Rakiety, amunicja i drony. Ukraina wybrała priorytety polityki przemysłowo-obronnej [KOMENTARZ]

6 grudnia 2020, 08:55
Sokół-300 KB Łucz
Ukraiński bsl Sokół-300. Fot. KB Łucz

Ukraiński rząd zatwierdził pod koniec listopada listę 103. projektów priorytetowych dla państwa na lata 2020-2023, wśród których znalazły się istotne programy z zakresu obronności, oraz przemysłu lotniczego i kosmicznego. Znalazła się wśród nich zarówno produkcja własnej amunicji i systemów uzbrojenia, jak też samolot An-178, modernizacja An-124 i An-225 oraz budowa kosmicznej rakiety nośnej na paliwo ciekłe.

Zatwierdzona 18 listopada 2020 roku i ogłoszona kilka dni później lista liczy 103 projeky, jak poinformował Minister Rozwoju Gospodarczego, Handlu i Rolnictwa Ukrainy Ihor Pietraszka,  wybrano je spośród ponad 600 zgłoszonych przez administrację i przedsiębiorstwa państwowe oraz strategiczne. Jest to element planu zatwierdzonego przez Gabinet Ministrów Ukrainy uchwałą z 27.05.2020, dotyczącą „Planu Działania na rzecz realizacji Państwowego Programu Pobudzenia Gospodarczego w celu przezwyciężenia negatywnych skutków restrykcyjnych działań zapobiegających rozprzestrzenianiu się i rozprzestrzenianiu ostrej choroby układu oddechowego COVID-19”.

Projekty z listy mogą być realizowane przy wsparciu międzynarodowej pomocy technicznej, w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego i ze wsparciem budżetowym lub kredytowane z gwarancjami rządowymi. Priorytety związane są zarówno z podniesieniem bezpieczeństwa krajowego jak też rozwoju przemysłu i podniesienia konkurencyjności ukraińskiej oferty na rynkach zewnętrznych. Dotyczy to szczególnie projektów lotniczych i kosmicznych. 

Derusyfikacja i modernizacja

Zakłady Antonow stanowią istotny i rozpoznawalny składnik państwowego przemysłu. Kilka lat temu włączony do koncernu Ukroboronprom, kijowski zakład utracił część autonomii i musi się dzielić dochodami a zerwanie z rosyjskim rynkiem wymaga poszukiwania nowych klientów. Dlatego wśród priorytetowych programów znalazły się kluczowe projekty Antonowa.

Fot. Koncern Antonow
Fot. Koncern Antonow

Przede wszystkim jest to zastępowanie w oferowanych maszynach komponentów rosyjskich zamiennikami zachodnimi lub krajowymi. Dotyczy to szczególnie rodziny samolotów An-1X8, które stanowią najnowszy element oferty. Są to maszyny pasażerskie i specjalne An-148 i An-158 w różnych wariantach, ale też posiadający z nimi wiele wspólnych elementów transportowy An-178. Antonow zapowiada, że jeszcze w 2020 roku zostanie oblatany pierwszy zamówiony przez Peru samolot An-178 w którym nie ma żadnych rosyjskich komponentów i agregatów. Jeśli uda się to osiągnąć firma będzie mogła walczyć tym produktem na wielu rynkach. Choć konkurencja jest ostra, to maszyna dobrze wpasowuje się pomiędzy najpopularniejsze maszyny transportowe pod względem osiągów i przenoszonego ładunku.

Kolejny ujęty na liście program, to modernizacja floty eksploatowanych przez Antonow Airlines 7 ciężkich transportowych maszyn An-124 Rusłan i jedynego zdolnego do lotu egzemplarza An-225 Mrija. Program obejmuje nie tylko zastąpienie komponentów rosyjskich, ale też modernizację awioniki i napędu, które reprezentują technologię sprzed 40 lat. Dotąd udało się częściowo ucyfrowić awionikę jednego An-124 oraz rozpocząć proces wymiany silników na nowe D-18T Serii 3M produkowanych na Ukrainie przez firmę Motor Sicz. Zapewniają one lepsze osiągi, niższe koszty eksploatacji a przy tym spełniają również unijne i amerykańskie normy dotyczące zanieczyszczenia oraz hałasu obowiązujące na większości lotnisk cywilnych na całym świecie.

Krok w kosmos

AN-224 Mrija może też stać się ponownie elementem programu kosmicznego. Maszyna zaprojektowana pierwotnie do transportu radzieckiego promu kosmicznego Buran, może dzięki programowi pod kryptonimem Świteź stać się platformą startową. Rozwijany teoretycznie na początku XXI wieku przez Antonowa i Państwowe Biuro Konstrukcyjne „Jużnoje” (Yuzhnoye Design Office) zakładał start sponad kadłuba An-225 trójstopniowej rakiety nośnej opartej na rodzinie rakiet Zenit.

Fot. Antonov
Fot. Antonov

Wśród priorytetów znalazł się również rozwijany przez Biuro Konstrukcyjne „Jużnoje” silnik rakietowy RD870 mający napędzać pierwszy stopień trójstopniowej rakiety nośnej Cyklon-1M. Jest to projekt budzący duże zainteresowanie na chłonnym obecnie rynku. Rakieta ma być zdolna do wynoszenia na orbitę obiektów o masie do 750 kg. W konstrukcji rakiet Cyklon-1M planowane jest wykorzystanie kompozytów i elementów wykonywanych metodą druku 3D. Projekt ten ma ogromny potencjał biznesowy, ale wymaga zaplecza technicznego.

Aby wspierać przemysł lotniczy i wojskowy za priorytety uznano również programy związane z wydobyciem i przetwarzaniem tytanu oraz aluminium, nowoczesnych technologii produkcji łopat do silników odrzutowych, czy wytwarzania kwasów siarkowego i azotowego do zastosowań przemysłowych.

Bezzałogowce i pojazdy wojskowe

Wśród priotytetów znalazła się również budowa krajowego bezzałogowego systemu latającego posiadającego możliwość rażenia celów za pomocą uzbrojenia pokładowego. Nie wymieniono z nazwy żadnej maszyny, ale większość ukraińskich ekspertów uważa, że chodzi o zaprezentowany w listopadzie przez KB Łucz bezzałogowiec Sokół-300. Maszyna ma przenosić pociski Barier-W oraz naprowadzać m. in. manewrujące rakiety Neptun.

BWP Kewlar-E na podwoziu 2S1.Fot. UMP
BWP Kewlar-E na podwoziu 2S1.Fot. UMP

Jeśli chodzi o systemy rakietowe, to na liście znalazły się m. in. nowe wyrzutnie i inne pojazdy dla systemu Olcha oraz ciężkie podwozie pięcioosiowe. Prawdopodobnie chodzi o pojazd opracowany jako nośnik pocisków balistycznych Grom-2, jednak może ono posłużyć do zabudowy innych systemów uzbrojenia czy np. stacji radiolokacyjnych. Chodzi o poszerzenie możliwości budowy pojazdów bazowych oraz innych platform, z czym powiązany jest np. program rozwoju prototypu i uruchomienia produkcji seryjnej silnika wysokoprężnego 4TD. Jest to prawdopodobnie rozwinięcie jednostek napędowych rodziny 3TD, stosowanych do napędu m. in. pojazdów opancerzonych BTR-3 i BTR-4.

Ciekawe jest objęcie programem priorytetowym ciężkiego bojowego wozu piechoty Kewlar-E, zbudowanego na bazie podwozia samobieżnej haubicy 2S1 Goździk. Pojazd jest własnym projektem prywatnego konsorcjum Ukrinnmash (UIM). Prototyp zaprezentowano w październiku 2020 roku, ale wizualizacje można było zobaczyć już w 2017 roku podczas wystawy Arms and Security 2017 w Kijowie. 

Amunicja – rzecz podstawowa

Władze ukraińskie zauważyły też potrzebę niezależności w zakresie amunicji, granatów i innych środków bojowych. Wiele z nich nie było dotąd produkowanych w kraju ale uzyskiwanych od dostawców w Federacji Rosyjskiej. W obecnej chwili szczególnie istotna jest produkcja krajowej amunicji do broni małokalibrowej i wielkokalibrowej. Docelowo będzie to również zwiększanie udziału amunicji w kalibrach zachodnich.

Co ciekawe, za szczególnie ważne uznano produkcję granatów ręcznych oraz amunicji WOG-17W i WOG-17IN (ćwiczebnej) do granatników automatycznych i WOG-40W i WOG-40IN (ćwiczebnej) do granatników podwieszanych GP-25 jak też różnych typów pocisków do granatników RPG-7 i SPG-9.  

Fot. Ukroboronprom
Fot. Ukroboronprom

Całkiem odrębny temat stanowią systemy rakietowe. Chodzi nie tylko o testy, wprowadzanie na uzbrojenie i produkcje seryjną pocisków kierowanych Olcha czy Neptun, ale również o rozwój nowoczesnych systemów naprowadzania, rozwijanych przede wszystkim przez spółkę Artem. Wyodrębniono, na przykład, program nowych głowic naprowadzanych na podczerwień dla lotniczych i przeciwlotniczych pocisków kierowanych. Spółka Radioniks zaprezentowała we wrześniu rodzinę nowych głowic naprowadzanych na podczerwień wysokiej precyzji GOS, które mogą być produkowane w średnicy od 50 mm do 220 mm i zastosowane zarówno do zwalczania celów naziemnych jak i powietrznych. Umożliwiają one zaprojektowanie szerokiej gamy pocisków klasy „wystrzel i zapomnij”.

Wymienione programy stanowią tylko wybór spośród szerszej gamy priorytetowych projektów, ale prezentują pewien zamysł jaki przyświeca temu dokumentowi. Celem jest podniesienie możliwości krajowego przemysłu, w tym przemysłu lotniczego i zbrojeniowego. Jednocześnie są to projekty związane z obronnością i podwyższeniem autonomii oraz zdolności do odnawiania zdolności bojowych. Otwartą kwestią pozostaje to, na ile programy uda się zrealizować. Zarówno z przyczyn organizacyjnych i technicznych jak i ekonomicznych.

Reklama
Reklama

Reklama
KomentarzeLiczba komentarzy: 55
Reklama
asf
niedziela, 3 stycznia 2021, 12:32

"Celem jest podniesienie możliwości krajowego przemysłu, w tym przemysłu lotniczego i zbrojeniowego. Jednocześnie są to projekty związane z obronnością i podwyższeniem autonomii oraz zdolności do odnawiania zdolności bojowych." - Szkoda, że nasz MON nie ma takich planów. Nasz MON wspiera głównie przemysł USA, a jeśli nawet zamówi coś w polskim przemyśle to jest odmalowanie starych T-72, czy odmalowywanie hełmów również rodem z głębokiego PRL. W ten sposób rozwoju nie będzie!

mixi
niedziela, 20 grudnia 2020, 01:26

Gdyby Ukraina miała ten sam budżet na obronę co Polska i mniej korupcji to za 10-15 lat byłaby potęgą militarną w Europie.

BUBA
niedziela, 3 stycznia 2021, 14:49

Skad wiesz ze tam jest korupcja

Andrzej
poniedziałek, 21 grudnia 2020, 01:13

Polska nie wydaje na armię

Aleksander
sobota, 23 stycznia 2021, 08:28

Wydaje kasę na armię 2,2 pkp

xx
czwartek, 10 grudnia 2020, 09:39

jak się ma bezzwrotne pożyczki i darmowe dostawy gazu od zachodniego sąsiada to można szaleć

Rhotax
poniedziałek, 28 grudnia 2020, 07:28

Jak RP by miała Wojsko zdolne do Obrony Granic i wsparcia Bałtów to by dostawała Leo2a7 za 1 euro....

tagore
wtorek, 8 grudnia 2020, 01:10

Ciekawe czy poradzili sobie z kiepskimi korpusami pocisków odlamkowych?

Subiektywny
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 14:48

Nasze priorytety? Mój całkowicie subiektywny spis: holowniki, pływająca stacja demagnetyzacyjna, nowy tankowiec, dwa niszczyciele min w schyłkowej technologii, okręt ratowniczy, remont 40 letnich czołgów oraz 50 letnich bwp. Najmniejsze możliwe rakiety plot, ale najdroższe i najcięższe niszczyciele czołgów, nagdrozsze i najcięższe haubice, za to najlzejsze nieopancerzone nowe bwp, całkowity brak rozpoznania, całkowity brak dronow, całkowity brak ppk na jakimkolwiek nośniku, całkowity brak śmigłowców bojowych, całkowity brak WRE, brak ASOP oraz współczesnych granatników ppanc. Są za to... nowe szelki oraz.. nakładki na gąsienice.

beneck fill
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 14:28

a Polska kupuje w Mesko i Tarnowie za mld. zł.nowoczesne proce.

Polak
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 13:36

Ukry zamiast skupić się na obronności to chcą podbijać kosmos Tzn ze stać ich na to i polska oraz ue nie powinna tam dawać żadnej kasy

Lotem bliżej
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 18:05

Moze chcą zbudować stacje kosmiczną i przenieść się na orbitę.I w ten sposób uciec od wierzycieli?

paweł
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 08:10

Jeszcze trochę i nam wklepią. Potencjał mają a także odpowiednie "tradycje". A u nas "oceny techniczne" i przetargi w nieskończoność.

mixi
niedziela, 20 grudnia 2020, 01:06

Bo u nas elyty w IU jakby sabotowały wzrost naszego bezpieczeństwa.

Rhotax
poniedziałek, 28 grudnia 2020, 07:29

Dokładnie.

dropik
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 08:00

no to nie dowiedzieliśmy się czy produkcja rakiet 300 mm będzie kontynuowana bo był z tym jakies duże problemy. Ogólnie o produkcji amunicji nic realnie nie padło. Gadają i nic z tym nie robią. U nas to idzie sprawniej.

Omg
niedziela, 3 stycznia 2021, 12:53

HAHA z księżyca Jesteś?

p
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 00:59

czy nie jest sprawą podstawową posiadanie nowoczesnej i swieżej, nowej amunicji bojowej, w siłach zbrojnych, zarówno do nowych typów uzbrojenia jak i starszego wyposażenia. Nie koniecznie rozwijanie nowych rodzajow sil zbrojnych jak obecnosc w kosmosie (cześc mozna wykonac bsl zamiast placic abonament za cudze satelity) czy cyberprzestrzeni, choc to konieczne , ale jak pokazuja doswiadczenia konf. zbrojnych- pomijajac ostni w Armenii-wojna bsl i uzbr bsl- ale zakup dla armii amunicji nawet dla bwp i czolgu a takrze rpg i czy granatu recznego ppanc , dlaczego ..bo nie ma podstaw, nie tyko w amunicji i uzbr plot i ppanc a nawet na drony , moim zdaniem nie ma celownikow opt dla piechoty, czy granatow recznych nasadkowych, sr rozpoznania, czy podw gl kumulacyjnych np w rpg i armacie grom spg itp o artylerii nie wspomne.

Ziarnko
niedziela, 6 grudnia 2020, 22:20

Tak na prawdę, to porównania detali za bardzo nie mają sensu. Wielcy graczy inaczej przesuwają i kontrolują takiego pionka jak Ukraina a inaczej takiego jak RP. Tylko gra jest ta sama, ale to jest ich, wielkich, gra.

KAR
niedziela, 6 grudnia 2020, 20:27

Widać, że mają rozmach i potencjał rozwojowy. My przy nich praktycznie nie istniejemy...

rakietowy
niedziela, 6 grudnia 2020, 20:13

Cóż, mają rozmach :).O ile przetrwają te trzy lata.

Rhotax
poniedziałek, 28 grudnia 2020, 07:30

USA gwarantuja im bezpieczenstwo. Dadza rade.

xXx
piątek, 1 stycznia 2021, 05:49

USA gwarantowały im bezpieczeństwo kiedy pozbywali się broni jądrowej. Jak wyszło wszyscy wiemy.

Greg
niedziela, 6 grudnia 2020, 19:51

Ukraina jest 5 razy biedniejsza od Polski. A sprzęt ma lepszy od Polski. Tyle.

dropik
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 08:02

A który sprzęt ma lepszy ? Mają pewne osiągnięcia ale z wdrożeniem i produkcją jest mizernie.

Omg
niedziela, 3 stycznia 2021, 12:55

Systemy rakietowe, własne czołgi. Przykładowo gdyby nie ich ppk nasz pirat by NIE ISTNIAŁ, silniki do lotnictwa, samoloty transportowe itd.

Marek1
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 23:50

Nie bredź człowieku - w technologiach rakietowych są LATA świetlne przed PGZ. W dynamice, konsekwencji i kompetencjach zarządzania przem. zbrojeniowym o parseki ...

Monkey
niedziela, 6 grudnia 2020, 19:45

Nawet nie chce mi się pisać, co czuję i myślę czytając taki artykuł. Fakt, Ukraina odziedziczyła po upadku ZSRR lepiej rozwinięty przemysł zbrojeniowy niż my po upadku Układu Warszawskiego. Ale jak doszło do tego, że my będąc mniej skorumpowanym i szybciej rozwijającym się krajem rozwaliliśmy dużą część naszego a oni pomimo tak ogromnej korupcji i degrengolady sił zbrojnych utrzymali wystarczający potencjał aby ten przemysł móc teraz rozwijać w dość szybkim tempie. Same działania zbrojne na wschodzie i chęć odzyskania Krymu jeszcze przecież nie wystarczą.

Gier
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 00:39

Bo my uwielbiamy jak ktoś nami rządzi,i lubimy te rozkazy wykonywać

wert
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 23:05

Nie masz racji. Fryderyk Wilhelm w testamencie do następców: "Dobrze jest na sejmie tworzyć własne stronnictwo, które- jeśli uznacie, że będzie to w waszym interesie- zerwie dla was sejm".To był rok 1722. Czy coś się zmieniło? Kilka lat wstecz w reklamówkach przywożono kasę na założenie partii. Za darmo była?

Monkey
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 18:07

@Gier: Dlaczego tak jest? Bo jeśli my mamy pańszczyźnianą mentalność to oni tym bardziej powinni mieć. Wiecznie się kleili a to do Turków i Tatarów, a to do nas, do Rosji, a nawet do Szwecji w czasach potopu. Poza tym Gier znajdź mi Polaka który lubi wykonywać rozkazy:-))))

Wojmił
niedziela, 6 grudnia 2020, 17:46

Bardzo dobry wybór. Bardzo. W Polsce te sfery, nie wymagające miliardów w inwestowanie były zaniedbane od zawsze i nadal są... zwłaszcza amunicja... jak nie masz dobrego czołgu to robisz lepszą amunicję i system kierowania ognia do starszego... ale w Polsce tego nie rozumieją...

B72
czwartek, 10 grudnia 2020, 03:10

do T72M1 właśnie wchodzi nowa amu ....

Grzyb
niedziela, 6 grudnia 2020, 17:29

Tytuł brzmi: Rakiety, amunicja i drony. Nasze priorytety są podobne: broń rakietowa najlepiej ponad 300km zasięgu, amunicja artyleryjska zwykła i ta precyzyjna, naprowadzana laserowo oraz drony, bo rozpoznanie jest podstawą świadomości sytuacyjnej naszych żołnierzy. Udowodnił to Donbas i Górski Karabach. Mam nadzieję, że nasi oficiele czytają Defence.24. Pozdrawiam!

As
niedziela, 6 grudnia 2020, 17:09

Szacun dla Ukrainy. Ciszej jedzież dalej budziesz. A u nas przemowy i święcenie sprzętu.

podatnik
niedziela, 6 grudnia 2020, 16:13

a analizy, przetargi i znowu analizy i znowu przetargi po czym zmiana rządu i znowu analizy, przetargi i znowu analizy i znowu przetargi - niekończąca się historia

driv
niedziela, 20 grudnia 2020, 01:29

Widocznie są jakieś wpływy by Polskę osłabiać i trzeba wreszcie z tym skończyć.

LMed
niedziela, 6 grudnia 2020, 15:18

Mało o defiladach coś.

Królewiec
niedziela, 6 grudnia 2020, 15:09

Można ... można i trzeba .Biedny kraj, bez unijnego wsparcia, daje radę. PIS przy PKB Polski porównywalnym z Turcją czy Izraelem grzęźnie w fazach analityczno-koncepcyjnych , anty-prywaciarskich fobiach i pobożnych nadziejach , że dwa tysiące amerykanów wystarczy żeby odstraszyć a jak jeden zginie to polecą atomówki na agresora .Otóż nie koniecznie Wuj Sam będzie umierał zgodnie z nadziejami Nowogrodzkiej . Mogą nie mieć sił , woli ,interesu. Ławki patriotyczne , pomniki ,hałdy węgla czy najbardziej ofiarny WOT z samymi Grotami nie obroni .Rządzicie pięć lat , defiladowe zakupy ,zero nowych technologii poza słowacką i ukraińską amunicją , średnio trzy - czteroletnie opóźnienia programów modernizacyjnych . Wielokrotnie odwoływane przetargi , zmiany decyzji ,koncepcji , będzie Ratownik nie będzie , znowu moze będzie . Będzie Kruk , nie może moderka MI-24 a moze nie, bo bedzie Perkoz najpierw. SABOTAŻ , DEGRENGOLADA ,ŻENADA .

jfdsklfjkldsjflksdj
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 12:05

Pytanie, kto dopuścił do utraty kompetencji Polskiego przemysłu. Ukraińcy nie dopuścili do utraty swoich kompetencji i jak widzisz jest różnica.

obalaczbredni
niedziela, 6 grudnia 2020, 15:00

Stek bajek i listy do św Mikołaja -w mikołajki jak znalazł. Antonow właśnie stracił kontrakt w Peru i w zasadzie jest bankrutem - mogą go tylko kupić chińczycy aby przejąć stare technologie. Jego samoloty obecnie nie są już żadną konkurencją i w zasadzie jak nie masz kasy aby sprzedawać na kredyt ani siły nacisku to nic nie sprzeda. Rakieta kosmiczna ? dla kogo? - już teraz jest ostra rywalizacja o transport ładunków na orbitę - Space X przejął zamównienia z USA i Europy - Rosjanie mają swoje satelity, które wynoszą a Chińczycy swoje - więc co będą wynosić Ukraińskie rakiety? poweitrze? Bajki i baje. Kraj nie ma kasy na emerytury i szpitale i leczenie ludzi /bo w ukrańskim szpitalu za wszystko się płaci/ a bajdurzy o podboju kosmosu

Ikse
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 16:49

Jesteś w błędzię bo widzisz tylko same mocarstwa, a co z krajami rozwiajajacymi się?

dsfdgfdgdfgfdg
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 12:06

Będą wynosili ... Tureckie satelity.

poniedziałek, 7 grudnia 2020, 08:57

i wszystko w temacie.

Kol
niedziela, 6 grudnia 2020, 13:46

Ukraina ma potencjał, a programy ich te nie są jakieś strasznie nowatorskie. Drony będą mieli konkret i na nich dobrze zarobią. Dziwię się naszym rządzącym, bo nawet Chińczycy i Rosjanie zabiegają o technologię z Ukrainy, ale nie my.

Saint-Simon
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 06:32

My mentalnie nadal zabiegamy o Lwów i niestety dlatego zapewne nigdy nie będziemy traktować jej jako partnera równego sobie.

Greg
niedziela, 6 grudnia 2020, 12:01

A nasze priorytety to: Kraby, Raki oraz Poprady. Oczywiście za dziesiątki mld zł.

Omk
niedziela, 6 grudnia 2020, 10:52

I pięknie. Jest plan, potencjał i możliwości. I jak wszystko pojdzie dobrze rożna kilka lat Ukraina wróci to top10 eksporterów broni. Nie chce mi juz nawet pisac: „a u nas...”

Denim
niedziela, 6 grudnia 2020, 15:53

Offset i mrzonki o produkowaniu wszystkiego u siebie załatwił większość programów zbrojeniowych w Polsce. Projekty z offsetem kosztują 3 razy więcej, wymagają 5 razy więcej czasu na przygotowanie i są bardzo skomplikowane. Do tego dochodzą niezrozumiałe dialogi techniczne. Cześć firm machnęła na to ręką i dała sobie spokój z polskimi przetargami - w tym liczne grono polskich firm prywatnych, bo przecież ich ,, prywatność" to jest ich największa wada zdaniem MON-u.

ryszard56
niedziela, 6 grudnia 2020, 10:35

Brawo Ukraina, a co My?

niedziela, 6 grudnia 2020, 20:01

My jesteśmy w UE

omk
poniedziałek, 7 grudnia 2020, 13:08

Taaak, bo UE nakazuje polskiemu MO zakupy w USA za jakieś horrendalne kwoty, bez offsetu, transferu technologii itp.

MNB
niedziela, 6 grudnia 2020, 17:10

My dzielnie podążamy na smyczy USA i dokonujemy defiladowych zakupów sprzętu z półki bez żadnego transferu technologi.Rządzący sumiennie pilnują abyśmy byli republiką bananową

Rr34
niedziela, 6 grudnia 2020, 15:48

Defilady, rocznice, nominacje generalskie, dialogi techniczne, redefinicje... mało?

sorrołek (smuteczek)
niedziela, 6 grudnia 2020, 21:28

no i te nakładki na gąsienice...

Tweets Defence24