Iran używa nowego drona Hadid‑110. Jak działa i do czego służy? [ANALIZA]

Geneza Hadid-110 sięga początku 2025 roku, kiedy dron został po raz pierwszy zaprezentowany podczas wspólnych ćwiczeń wojskowych państw członkowskich i obserwatorów Szanghajskiej Organizacji Współpracy (SCO). Pokaz nie miał wyłącznie charakteru technicznego, jego celem było przesłanie komunikatu strategicznego i politycznego. Wcześniejsze testy miały na celu sprawdzenie możliwości startu z mobilnych wyrzutni, działania napędu odrzutowego oraz zdolności do precyzyjnego uderzenia w zaprogramowane cele. Już wtedy analitycy wojskowi zwracali uwagę, że Hadid-110 reprezentuje zupełnie inną klasę systemu niż popularne wówczas drony Szahid, oferując nie tylko większą prędkość, ale także znacznie ograniczoną widoczność radarową.

Hadid-110 jest jetowym bezzałogowcem bojowym, którego konstrukcja skupia się na szybkim i trudnym do wykrycia przelocie nad obszarami objętymi warstwową obroną powietrzną. Dron osiąga prędkość powyżej 510 km/h, co niemal trzykrotnie przewyższa parametry Szahida-136, który porusza się z prędkością około 185 km/h. Start odbywa się z mobilnej wyrzutni, przy pomocy rakietowego boostera na paliwo stałe, który nadaje początkową prędkość, po czym lot kontynuowany jest już na napędzie odrzutowym. Zasięg operacyjny wynosi od 300 do 350 kilometrów, a maksymalny czas lotu może sięgać jednej godziny. Dron przenosi głowicę bojową o masie około 30 kilogramów, najczęściej w wariantach odłamkowo-burzących lub penetracyjnych, co umożliwia skuteczne uderzenia w radary, stanowiska obrony powietrznej oraz strategiczne centra dowodzenia i infrastrukturę. Pułap operacyjny rzędu 9 kilometrów oraz fasetowane powierzchnie kadłuba dodatkowo utrudniają jego wykrycie przez klasyczne systemy obrony powietrznej, które były projektowane przede wszystkim do zwalczania większych samolotów, śmigłowców czy pocisków manewrujących.

Pod względem naprowadzania Hadid-110 korzysta prawdopodobnie z systemu inercyjnego wspieranego przez nawigację satelitarną GNSS, obejmującą systemy takie jak GPS, GLONASS czy BeiDou. Dron jest w stanie precyzyjnie dotrzeć do współrzędnych celu, a w razie potrzeby jego trajektoria może być korygowana w trakcie lotu. W praktyce oznacza to, że Hadid-110 pełni funkcję hybrydową między lekkim pociskiem manewrującym a amunicją krążącą, łącząc zalety dużej prędkości, niskiej wykrywalności i precyzji uderzenia.

Taktyczne użycie Hadid-110 jest zintegrowane z pozostałymi bezzałogowcami Iranu. Wolniejsze drony Szahid, używane w dużych ilościach, mają za zadanie przeciążyć systemy obrony powietrznej przeciwnika, zmuszając je do reagowania na liczne cele. Hadid-110 w tym samym czasie wykorzystuje powstałe w obronie luki, aby precyzyjnie uderzać w najbardziej strategiczne obiekty, w tym radary, centra dowodzenia i kluczową infrastrukturę. Takie podejście tworzy wielowarstwowy system ataku, w którym różne klasy dronów wzajemnie się uzupełniają, a integracja sensorów, efektorów i środków zakłócających staje się kluczowym elementem nowoczesnej wojny bezzałogowej.

Zastosowanie Hadid‑110 nie polega jednak wyłącznie na pojedynczych uderzeniach. Dron może być wykorzystywany w pierwszej fazie ataku do neutralizacji radarów, stanowisk dowodzenia oraz elementów obrony przeciwlotniczej. Zniszczenie lub uszkodzenie takich systemów otwiera drogę dla kolejnych fal ataku, które mogą obejmować pociski manewrujące, inne drony lub samoloty bojowe. W praktyce Hadid‑110 może być używany zarówno jako narzędzie pierwszego uderzenia, jak i element większej operacji powietrznej.

Istotnym aspektem tej technologii jest również jej wymiar ekonomiczny. W porównaniu z drogimi systemami uzbrojenia, takimi jak pociski balistyczne czy zaawansowane pociski manewrujące, drony tej klasy mogą być produkowane relatywnie tanio. Pozwala to na ich wytwarzanie w większych ilościach, co ma wpływ na równowagę odstraszania. Państwo dysponujące dużą liczbą stosunkowo tanich dronów może zmusić przeciwnika do wydawania znacznie większych środków finansowych na systemy obronne i przechwytywanie nadlatujących celów.

Mobilność systemu startowego dodatkowo zwiększa jego wartość operacyjną. Możliwość rozmieszczania wyrzutni w różnych miejscach oznacza, że drony mogą być utrzymywane w stanie gotowości bojowej na rozległym obszarze, bez konieczności budowania dużych baz lotniczych czy infrastruktury technicznej.

Szacuje się, że w trakcie wojny Iran może produkować około 2500 dronów Szahid miesięcznie, podczas gdy Hadid‑110 ze względu na bardziej skomplikowaną konstrukcję i wyższe wymagania technologiczne powstaje w liczbie jedynie kilku sztuk miesięcznie. Ta dysproporcja w produkcji ma istotne konsekwencje operacyjne. Masowe, stosunkowo tanie drony Szahid będą wykorzystywane głównie do saturacji systemów obrony powietrznej przeciwnika, zmuszając je do zużycia pocisków przechwytujących i przeciążenia procedur reakcji. Natomiast ograniczona liczba Hadid‑110 oznacza, że drony te będą stosowane wyłącznie w przypadku wybranych, strategicznych celów, takich jak radary wczesnego ostrzegania, centra dowodzenia, stanowiska kierowania ogniem czy kluczowa infrastruktura, aby maksymalizować efekt i minimalizować ich zużycie.

Hadid-110 w porównaniu z Szahidem - 136

Dla lepszego zobrazowania przewag Hadid-110, można porównać go z wolniejszym Szahid-136:

• Prędkość maksymalna: Hadid‑110 – >510 km/h, Szahid‑136 – ~185 km/h
• Zasięg operacyjny: Hadid‑110 – 300–350 km, Szahid‑136 – ~200–250 km
• Pułap operacyjny: Hadid‑110 – do 9 km, Szahid‑136 – ~5–6 km
• Masa głowicy bojowej: Hadid‑110 – ~30 kg, Szahid‑136 – ~40–50 kg
• Typ napędu: Hadid‑110 – mikro-turbojet, Szahid‑136 – silnik śmigłowy
• Wykrywalność radarowa: Hadid‑110 – niska (stealth/near stealth), Szahid‑136 – wysoka
• Typowe cele: Hadid‑110 – radary, centra dowodzenia, strategiczne stanowiska obrony powietrznej; Szahid‑136 – szerokie cele saturacyjne

Perspektywy rozwoju i modernizacji Hadid‑110

Hadid‑110 jest wciąż stosunkowo młodym systemem, a jego operacyjne wdrożenie otwiera drogę do dalszych usprawnień technologicznych. Irańscy inżynierowie już analizują możliwości zwiększenia zasięgu lotu poprzez zastosowanie bardziej wydajnych paliw lub lekkich materiałów konstrukcyjnych, co mogłoby pozwolić dronowi na pokonywanie odległości nawet powyżej 400 km. Ponadto w planach są warianty wyposażone w systemy elektroniczne do zakłócania radarów przeciwnika, co mogłoby zwiększyć skuteczność ataków w środowisku silnie bronionym.

Kolejnym obszarem rozwoju jest integracja Hadid‑110 z sieciocentrycznym systemem dowodzenia i kontroli. Dzięki takiej integracji dron mógłby wymieniać dane w czasie rzeczywistym z innymi bezzałogowcami, systemami naziemnymi oraz samolotami załogowymi, umożliwiając bardziej dynamiczne i skoordynowane operacje. Tego rodzaju rozwiązanie przekształca Hadid‑110 z jednostki „samodzielnej” w element złożonego systemu bojowego, gdzie jego ruchy mogą być automatycznie dopasowywane do sytuacji na polu walki.

Hadid‑110 pokazuje, że Iran konsekwentnie rozwija podejście do wojny bezzałogowej, które łączy masowe ataki saturacyjne z selektywnymi uderzeniami wysokiej wartości. Nawet przy ograniczonej liczbie tych dronów, ich wprowadzenie zmienia sposób planowania operacji – daje możliwość tworzenia „punktów krytycznych” w sekwencji ataku, gdzie minimalna liczba precyzyjnych środków może zyskać maksymalny efekt. Widać tu przesunięcie od prostych, dużych fal dronów do bardziej złożonej koordynacji różnych platform w czasie rzeczywistym.

Co więcej, Hadid‑110 stanowi swego rodzaju test poligonowy dla dalszych technologii – szybkie, trudne do wykrycia drony odrzutowe mogą w przyszłości zostać wyposażone w lepsze sensory, systemy elektroniczne czy zdolność współdziałania w sieci z innymi jednostkami. Nawet jeśli w tej chwili liczba dronów jest ograniczona, sam rozwój takich systemów pokazuje aspiracje Iranu do przekształcenia swojej wojny bezzałogowej w operacje bardziej inteligentne, elastyczne i kosztowo efektywne.

W praktyce Hadid‑110 pokazuje również, że w konfliktach asymetrycznych nie zawsze chodzi o liczbę czy przewagę technologiczną w tradycyjnym sensie, ale o zdolność do wywołania efektu w kluczowych momentach operacji, zmuszając przeciwnika do adaptacji i większych nakładów na obronę, co może być równie istotne strategicznie, jak same uderzenia.