Siły zbrojne

Perspektywy Sił Zbrojnych Ukrainy na 2017 rok. Jakie priorytety?

  • Podstawowym czołgiem Sił Zbrojnych Ukrainy pozostają T-64BW. Fot. mil.gov.ua.
  • Fot. IDF

Choć w kolejnym roku budżetowym na potrzeby związane z obronnością Ukrainy ma zostać przeznaczone więcej środków finansowych niż w roku obecnym, to poziom finansowania nadal będzie bardzo mocno odbiegać od realnych potrzeb. Sytuacja w Donbasie, daleka od pełnego uspokojenia, jak również stale utrzymujące się ryzyko eskalacji konfliktu zbrojnego z Federacją Rosyjską, będą wymuszać dążenie do maksymalnego wykorzystania dostępnych środków - pisze Dariusz Materniak. 

Finansowanie obronności, zgodnie z założeniami zapisanymi w projekcie budżetu państwa na rok 2017, przedstawionym przez Gabinet Ministrów Ukrainy w połowie września tego roku ma utrzymać się na poziomie ok. 5% PKB, co stanowi sumę 129 mld hrywien (wobec ok. 115 mld w roku 2016). Jednak do dyspozycji Ministerstwa Obrony Ukrainy trafić ma jedynie około połowa środków – niewiele ponad 64 mld hrywien. Reszta ma zostać przeznaczona na funkcjonowanie Gwardii Narodowej Ukrainy oraz przedsięwzięć związanych z podnoszeniem zdolności obronnych państwa, realizowanych przez inne resorty.

Co więcej, zdaniem części ekspertów odsetek środków przeznaczanych na zmiany systemowe i modernizację jest zbyt mały w stosunku do potrzeb i nie przystaje do standardów krajów zachodnich. "Na Ukraine zarówno przed wojną z Rosją, jak i teraz, lwia część budżetu była i jest przeznaczana na bieżące utrzymanie armii, a nie na jej rozwój czy modernizację. Gdyby w 2017 roku udało nam się nie przekroczyć 70% wydatków skierowanych na cele bieżące - byłby to bardzo dobry wynik. Co nie zmienia faktu, że nadal to zbyt mało dla zrównoważonego rozwoju Sił Zbrojnych" - mówi Dmytro Tymczuk, deputowany do Rady Najwyższej Ukrainy oraz założyciel i kierownik grupy analitycznej "Informacyjny opór".

Strategiczne cele

Finansowania wymagają nie tylko bieżące potrzeby związane z modernizacją sprzętu i uzbrojenia, ale także zmiany systemowe. Zatwierdzony przez prezydenta Ukrainy plan działań w tym obszarze obejmuje jak na razie lata 2016-2020, jednak jego pełna realizacja jest uzależniona w dużej mierze od środków, jakie zostaną przeznaczone na jego realizację.

"Wyznaczono pięć celów strategicznych: stworzenie systemu kierowania siłami zbrojnym zgodnego ze standardami NATO, stworzenie systemu planowania i zarządzania zasobami pozostającymi w dyspozycji Ministerstwa Obrony, wprowadzenie zmian w istniejących strukturach Sił Zbrojnych w celu podniesienia ich zdolności bojowych i efektywności, stworzenie efektywnych systemów logistyki i zabezpieczenia medycznego, realizacja programów profesjonalizacji i budowy systemu rezerw” – mówi Dmytro Tymczuk. Cele te przekładają się z kolei na konkretne priorytety, wśród których wymienia się m.in. przyjęcie odpowiednich aktów normatywnych, stworzenie efektywnych systemów łączności, dowodzenia, zwiadu i obserwacji zgodnych ze standardami NATO (C4ISR), itp.

Su-27
Modernizacja myśliwców Su-27 jest ważnym elementem procesu poprawy zdolności bojowej ukraińskich sił zbrojnych. Fot. mil.gov.ua.

W kontekście utrzymującego się (przynajmniej teoretycznego na ten moment – którego nie można jednak wykluczyć) zagrożenia rosyjską inwazją na pełną skalę, szczególnego znaczenia nabiera kwestia budowy skutecznie funkcjonującego systemu rezerw. Zrealizowane w ciągu ostatnich dwóch lat sześć „fal mobilizacji” oraz udział znacznej liczby żołnierzy służby kontraktowej i ochotników w działaniach bojowych realizowanych w ramach ATO na Donbasie stworzyło dość szerokie możliwości budowania i utrzymywania znaczących zasobów mobilizacyjnych.

Proces tworzenia sił rezerwowych jest w toku i jak na razie liczbę rezerwistów ocenia się na ok. 80 tysięcy ludzi – w większości posiadających doświadczenia udziału w operacjach w strefie ATO. Obecnie w Radzie Najwyższej Ukrainy rozważane są projekty budowania systemu obrony terytorialnej (w oparciu m.in. o rezerwistów). Jak na razie jednak nie wiadomo, czy będzie to system na tyle wydajny, aby można było całkowicie zrezygnować z powszechnego poboru do Sił Zbrojnych – idea ta jest jednak krytykowana przez większość ekspertów, w tym cytowanego wyżej Dmytra Tymczuka.

Nowe projekty

Chociaż środki finansowe, które zostaną przekazane do dyspozycji Ministerstwa Obrony, pozostaną w 2017 roku ograniczone w stosunku do realnych potrzeb, to należy oczekiwać, że część już realizowanych projektów rozwojowych i modernizacyjnych będzie kontynuowana, a niektóre mają szansę wejść w decydującą fazę.

W 2017 roku szczególna uwaga jeśli idzie o modernizację ma zostać poświęcona Siłom Powietrznym Ukrainy. Należy zatem oczekiwać przede wszystkim modernizacji i wdrożenia do służby kolejnych samolotów pozostających dotąd w rezerwie: przede wszystkim typu Su-27, MiG-29 i Su-25. Modernizacja ma objąć także systemy obrony przeciwlotniczej – zarówno radary i aparaturę WRE, jak i baterie pocisków przeciwlotniczych – w pierwszej kolejności S-300 oraz Buk-M1.

Buk-M1
Wyrzutnia przeciwlotniczego systemu Buk-M1. Fot. mil.gov.ua.

Najprawdopodobniej zakończona zostanie faza testów pocisków rakietowych opracowywanych w ramach projektu „Olcha”. Kilkanaście próbnych odpaleń nowych rakiet miało miejsce w marcu i wrześniu tego roku. Pocisk o kalibrze 300 mm, dostosowany do wyrzutni zestawów BM-30 „Smiercz”, ma mieć zasięg 90-120 km. Docelowo, poradzieckie wyrzutnie 9K58 mają zostać zastąpione przez pojazdy produkowane przez przedsiębiorstwo KrAZ. Najprawdopodobniej na początku 2017 roku mają mieć miejsce pierwsze próbne odpalenia pocisków zestawu „Grom”, który ma zastąpić dotychczas eksploatowane (m.in. w ramach ATO w sierpniu 2014 i lutym 2015) pociski Toczka-U, zapasy których są na wyczerpaniu.

Zdecydowanie największych inwestycji będą wymagać Siły Morskie Ukrainy, które straciły znaczną część posiadanych okrętów i innego wyposażenia podczas aneksji Krymu. Jak na razie, planowany jest m.in. remont flagowego okrętu ukraińskiej Marynarki Wojennej, fregaty „Hetman Sahajdaczny” oraz budowa kolejnych kutrów artyleryjskich typu „Griuza-M”.

BMP-1UMD
Fot. VoidWanderer/Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Współpraca z Polską

W opinii części ekspertów, w kontekście realizowanych działań modernizacyjnych istotne znaczenie powinna mieć współpraca z polskim przemysłem zbrojeniowym. „Polska to bardzo perspektywiczny dla Ukrainy partner w obszarze współpracy wojskowo-technicznej. Podobnie jak Ukraina, Polska posiadała na wyposażeniu sił zbrojnych znaczna liczbę egzemplarzy sprzętu produkcji radzieckiej, co oznacza, że ma liczne doświadczenia związane z jego modernizacją – a to doświadczenia, które są dla nas dzisiaj skrajnie cennymi, zwłaszcza, że polskie firmy działają zgodnie ze standardami NATO” – mówi Dmytro Tymczuk. Z punktu widzenia zmian i modernizacji w Siłach Zbrojnych Ukrainy szczególne znaczenie ma współpraca z firmami produkującymi wyposażenie osobiste, takimi jak Lubawa i Maskpol, czy w zakresie bezzałogowych statków latających, w czym uczestniczy WB Electronics. O rosnącej roli polskich firm świadczyć może dość liczna obecność przedsiębiorstw z Polski na ostatnich targach przemysłu zbrojeniowego „Broń i bezpieczeństwo 2016”, które odbyły się w połowie października br. w Kijowie.

Współpraca ta jest istotną także dlatego, ze Ukraina zerwała praktycznie wszystkie relacje wojskowo-techniczne z Rosją, co zmusza ukraińskie firmy do szukania nie tylko nowych kooperantów, ale i nowych rynków zbytu. Wiele ukraińskich firm upatruje szansę nie tylko w bieżącej współpracy z polskimi przedsiębiorstwami, ale również we wspólnym poszukiwaniu nowych klientów. Jako perspektywiczne w tym obszarze ukraińscy komentatorzy wymieniają m.in. projekty morskiego samolotu patrolowego na bazie transportowca An-148 czy modernizacji czołgów T-72.

Dariusz Materniak

Komentarze (11)

  1. ito

    Nie ma pieniędzy, które by zaspokoiły ich potrzeby- jeśli nie rozwiążą swojego bałaganu n płaszczyźnie politycznej to tylko będą topić pieniądze w błocie i nigdy nie osiągną rozsądnego poziomu modernizacji, bo wszystko zeżre "ATO". Tym bardziej, że obwody Zakarpacki i Lwowski zgłaszają dokładnie takie same postulaty jak te, od których zaczął się gnój w Doniecku. Co, ich też będą pacyfikować siłą? Najwyższ pora przestać wywijać pięściami i zacząć myśleć.

    1. b

      Zrozum, ze tam toczy sie wojna , dlatego duze naklady Ida na ATO. Co do modernizacji to trzeba pamietac, ze armia ukrainska za czasow janukowycza istniala tylko na papierze , kadra zinfiltrowana przez Rosje dodatkowo skorumpowana . Mimo to udalo sie odtworzyc przemysl , rozwijaja projekty artylerii rakietowej, modernizuja sprzet pancerny w tym roboty, rozwijaja zdolnosci wiroplatow z rodziny MI, samoloty jak SU 27, MIG 29, PPK dzieki czemu I my skorzystalismy bo nasz PIRAT to rozwiniecie /modernizacja ich broni.

    2. aa

      Zakarpacki i Lwowski to są, ale za odzyskaniem Doniecka.

  2. KrzysiekS

    Pytanie podstawowe czy nam jest na rękę ten konflikt czy komuś innemu, co by się stało gdyby Ukraina dogadała się z Rosją?

    1. PolUkrWin

      Ukraina bliżej Rosji = mniejsze bezpieczeństwo Polski. To jasne i oczywiste nawet dla średniorozgarniętego leminga

    2. dropik

      Ukraina może się dogadać z Rosją jedynie na kolanach, a to nie jest nam na rękę. ukraina jako wróg rosji jest zawsze nam na rekę. Dopóki ruskie nie rozwiążą kwestii ukrainskiej, to żadna agresja na bałtów i cz Pl nie jest możliwa bo zaraz dostaliby cios od Ukrainców, którzy zajęli by Donbas i Krym. oczywiście nie jest to aż tak proste

  3. fzf

    Ameryka niech da Ukrainie dolarki a my możemy modernizować np ich T- 72 ale nie za darmo!

    1. dropik

      żartajusz sobie ? to oni mogą modernizować nasze T72 bo mają opracowane tanie i skuteczne modyfikację tego czołgu. mo możemy zaproponować jedynie drogie rozwiązania na które nawet nas nie stać

  4. dropik

    co czeka Ukraine? to zależy od nowej amerykańskiej administracji. Czy dążyć będzie porozumienia z Rosja ponad naszymi głowami i interesami czy jak przystało na Republikanów Ruskie dostaną przysłowiowego kopa. Wydaje się że jednak wygra ta pierwsza opcja i w takim przypadku możliwe są 2 warianty. Odpuszczenie Ukrainy na rzecz Rosji lub kupno pokoju kosztem Krymu. dobrowolnie z Donbasu Rosja się nie wycofa. Koszty utrzymywania tej rebelii nie są duże. Rosja najprawdopodobniej nie jest w stanie z Donbasu obalić zbrojnie rządu w Kijowie (nawet po wprowadzeniu liczniejszych sił), ale jest w stanie powiększać zajęte terytorium i w ten sposób wpływać wydarzenia polityczne w Kijowie

  5. kek

    perspektywy sył zbrojnych ukrainy na 2017: złożenie broni

    1. Mieczysław

      Bardzo śmieszne. Ukraina ma obecnie najsilniejszą armię w Europie - nie licząc krajów w większości azjatyckich. I jedyną w Europie, która ma spore wojenne doświadczenie.

  6. Sumienny

    A co z naszymi zapotrzebowaniami sił pancernych? Istnieje jakaś rzeczowa analiza?

    1. Geoffrey

      Istnieją 3 opcje istotnego wzmocnienia polskich sił pancernych: 1. Zakup dużej liczby amerykańskich Abramsów - najlepsze, najtrudniejsze organizacyjnie i najdroższe rozwiązanie. 2. Zakup kolejnych Leopardów - najłatwiejsze, drogie i mało skuteczne ( bez nowoczesnej amunicji) rozwiązanie, 3. Zakup, transfer technologii i własna produkcja czołgów w oparciu o ukraińskie T-84 Opłot/Jatagan. Wariant najlepszy dla polskiego przemysłu, najtrudniejszy, najtańszy, najlepszy wskaźnik efekt/cena.

  7. b

    Wreszcie na Ukrainie zrozumiano, kto jest wrogiem I tego juz nic ani nikt nie zmieni.

    1. Piotr34

      Dobrze by bylo ale nieco uj76watpie-w ostatnich badaniach socjologincznych okolo 50% Ukraincow uznalo Rosjan za bratni narod.

  8. ukrainiec

    do wzmocnienia sily zbrojnej przyczynilo by sie zlikwidowanie wszechobecnej korupcji rzadowej oraz ograniczenie roli oligarchów pod wzgledem polityczno-finansowym

    1. Riddler

      Nic się na Ukrainie nie zmieniło, czego ostatnim przykładem jest PrivatBank. Kołomojski wyprowadził kilka mld dolców, a teraz zrobili nacjonalizację. Oczywiście sam Kołomyjski nie stracił ani centa.

  9. lotny

    Polska powinna uczestniczyć bardzo intensywnie w modernizacji uzbrojenia i armii ukraińskiej co leży nie tylko w interesie Ukrainy ale też w interesie samej Polski !!

    1. rozczochrany

      Czy przed drugą wojną światową Polska powinna była uczestniczyć w modernizacji uzbrojenia: a) armii niemieckiej b) sojuszniczej armii francuskiej c) skupić się na modernizacji i zwiększeniu siły własnej armii.

  10. Miroo

    Po co marnują pieniądze na te standardy NATO, przecież nigdy nie zostaną tam przyjęci...

    1. Luk

      W 1988 roku nikt sobie Polski w NATO nie wyobrażał... A jednak się udało.

    2. grunt

      mówisz o "marzeniach" p. Putina... (być może i swoich również - co sugerowałoby że... wszyscy czytelnicy wiedzą ;) Ukraina to nie Gruzja... jeśli przetrwa ten kryzys i następne wybory wygrają ludzie popierający EU.... a i Trump okaże się nowym Reganem -> to na pewno będzie to część i EU i NATO.... politycy aktualni(pokroju Daladiera i Chamberlaina z lat 30-tych tamtego wieku) którzy rządzą EU - "kończą się".... zagrożenie ze strony nieobliczalnej Rosji zmusi obywateli do zman(jak w maju 1940 zmiana Chamberlaina na Churchila).... Jedyny problem to czas... w demokracji zawsze musi dojść do "dojrzewania" decyzji wyborczej.... Putin to wie... dlatego grunt PALI SIĘ MU POD NOGAMI....

  11. Aaa

    Proponuję dostarczysz Javeliny plus stingery