Cmentarzysko samolotów. Rosja nie ukryje wojennych strat

Rosja przystępowała do agresji na Ukrainę, posiadając łącznie około 1300 samolotów bojowych, w tym nieco ponad setkę bombowców lotnictwa dalekiego zasięgu (w tym strategicznych) i niemal 1200 samolotów lotnictwa taktycznego. W ciągu czterech lat działań wojennych udało się odnotować 149 udokumentowanych samolotów utraconych i 38 uszkodzonych. Spośród maszyn utraconych tylko dwie są maszynami, które w wyniku zużycia lub uszkodzeń zostały pozostawione i częściowo rozmontowane. Są to dwa bombowce Su-34, które profil Military Watch zaobserwował wiosną ubiegłego roku na terenie bazy Mozdok.

Już wtedy było jednak jasne, że trzy (a obecnie już cztery) lata intensywnych działań rosyjskiego lotnictwa w warunkach bojowych musiał odcisnąć na nim swoje piętno. Komentatorzy starali się ocenić, jaki odsetek rosyjskich maszyn zostanie zużytych rocznie do tego stopnia, żeby nie nadawały się do użycia. Poza samolotami, które rozbijały się od czasu do czasu w wypadkach i dwoma wspomnianymi Su-34, dowodów na zużycie rosyjskich maszyn jednak nie można było znaleźć. Aż do teraz.

16 lutego 2026 roku profil Military Watch i SĆRT podał informację o pojedynczym bombowcu typu Su-34, który jest składowany w bazie Marinowka wraz ze starymi Su-24, przynajmniej od marca 2025 roku. Maszyna ma w dodatku zdemontowane tylne usterzenie poziome.

Znalezisko z Marinowki to jednak drobiazg w porównaniu z tym, co SĆRT znalazł na zdjęciach satelitarnych bazy w Lipecku. Na fotografii z czerwca 2022 roku na płycie tej bazy stoją następujące stare (i częściowo zdekompletowane) samoloty: 57 MiGów-29, 25 MiGów-31, 2 Su-24, 3 Su-25 i 7 Su-27.

Maszyny te stoją tam prawdopodobnie od wielu lat, a ich zastosowanie to co najwyżej bycie dawcą części zamiennych. Jednak na zdjęciu z czerwca 2025 SĆRT zauważył, że stoi tam już znacznie więcej maszyn: 56 MiGów-29, 28 MiGów-31, 8 Su-24, 7 Su-25, 8 Su-27, jeden Su-34 i 8 samolotów z rodziny Su-27. Military Watch zidentyfikował, że co najmniej cztery z nich to Su-35. A my dla naszych rozważań przyjmijmy, że pozostałe cztery to Su-30. Oznacza to, że między połową 2022 a połową 2025 roku Rosjanie wycofali ze służby 3 MiGi-31, 6 Su-24, 4 Su-25, 1 Su-27, kolejnego (razem już dwa) Su-34, 4 Su-35 i 4 Su-30.

Trudno oceniać, jakie były powody tych wycofań. Istnieją jednak w zasadzie tylko dwie możliwości: samoloty odniosły uszkodzenia w walce i nie opłaca się ich remontować, albo ich struktury i/lub silniki zużyły się w toku walk. To drugie, biorąc pod uwagę skalę wykorzystania rosyjskiego lotnictwa taktycznego, wydaje się bardzo prawdopodobne. Więcej – jest to wreszcie symptom, którego się spodziewaliśmy od dawna, tyle że nie udało się do tej pory znaleźć na to fotograficznego potwierdzenia. Szczególnie wycofanie licznych starych samolotów Su-24 nie dziwi, podobnie jak intensywnie używanych i też już niemłodych Su-25.

Można spekulować, że znalezisko to tylko czubek góry lodowej. Procentowe zakładane zużycie rosyjskich statków powietrznych powinno być znacznie wyższe i oznaczać wycofanie ze służby nie 24, ale dziesiątek czy może nawet setek maszyn. W styczniu 2026 rosyjskie lotnictwo zrzuciło na pozycje ukraińskie rekordowe 5717 bomb szybujących. Przenoszące je Su-34 startują zwykle z dwiema-czterema bombami. Oznacza to 1430 lotów przy dużym obciążeniu struktur nośnych w ciągu zaledwie miesiąca. Tymczasem walka trwa już 48 miesięcy, a strona ukraińska zgłosiła wielokrotnie więcej zestrzeleń (trafień?) niż udało się udokumentować, bazując na dostępnych ogólnie materiałach.

Nowo potwierdzone 24 samoloty zwiększają liczbę rosyjskich samolotów zniszczonych w tej wojnie do minimum 199 egzemplarzy, w tym 15 bombowców lotnictwa dalekiego zasięgu (Tu-22M3 i Tu-95MS), 159 maszyn lotnictwa taktycznego (bombowce frontowe, samoloty pola walki, samoloty wielozadaniowe i myśliwce), 19 samolotów transportowych i 6 samolotów specjalnego przeznaczenia.

Obecnie Rosja produkuje około 30 samolotów bojowych rocznie i posiada maksymalnie 1250 maszyn.