- sponsorowane
- WIADOMOŚCI
- ANALIZA
Optoelektronika fundamentem obronności. Między skokiem produkcyjnym a wyścigiem technologicznym
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Zwiększone nakłady na obronność, przejście w fazę masowej realizacji zamówień w ramach unijnego instrumentu SAFE oraz wyzwania związane z szybkim transferem innowacji na współczesne pole walki – to główne tematy, które zdominowały obrady XI Konferencji Optoelektronicznej w Jachrance. Tegoroczna edycja wydarzenia zgromadziła przedstawicieli przemysłu zbrojeniowego, Sił Zbrojnych RP oraz ośrodków naukowo-badawczych, stając się kluczową platformą dyskusji o bezpieczeństwie łańcuchów dostaw i przyszłości krajowych technologii optoelektronicznych.
Konferencja, zorganizowana przez PCO S.A. we współudziale z Polską Grupą Zbrojeniową, odbyła się pod honorowym patronatem wicepremiera i Ministra Obrony Narodowej, Ministra Aktywów Państwowych oraz Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Tegoroczne spotkanie miało szczególny wymiar – zbiegło się z jubileuszem 50-lecia PCO, wręczeniem odznaczeń państwowych dla zasłużonych pracowników oraz wejściem polskiej zbrojeniówki w okres bezprecedensowej intensyfikacji produkcji.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Elektronika z biało-czerwoną flagą. Otwarcie konferencji i list Prezydenta RP
Uroczystego otwarcia obrad dokonał prezes zarządu PCO S.A. Marek Adamiak, witając przedstawicieli rządu, wojska, instytutów badawczych i przemysłu. Podkreślił, że optoelektronika rozwija się w skokowym tempie i stanowi dziś kluczową domenę nowoczesnego państwa. Celem dwudniowego forum było stworzenie bezpośredniej platformy dialogu między potrzebami żołnierzy a możliwościami inżynierów i fabryk.
Głos zabrał podsekretarz stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych Konrad Gołota, który zwrócił uwagę na specyfikę zaawansowanych technologii obronnych. Jak zauważył, uwaga opinii publicznej skupia się zazwyczaj na potężnych platformach – czołgach, bojowych wozach piechoty czy myśliwcach – lecz o ich realnej przewadze bojowej decydują ukryte wewnątrz komponenty.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
- To one zbudują przewagę. One zbudują to, że zrobimy coś szybciej, lepiej, łatwiej, skuteczniej. W tym kontekście jesteście z jednej strony środowiskiem głośnym, ale na pewno trochę cichym bohaterem (…). To wy decydujecie o tym, czy ten czołg, czy żołnierz Sił Zbrojnych będzie działać skuteczniej i bezpieczniej – mówił wiceminister Gołota, porównując rolę sensorów optoelektronicznych do procesorów w nowoczesnych smartfonach.
Przedstawiciel MAP przypomniał, że Polska wkracza do grona dwudziestu największych gospodarek świata, co wymusza przejście od modelu opartego na prostej wytwórczości do gospodarki wysokiego kapitału umysłowego i eksportu myśli technologicznej. Zwrócił uwagę na znaczenie suwerenności technologicznej w dobie wojen handlowych i zerwanych łańcuchów dostaw:
– Bezpieczeństwo oznacza nie tylko jakość i cenę, ale oznacza to, że każdy sprzęt – zwłaszcza elektronika – ma swoją flagę i ważne jest, jaka flaga jest na tym sprzęcie – podkreślił Gołota, wskazując na dokapitalizowanie PCO z Funduszu Inwestycji Kapitałowych oraz tworzenie mechanizmów wsparcia pokroju programu Chrobry.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Z kolei prezes zarządu Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A. Adam Leszkiewicz zaakcentował rosnącą rolę narodowego holdingu jako współtwórcy systemu obronnego Rzeczypospolitej. Wskazał, że zwiększone wydatki obronne przekładają się na realną rozbudowę bazy przemysłowej. Kluczowym przykładem jest realizowana w PCO inwestycja w nową halę produkcyjną, której ukończenie planowane jest na jesień przyszłego roku. Nowoczesny obiekt pozwoli zwiększyć moce wytwórcze spółki o kilkadziesiąt procent, co wygeneruje zamówienia dla szerokiej sieci poddostawców.
– Ważne jest przekonanie, że optoelektronika to nie jest tylko część wyposażenia żołnierza, lecz coraz bardziej odrębny, niezwykle istotny element całego systemu bezpieczeństwa. (…) Polonizacja ma oznaczać rzeczywiste inwestowanie w polski przemysł i rozwój technologiczny, a dopiero potem produktowy – zaznaczył prezes PGZ.
Ważnym punktem części oficjalnej było odczytanie przez zastępcę szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego gen. bryg. Mirosława Brysia listu Prezydenta RP. Prezydent złożył gratulacje pracownikom PCO odznaczonym Krzyżami Zasługi oraz Medalami za Długoletnią Służbę. W liście podkreślono, że działalność spółki uniezależnia Wojsko Polskie od dostaw zewnętrznych w obszarach krytycznych, a dostarczany sprzęt obserwacyjny, noktowizyjny i celowniczy ratuje życie żołnierzy i funkcjonariuszy strzegących granic.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Panel I: „SAFE dla Polski – od finansowania do zdolności"
Pierwszą debatę plenarną poprowadził dr Jacek Raubo, otwierając dyskusję pytaniem o mechanizmy przekuwania instrumentów finansowych na realne zdolności operacyjne armii.
Wprowadzeniem do panelu była informacja prezesa Marka Adamiaka o opracowaniu przez inżynierów PCO zaawansowanego celownika dzienno-termowizyjnego ze sztuczną inteligencją. Urządzenie automatycznie kalkuluje trajektorię lotu pocisku, uwzględniając m.in. warunki atmosferyczne i ruch celu, stanowiąc polską odpowiedź na rozwiązania klasy Smart Shooter. System został skierowany na oficjalne testy poligonowe z udziałem żołnierzy.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Reprezentujący Zarząd Planowania Operacyjnego P3 Sztabu Generalnego WP płk Rafał Włoczewski przedstawił wojskową optykę definiowania potrzeb sprzętowych. Podkreślił, że Sztab Generalny planuje rozwój w horyzoncie 5, 10, 15 oraz 20 lat outreach). Współczesny priorytet to twarda obrona granic i maksymalne uproszczenie oraz funkcjonalność sprzętu dostarczanego żołnierzom liniowym. Płk Włoczewski wskazał na konieczność antycypowania zmian na polu walki – m.in. analizy dotyczącej zastąpienia amunicji strzeleckiej 5,56 mm kalibrami o większej energii balistycznej (6,5 mm, 6,7 mm lub powrót do 7,62 mm) z uwagi na nasycenie formacji przeciwnika nowoczesnymi osłonami balistycznymi. Wskazał również na luki technologiczne oraz potrzebę masowego nasycenia terenu walki sensorami i tłumikami dźwięku (pełniącymi w realiach ukraińskich rolę głównie tłumików ognia z racji używania amunicji naddźwiękowej).
Zobacz też 
Przedstawiciel Departamentu Innowacji MON (płk Król z Zespołu Funduszy Zewnętrznych) scharakteryzował specyfikę programu SAFE. Podkreślił, że SAFE jest funduszem zakupowym ukierunkowanym na dostawy dojrzałego sprzętu, a nie finansowanie B+R. Jego wartością dodaną jest jednak wymuszenie rygorystycznych procedur zarządzania ryzykiem, kontroli łańcuchów dostaw i przełamanie psychologicznej bariery wobec unijnego finansowania obronności. MON wdraża instrumenty uelastyczniające zakupy innowacji: Decyzję 123 (szybkie testy systemów antydronowych) oraz Decyzję 171 (eksploatacja nadzorowana małych partii próbnych). Zwrócił przy tym uwagę na zjawisko błyskawicznego starzenia się technologii bezzałogowych – zdarza się, że po kilkumiesięcznych testach dany typ drona nie jest już produkowany, co wymusza konstrukcję modułową.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Dyrektor Mateusz Gaczyński (Departament Funduszy Zagranicznych MON) użył celnej metafory: program SAFE to „chleb”, czyli baza pozwalająca firmom zbudować zdolności, by w przyszłości decydować, czy położyć na nim „szynkę czy łososia”. Chodzi o gotowość do pozyskania na drodze konkurencyjnej środków, jakie UE planuje przeznaczyć na bezpieczeństwo i obronność w przyszłym budżecie (180 mld EUR). Przypomniał również, że dostępność środków z SAFE mija bezwzględnie 31 grudnia 2030 roku, co z perspektywy rozliczeń oznacza, że przemysł musi zakończyć dostawy do połowy 2029 r. Dyrektor Gaczyński przestrzegł równocześnie przed naiwnością technologiczną w relacjach z globalnymi koncernami, gdzie polskie startupy i instytuty oddają prawa do własności intelektualnej (IP) za ułamek zysków. Zwrócił także uwagę na wagę technologii podwójnego zastosowania dual-use), które w świetle doświadczeń z wojny w Ukrainie stanowią aż 95% wykorzystywanych rozwiązań.
W podsumowaniu panelu prezes Marek Adamiak wskazał na główne wyzwanie przemysłu: deficyt wykwalifikowanych kadr (optyków, technologów, konstruktorów), wymuszający szeroką kooperację podwykonawczą. Zaapelował również o pilną modyfikację procedur odbiorczych w Agencji Uzbrojenia, gdzie wielomiesięczne badania prototypów opóźniają wejście gotowych systemów do linii o 1,5 do 2 lat.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Panel II: „Bezpieczna Polska – jak budować przewagę w świecie nowych zagrożeń?"
Druga dyskusja, z udziałem przedstawicieli zarządów spółek produkcyjnych i instytutów naukowych, skupiła się na operacjonalizacji skoku technologicznego i barierach systemowych.
Wojciech Patoła, członek zarządu Zakładów Mechanicznych „Tarnów” S.A., podkreślił, że SAFE zamyka trzydziestoletni etap „walki o przetrwanie” i funkcjonowania na doraźnych kroplówkach finansowych. Dziś ponad stuosobowy zespół inżynierów B+R w Tarnowie zyskuje stabilne finansowanie, a zyski z kontraktów seryjnych pozwolą na rozwój wyrobów nowej generacji po 2030 roku i ekspansję eksportową. Jako priorytet spółki Patoła wskazał autonomię – rozwój bezzałogowych platform lądowych oraz zdalnie sterowanych modułów uzbrojenia, w czym ZM „Tarnów” buduje pozycję lidera technicznego PGZ.
O diametralnie innej pozycji wyjściowej mówił Bogumił Wodyński, członek zarządu PCO S.A. ds. handlu i innowacji. Warszawska spółka stale reinwestowała w badania i rozwój około 5% swoich przychodów. Efekt? W portfolio firmy znajduje się ponad sto wyrobów opartych na własnej, suwerennej dokumentacji konstrukcyjnej.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
– Nie mamy ograniczeń licencyjnych ani zewnętrznych właścicieli dokumentacji, którzy mogliby blokować nasz rozwój czy wejście na rynki zagraniczne. W 2026 roku prowadzimy ponad dwadzieścia projektów B+R i komercjalizujemy pięć nowych systemów – wyliczał Wodyński.
Wyzwania integratora naświetlił prezes zarządu Rosomak S.A. Cezary Dominiak. Spółka z Siemianowic Śląskich musi w krótkim czasie zrealizować skomasowane pakiety dostaw z SAFE, co wymusza reorganizację produkcji. Dominiak zaznaczył, że producent platformy pancernej stał się w istocie integratorem systemów cyfrowych, BMS, optoelektroniki i sztucznej inteligencji. Kluczowym postulatem prezesa Rosomaka było radykalne skrócenie pętli decyzyjnej (od formułowania WZTT po wdrożenie) oraz walka z asekuranctwem urzędniczym:
– Przyzwyczajenie do biurokracji daje pozorne bezpieczeństwo. Tworzy się kolejne komisje, co rozmywa odpowiedzialność za decyzje. Musimy to zmienić, bo inaczej będziemy wdrażać sprzęt, który w momencie wejścia do linii będzie już moralnie przestarzały – przestrzegał Dominiak.
Zobacz też 
O odporności łańcuchów dostaw mówił dyrektor produkcji CRW Telesystem MESKO Mariusz Lubaszka. Spółka, inwestująca w nowe hale i park maszynowy pod kątem rozwoju pocisku Piorun 2, doświadczenie w omijaniu wąskich gardeł zdobyła już podczas pandemii. Lubaszka zaprezentował perspektywiczny kierunek prac firmy: bezprzewodową łączność laserową. W warunkach nasycenia frontu walką radioelektroniczną, tradycyjna łączność radiowa natychmiast demaskuje stanowiska dowodzenia, podczas gdy kierunkowa wiązka laserowa jest całkowicie niewykrywalna i odporna na zakłócenia.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Gorzkie, lecz konieczne słowa padły ze strony środowiska naukowego. Płk dr inż. Paweł Sweklej, dyrektor Wojskowego Instytutu Techniki Uzbrojenia (WITU), reprezentujący również Ośrodek Systemów Autonomicznych (OSA) i Poligon Innowatora w Zielonce, przedstawił twarde dane makroekonomiczne. Polska przeznacza na badania i rozwój ok. 1,5% PKB, podczas gdy globalni liderzy (Izrael, Korea Płd., USA) inwestują od 4 do ponad 5% PKB, a sam koncern Rheinmetall wydaje na B+R 500 mln euro rocznie.
– Jeżeli za zwiększoną produkcją nie pójdzie skokowy rozwój B+R, staniemy się kolosem na glinianych nogach. Gdy zmienią się łańcuchy dostaw, nie będziemy w stanie zmodyfikować wyrobów. (…) Instytuty nie mogą być zmuszane do chałupniczej produkcji seryjnej w reżimie Prawa Zamówień Publicznych. Powinniśmy przekazywać technologie do przemysłu już na szóstym poziomie TRL – apelował płk Sweklej.
Dopełnieniem dyskusji o barierach był głos Wojciecha Patoły, który wytknął sprzeczności prawne wynikające z jednoczesnego stosowania w procedurach odbiorczych starych Polskich Norm Wojskowych, standardów STANAG oraz norm MIL, co paraliżuje odbiory nowoczesnego sprzętu.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
Wnioski: Ludzie, elastyczność i software
Podsumowując dwudniowe obrady w Jachrance, moderator dr Jacek Raubo zwrócił uwagę na wyraźną ewolucję wniosków płynących z frontu w Ukrainie. Podczas gdy na początku pełnoskalowego konfliktu kluczowa była dostępność sprzętu i amunicji, dziś o przeżywalności decyduje architektura oprogramowania, fuzja danych z sensorów i szybkość modyfikacji software’u.
Polski inżynier, programista i optoelektronik stają się dla systemu obronnego zasobem równie strategicznym, co zapasy amunicji artyleryjskiej. Program SAFE i wielomiliardowe budżety otworzyły przed polską zbrojeniówką historyczne okno możliwości. To, czy zaowocuje ono trwałym awansem technologicznym, zależeć będzie od odwagi decydentów w upraszczaniu procedur testowych, zacieśnienia współpracy fabryk z instytutami badawczymi oraz ochrony polskiej własności intelektualnej.
Autor. Marcin Ordon/Defence24
XI Konferencja Optoelektroniczna w Jachrance była zorganizowana przez PCO S.A. Portal Defence24.pl sprawował nad wydarzeniem patronat medialny.
Artykuł sponsorowany przygotowany we współpracy z firmą PCO S.A.


