Reklama
Reklama
  • WIADOMOŚCI
  • ANALIZA

Matematyka jest nieubłagana. USA płacą krocie za strącanie irańskich dronów i rakiet

Niszczyciel rakietowy typu Arleigh Burke USS „Spruence” – zdjęcie z 2022 roku. A.Freutel/US Navy
Niszczyciel rakietowy typu Arleigh Burke USS „Spruence” – zdjęcie z 2022 roku
Autor. A.Freutel/US Navy

Okręty amerykańskiej marynarki wojennej okazały się nieprzygotowane na działanie w rejonach, gdzie masowo są wykorzystywane tanie drony i tanie, prymitywne rakiety przeciwokrętowe oraz balistyczne. A tak jest obecnie w rejonie Zatoki Perskiej.

Reklama

Amerykanie pochwalili się, że ich niszczyciel rakietowy typu Arleigh Burke USS „Spruance” zestrzelił 12 dronów oraz cztery rakiety podczas wojny z Iranem. Amerykańska marynarka wojenna ujawniła również, że dorobek bojowy tego okrętu poza obroną powietrzną obejmował także ataki na cele lądowe przy użyciu pocisków manewrujących Tomahawk oraz operacje kontroli żeglugi. Ma to pokazywać, jak „szeroki wachlarz zadań może realizować pojedyncza amerykańska jednostka nawodna w trakcie długotrwałych działań operacyjnych”.

W rzeczywistej ta opinia w odniesieniu do obrony powietrznej wcale nie musi być taka pozytywna. Oczywiście niszczyciele typu Arleigh Burke są rzeczywiście uważane za okręty z najlepiej zorganizowanym i wyposażonym systemem obrony przeciwlotniczej. Jest on wielowarstwowy, pozwala na zwalczanie najbardziej trudnych celów (np. rakiet balistycznych) i dodatkowo może działać całkowicie niezależnie. Ma bowiem zarówno dobry sensor (radar z antenami ścianowymi rozłożonymi na burtach nadbudówek), system dowodzenia i kierowania ogniem Aegis oraz całą gamę uzbrojenia rakietowego, umieszczonego w wyrzutniach pionowego startu typu Mk41.

Wyrzutnie pionowego startu i zestaw artyleryjski Phalanx na niszczycielu amerykańskim typu Arliegh Burke. Fot. M.Dura
Wyrzutnie pionowego startu i zestaw artyleryjski Phalanx na niszczycielu amerykańskim typu Arliegh Burke
Autor. M.Dura

Problem jest w tym, że niszczyciele rakietowe typu Arleigh Burke były budowane do walki z takim przeciwnikiem jak Stany Zjednoczone, a nie z takim jak Iran. O ile więc rzeczywiście są to jednostki pływające skuteczne przeciwko nowej generacji samolotom wojskowym i nowej generacji pociskom, to jednak nie nadają się one do zwalczania tanich dronów, wysyłanych dodatkowo w dużej liczbie.

Reklama

I być może to właśnie dlatego amerykańska marynarka wojenna nie pochwaliła się dokładnie, jakiego uzbrojenia użyto przy zestrzelaniach zgłoszonych przez niszczyciel USS „Spruance”. Zrobiono to specjalnie, ponieważ w ten sposób nie można byłoby z zewnątrz ustalić, jaka liczba rakiet została jeszcze na pokładzie tego okrętu. A ten zapas został na pewno mocno uszczuplony i tego Amerykanie nie chcą zdradzić.

Tym bardziej że mowa jest o okręcie, który przebywał w misji bojowej przez 357 dni. Według Amerykanów jest to najdłuższa misja okrętu amerykańskiej marynarki wojennej od czasów II wojny światowej. Co ciekawe poprzedni rekord należał również do niszczyciela typu Arleigh Burke USS „McFaul”, który powrócił do bazy w październiku 2026 roku po 333-dniowym rejsie.

USS „Spruance” to niszczyciel typu Arleigh Burke w wersji Flight IIA wprowadzony do służby w 2011 roku. Ma więc na pokładzie 96 silosów startowych dla rakiet. Komory te stanowią jednak wspólny zasób dla różnego rodzaju systemów uzbrojenia. Załadowanie rakiet manewrujących Tomahawk i rakietotorped ASROC automatycznie ogranicza więc przestrzeń dla rakiet przeciwlotniczych, których można wtedy zabrać o wiele mniej.

Reklama

Amerykanie chwalą się wystrzeleniem z tego okrętu „dziesiątek” rakiet Tomahawk, co może oznaczać, że dla uzbrojenia przeciwlotniczego pozostawiono „tylko” 64 silosy. I to prawdopodobnie właśnie z nich wystrzelono rakiety w kierunku irańskich celów powietrznych.

Czego użyto do zwalczania irańskich dronów i rakiet

W przypadku rakiet balistycznych amerykański okręt prawdopodobnie użył pocisków SM-3, natomiast w przypadku dronów – prawdopodobnie rakiet: ESSM lub SM-2. Jest jednak możliwe, że użyto także pocisków SM-6, które dzięki aktywnemu radiolokacyjnemu układowi naprowadzania pozwalają na rażenie obiektów powietrznych na dużych dystansach, bezpiecznych dla okrętu. Trzeba też pamiętać, że są to rakiety wszechstronne, przygotowane do zwalczania nie tylko celów powietrznych (samolotów, dronów i rakiet), ale również celów lądowych i nawodnych.

Najtańszym sposobem fizycznego zwalczania celów powietrznych jest wielolufowy system artyleryjski kalibru 20 mm Phalanx. Jest to zestaw klasy CIWS (Close-In Weapon System), a więc mający zdolność do samodzielnego prowadzenia ognia, dzięki własnym radarom wykrywania i naprowadzania zamontowanym na jednej podstawie z armatą. Jednak ze względu na stosunkowo niewielki, efektywny zasięg (około 1500 m), uzbrojenie to jest traktowane jako ostatniej szansy i wykorzystywane głównie wtedy, gdy zawiodą inne środki, czyli rakiety przeciwlotnicze. Jest jednak mało prawdopodobne, by Amerykanie zaryzykowali i dopuścili tak blisko do swojego okrętu irańskie drony lub rakiety.

Reklama
Wystrzelenie antyrakiety SM-3 z niszczyciela typu Arleigh Burke kosztuje amerykańskiego podatnika ponad 11 milionów dolarów – za sam pocisk. US Navy
Wystrzelenie antyrakiety SM-3 z niszczyciela typu Arleigh Burke kosztuje amerykańskiego podatnika ponad 11 milionów dolarów – za sam pocisk
Autor. US Navy

I tu pojawia się problem. Jakąkolwiek rakietę użyliby bowiem Amerykanie, to i tak jej koszt przekracza koszt celu, jaki jest przez nią atakowany. Nie jest żadną tajemnicą, że irańskie uzbrojenie nie należy do wyrafinowanych. Jego wartością bojową jest bowiem nie celność i zdolność do przebijania się przez najnowocześniejsze systemy obrony przeciwlotniczej, ale liczba. Sygnalizowała to już wojna na Ukrainie, ale Amerykanie przekonali się o tym na własnej skórze dopiero po zaatakowaniu Iranu.

Czy Amerykanów stać na taką obronę rakietową?

Niestety nie wiadomo, jakie drony były zwalczane przez Amerykanów i z jakiej odległości. Przypuszcza się jednak, że bezzałogowe statki powietrzne zestrzeliwane przez amerykański niszczyciel należały do rodziny Szahid. Szacuje się, że cena wyprodukowania (nie sprzedaży) każdego takiego drona w Iranie jest nie większa niż 50 tysięcy dolarów. Każda rakieta z niszczyciela typu Arleigh Burke jest więc od niego wielokrotnie droższa.

Amerykanie nie ujawnili, które rakiety zostały przez nich użyte i w jakiej liczbie. Najtaniej byłoby, gdyby wystrzelono rakiety ESSM (umieszczane po 4 w jednym silosie wyrzutni pionowego startu). One są bowiem kupowane za około 1,8 mln USD. Kosztują więc 36 razy więcej niż zwalczane przez nie irańskie drony. Problem polega na tym, że mają one zasięg około 50 km. Gdyby Amerykanie chcieli strzelać do celów lecących dalej, to musieliby już używać rakiet SM-2, które w wersji Block IIIC kosztują 2,4 miliona dolarów.

Reklama

Niestety ten sam, niekorzystny stosunek ceny środka zwalczanego i środka zwalczającego jest w przypadku rakiet balistycznych. Szacuje się, że irańskie rakiety nie kosztują więcej niż 2 miliony USD. Z kolei antyrakiety SM-3 w wersji Block IB są kupowane przez Amerykanów za 11,8 miliona USD, a w wersji Block IIA za 36,4 miliona USD. Do zwalczania rakiet można też wykorzystywać rakiety SM-6, które są nieco tańsze – około 4,3 mln USD, co i tak wynosi co najmniej dwa razy więcej niż kosztują zwalczane przez nich rakiety irańskie.

Zakładając, że użyto najtańszych pocisków (ESSM i SM-6) oraz że każdy cel był zwalczany jednym pociskiem, to zwalczenie dwunastu irańskich dronów i czterech rakiet, razem mających wartość nie większą niż 8,6 mln USD, kosztowało amerykańską marynarkę wojenną ponad 38,8 mln USD (licząc wartość samych pocisków, a nie również utrzymania okrętu potrzebnego do ich wystrzelenia). Oczywiście można zakładać, że Amerykanów na to stać. Jednak należy pamiętać, że nie chodzi jedynie o cenę, ale również o posiadane zapasy pocisków. Na okręcie jest ich określona liczba i być może USS „Spruance” po tak długim okresie pobytu w rejonie działań bojowych po prostu przekroczył graniczną wartość posiadanej amunicji.

Trzeba też pamiętać, że o ile okręty mają ten zapas ograniczony, to Iran już nie. Sami Amerykanie oszacowali w listopadzie tego roku, że pomimo wielu miesięcy walk i nalotów prowadzonych na irańskim terytorium, Irańczycy mają nadal na swoim uzbrojeniu ponad 2800 rakiet balistycznych. Nikt nie jest też w stanie oszacować, ile irańskiemu wojsku pozostało także dronów kamikaze klasy Szahid. Ale i w tym przypadku trzeba zakładać, że jest to wiele tysięcy.

Reklama

Przy zmasowanym nalocie takich bezzałogowców żaden amerykański okręt nie jest w stanie się samodzielnie obronić. I to nie dlatego, że system nie wykryje zagrożenia, ale dlatego, że w pewnym momencie po prostu zabraknie rakiet przeciwlotniczych. A wtedy pozostanie zestaw artyleryjski Phalanx, systemy walki elektronicznej oraz laserowy system oświetlający ODIN (Optical Dazzling Interdictor, Navy). Dla okrętów wartych prawie dwa miliardy dolarów nie jest to jednak odpowiednio skuteczne zabezpieczenie.

W przypadku nowoczesnych amerykańskich okrętów i dużej liczby topornych irańskich rakiet oraz dronów sprawdza się więc przysłowie: nec Hercules contra plures (dosł. „i Herkules nie poradzi przeciw wielu”, czy bardziej literacko „siła złego, dwóch na jednego”).

Zobacz również
Reklama
Może cię zainteresować
Polecane
Wojna na Ukrainie
Popularne
Zobacz także
Reklama