetu MON, przekierowanie wojskowych emerytur poza budżet resortu z zachowaniem wszystkich uprawnień, umożliwienie dobrowolnych odpisów 1,5% podatku na obronność, a także przeznaczenie części podatku bankowego na potrzeby obronne.

Michał Dworczyk odpowiedział: „niestety, dziś żyjemy w świecie, w którym absolutna większość polityków, niezależnie od opcji, przekonuje, że wszystko da się zrobić miło, lekko i przyjemnie. A to po prostu kłamstwo. Przyszło nam żyć w czasach, w których trzeba podejmować trudne decyzje w poczuciu odpowiedzialności za państwo”. Stwierdził przy tym, że potrzebne są nowe wpływy do budżetu, bo przecież nie można przekierować środków na obronę ze służby zdrowia czy nauki. Dodał, że Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, wprowadzony przez PiS w 2022 roku, to „dobre rozwiązanie”, ale „zaciąganie zobowiązań przez państwo nie jest darmowe”.

Dworczyk wskazał też, że w celu rozwiązania kluczowych problemów dla bezpieczeństwa państwa trzeba olbrzymiego wysiłku i wyrzeczeń, od wojska, polityków, ale i społeczeństwa.

Z kolei Mariusz Błaszczak zaznaczył, że o ile z ekspertami i urzędnikami trzeba rozmawiać, to „Marian Banaś ma zerową wiarygodność” – w nawiązaniu do raportów NIK, które Michał Dworczyk przedstawił jako jedno ze źródeł dotyczących sytuacji. Politycy przedstawili też w rozmowie – prowadzonej od początku w uprzejmym tonie – różnice dotyczące na przykład zakupu F-35 (tu Dworczyk przyznał rację Błaszczakowi po wcześniejszej krytyce co do tej decyzji; podtrzymał negatywną ocenę trybu zakupu) i innych kwestii.

Wypowiedź Michała Dworczyka i dyskusja, jaka się wywiązała, jest o tyle ciekawa, że stanowi rzadki przykład pokazania różnic dotyczących obronności w ramach jednej opcji politycznej w otwartej i dostępnej dla wszystkich dyskusji. Dodajmy, że były wiceszef MON był jednym z autorów raportu Instytutu Sobieskiego i Instytutu Wschodniej Flanki o powszechnej służbie państwowej – koncepcji zakładającej pewne formy obowiązkowości służby – podczas gdy znaczna część polityków środowiska, z jakiego się wywodzi, a także prezydent Karol Nawrocki, opowiadają się za dobrowolnymi formułami służby wojskowej. Otwarte jest pytanie, czy i w jaki sposób dyskusja dotycząca podatku na obronność oraz obowiązku służby będzie kontynuowana tak w PiS, jak i w innych partiach politycznych, oraz czy przerodzi się w konkretne działania. Wiele wskazuje jednak na to – jak można było przeczytać również w prognozie na 2026 rok na Defence24.pl, w odniesieniu do rezerw osobowych – że pewne sprawy w zakresie obronności wymagają „trudnych decyzji politycznych, najlepiej ponad podziałami, bo inne się nie utrzymają”.