- WIADOMOŚCI
NIK sprawdziła osiągnięcie zdolności do realizacji zadań przez Wojska Obrony Terytorialnej
Autor. Fot. DWOT
WOT realizują zadania związane z utrzymaniem gotowości do obrony państwa, ochroną ludności przed skutkami klęsk żywiołowych, likwidacją ich skutków, ochroną mienia, udziałem w akcjach poszukiwawczych oraz ratowaniem lub ochroną zdrowia i życia ludzkiego. WOT stanowią piąty rodzaj Sił Zbrojnych RP obok Wojsk Lądowych, Powietrznych, Marynarki Wojennej oraz Wojsk Specjalnych. Ich utworzenie przyczyniło się do wzmocnienia potencjału obronnego państwa.
W związku z tym, że tworzenie WOT realizowane jest w pięcioetapowym projekcie, kontrolą objęto po jednej jednostce WOT z każdego etapu tworzenia tego rodzaju Sił Zbrojnych oraz Dowództwo WOT, które odpowiedzialne jest za przygotowanie podległych jednostek. Oprócz Dowództwa WOT kontrolą objęto następujące brygady OT: 16. Dolnośląską, 11. Małopolską, 1. Podlaską oraz 4. Warmińsko-Mazurską. Sprawdzono również cele i kierunki rozwoju WOT oraz nadzór nad realizacją zadań sprawowany przez Ministra Obrony Narodowej.
W ramach kontroliP/25/024Osiągnięcie zdolności do realizacji zadań przez Wojska Obrony Terytorialnej inspektorzy NIK zbadali, czy prawidłowo programowano rozwój WOT, planowano struktury organizacyjne oraz wyposażano tę formację w sprzęt wojskowy. Sprawdzono również, czy sprzęt był odpowiednio przechowywany i obsługiwany oraz jak przygotowywano i prowadzono szkolenia rotacyjne w każdej z kontrolowanych brygad WOT.
Badaniem objęto również proces przygotowania żołnierzy, oddziałów i pododdziałów do realizacji zadań w sytuacjach kryzysowych.
Celem kontroli była ocena, czy realizacja ww. procesów umożliwiła skuteczną realizację zadań Wojskom Obrony Terytorialnej.
Kontrola NIK wykazała szereg nieprawidłowości w zakresie przygotowania i funkcjonowania WOT. Izba pozytywnie oceniła natomiast realizację zadań WOT w ramach zarządzania kryzysowego w czasie pokoju. Przykładem takich działań była m.in. operacja FENIKS, dotycząca likwidacji skutków powodzi z 2024 r., do której zaangażowano ponad 15 tysięcy żołnierzy WOT.
W wyniku przeprowadzonej kontroli NIK zarekomendowała m.in.:
- weryfikację, czy dokumenty regulujące sposób działania i wykorzystania WOT są poprawne, aktualne i spójne;
- ocenę aktualnie posiadanych zdolności przez poszczególne oddziały i pododdziały WOT;
- sprawdzenie założeń budowy i rozwoju WOT oraz pożądanego poziomu zdolności poszczególnych jednostek, zależnie od ich lokalizacji na terenie kraju i występujących zagrożeń bezpieczeństwa państwa;
- pilne przekazanie WOT pod dowództwo Szefa Sztabu Generalnego WP;
- usprawnienie systemu nadzoru, kontroli i monitorowania zadań WOT.
Co się zmieniło po zakończeniu kontroli?
- MON wprowadza narzędzie, które umożliwia i usprawnia system kontroli i nadzoru oraz monitorowania i ewaluacji osiągania celów określonych w Programie Rozwoju Sił Zbrojnych RP.
- Trwają prace nad aktualizacją Planu Rozwoju WOT na lata 2025-2039.
- Prowadzone są prace analityczne, które mają wprowadzić zmiany w algorytmie dotyczącym zasadniczego sprzętu wojskowego.
- Dowództwo Wojsk Obrony Terytorialnej prowadzi obecnie przegląd programów szkolenia.
Niniejszy komunikat nie przedstawia pełnej informacji na temat ustaleń kontroli, co wynika z faktu objęcia znacznej części informacji dotyczących Wojsk Obrony Terytorialnej klauzulami tajności. Dlatego podjęto decyzję o objęciu klauzulą „Zastrzeżone” wystąpień pokontrolnych kierowanych do dowódców brygad, natomiast wystąpień pokontrolnych skierowanych do Dowódcy WOT oraz Ministra ON, jak i informacji o jej wynikach – klauzulą „Tajne”. O szczegółowych wynikach tej kontroli zostały poinformowane wszystkie kluczowe organy państwa, w tym Prezydent, Prezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej oraz właściwe komisje sejmowe.
