- sponsorowane
- WIADOMOŚCI
- ANALIZA
E-2D Hawkeye – klucz do panowania w przestrzeni powietrznej
Samolot E-2D Advanced Hawkeye to efekt ponad 60 lat ewolucji od standardowego systemu wczesnego ostrzegania i kontroli powietrznej do wielodomenowego systemu dowodzenia i kierowania, wspierającego świadomość sytuacyjną w wysoce zautomatyzowany sposób i pozwalającego na podejmowanie kluczowych decyzji w walce o panowanie w powietrzu, również w bardzo wymagających warunkach. Seria E-2 to najbardziej sprawdzona operacyjnie powietrzna platforma wczesnego ostrzegania oraz dowodzenia i kierowania w tej klasie.
We współczesnym środowisku bezpieczeństwa skuteczna obrona przestrzeni powietrznej i morskiej opiera się w dużej mierze na dwóch filarach: przewadze informacyjnej oraz czasie reakcji. Środowisko bezpieczeństwa jest bowiem nasycone systemami bezzałogowymi, często o charakterystykach innych niż klasyczne samoloty bojowe (niewielka prędkość, lot na małej wysokości) oraz różnego rodzaju innymi środkami napadu powietrznego, w tym o obniżonej sygnaturze radiolokacyjnej. Aby zapewnić skuteczną obronę powietrzną, a jednocześnie przewagę i panowanie w powietrzu, niezbędne jest zbudowanie świadomości sytuacyjnej w czasie rzeczywistym.
Odpowiedzią na te wyzwania jest E-2D Advanced Hawkeye firmy Northrop Grumman – powietrzna platforma dowodzenia i kontroli (C2). Od niemal 20 lat pełni rolę kluczowego mnożnika siły (ang.Force Multiplier) i wspiera działania zarówno w środowisku lądowym, przybrzeżnym, jak i morskim. Kluczowe elementy E-2D Advanced Hawkeye oferujące Polsce wyjątkowe korzyści to silny zestaw sensorów, systemy łączności i przetwarzania danych oraz sztucznej inteligencji, a także sprawdzona i wzmocniona konstrukcja samolotu.
Dlaczego potrzebny jest samolot wczesnego ostrzegania?
Nawet najnowocześniejsze naziemne stacje radiolokacyjne podlegają prawom fizyki – ich zasięg jest ograniczony przez horyzont radiolokacyjny, krzywiznę Ziemi oraz rzeźbę terenu. Oznacza to, że cele lecące na małej wysokości wykrywane są z odległości kilkudziesięciu kilometrów, a nawet mniej.
Kluczową przewagą E-2D jest wyniesienie stacji radiolokacyjnej na wysokość nawet do 11 km. Pozwoli to Polsce na wgląd głęboko w przestrzeń powietrzną przeciwnika i osiągnięcie zasięgu radarowego kilkuset kilometrów. Z tej perspektywy krzywizna Ziemi i ukształtowanie terenu przestają stanowić barierę, dzięki czemu E-2D identyfikuje wrogie samoloty, pociski i bezzałogowce, a następnie przekazuje te informacje dowódcom.
Ponadto informacje uzyskane przez sensory E-2D Advanced Hawkeye są od razu przetwarzane w sposób automatyczny. Samolot jest wyposażony w systemy łączności i oprogramowanie stosowane powszechnie na platformach NATO, co pozwala mu przekazywać kluczowe informacje już od pierwszej sekundy lotu. Wysoki stopień interoperacyjności E-2D Advanced Hawkeye i duża elastyczność platformy oraz jej systemów pokładowych pozwalają na wsparcie operacji wielodomenowych i wzmacnianie zintegrowanej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej.
Autor. Northrop Grumman
Ciągła obserwacja 360 stopni
Zasadniczym elementem wyposażenia E-2D Advanced Hawkeye jest radar AN/APY-9 pracujący w paśmie UHF. Zapewnia on dookólną (360 stopni) obserwację, prowadzoną w sposób ciągły. Radar wykazał swoją skuteczność podczas ostatnich operacji wojennych na całym świecie, pomagając Stanom Zjednoczonym w wykrywaniu i przechwytywaniu zagrożeń, zanim zdążyły wyrządzić szkodę.
Radar AN/APY-9 posiada zaawansowane systemy i algorytmy przetwarzania danych o sytuacji radiolokacyjnej. Dzięki temu może śledzić jednocześnie tysiące obiektów powietrznych i na powierzchni, przekazując informację do zintegrowanego systemu C2/C4ISR w czasie rzeczywistym. Radar jest zabezpieczony przed działaniami wroga oraz odbiciami od powierzchni ziemi i wody (ground and sea clutter).
E-2D Advanced Hawkeye może wspierać świadomość sytuacyjną w zróżnicowanych środowiskach operacyjnych, niezależnie od warunków. Potwierdzają to doświadczenia z wykorzystania operacyjnego E-2D Advanced Hawkeye na różnych teatrach działań – w ramach wsparcia połączonych i sojuszniczych sił na całym świecie; od ponad 40 lat w Japońskich Siłach Powietrznych Samoobrony korzystających z samolotów E-2C i E-2D, w grupach bojowych lotniskowców Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych i w niedalekiej przyszłości z E-2D w Marynarce Wojennej Francji. Stacja radiolokacyjna wykazuje wysoką skuteczność w wykrywaniu i śledzeniu zarówno szybkich celów, takich jak myśliwce czy pociski manewrujące, jak również obiektów wolno i nisko lecących – na przykład bezzałogowych systemów powietrznych (UAV) czy śmigłowców w zawisie.
Nie tylko radar
Obok radaru Advanced Hawkeye wyposażony jest w zestaw sensorów i systemy łączności zapewniające zdolność do tworzenia obrazu sytuacji w strefie działań i przekazywania go innym użytkownikom. W jego skład wchodzi między innymi System ALQ-217 ESM (Electronic Support Measures), służący do pasywnej detekcji, przechwytywania i precyzyjnej geolokalizacji źródeł emisji radiowych i radarowych przeciwnika w pełnym zakresie 360 stopni.
Oprócz tego Advanced Hawkeye wyposażony jest w zaawansowany system identyfikacji „swój-obcy” (IFF), nieustannie monitorujący transpondery w przestrzeni walki. Pozwala to identyfikować wykrywane i śledzone obiekty, dzięki czemu pozostali uczestnicy Operacji Wielodomenowych mogą otrzymać pełną informację o zagrożeniach, ale też o siłach własnych w całym środowisku operacyjnym.
Dopełnieniem tego wyposażenia jest Terminal MIDS (Multifunctional Information Distribution System), służący do przesyłania informacji do innych Operacji Wielodomenowych – w tym do systemu zarządzania walką IBCS, systemu ochrony przestrzeni powietrznej czy samolotów bojowych, w tym 5. generacji i F-35, ale też śmigłowców Apache czy AW149. Dzięki zastosowaniu terminalu MIDS i Link 16 w zasadzie od pierwszego dnia dołączenia Advanced Hawkeye do działań operacyjnych poszczególni uczestnicy systemu Operacji Wielodomenowych mogą otrzymywać szczegółową informację o wysokiej dokładności.
Autor. Northtop Grumman
Automatyzacja i wsparcie
E-2D Advanced Hawkeye jest wyposażony w wysoce wydajne zautomatyzowane systemy przetwarzania danych i ich zobrazowania, dzięki którym pięcioosobowa załoga może wykonywać wiele różnych zadań w trakcie jednej misji na tym samym poziomie co większe samoloty wczesnego ostrzegania (AEW), które wymagają czterokrotnie większej liczby członków załogi.
Jest to o tyle istotne, że nowa, ostatnio zatwierdzona do integracji i produkcji w Stanach Zjednoczonych wersja Block II samolotu E-2D posiada dodatkowe rozwiązania zwiększające skuteczność działania samolotu. Systemy te zmniejszają obciążenia operatorów i poprawiają efektywność ich działania dzięki wsparciu automatyzacji (tzw. Man-Machine Interface – MMI). Samolot został również zmodernizowany do systemu o otwartej architekturze, który pozwala na szybsze instalowanie przyszłych aktualizacji oprogramowania oraz umożliwia przeprowadzanie większej liczby modernizacji bez konieczności wycofywania samolotu z eksploatacji. Przewiduje się, że w przyszłości do samolotu E-2D Advanced Hawkeye zostaną wdrożone elementy sztucznej inteligencji (AI) i uczenia maszynowego (ML).
Samoloty Advanced Hawkeye are wyposażone w łącznie cztery konsole operatorskie, w tym trzy dla operatorów wyposażenia i jedną dla drugiego pilota, który w razie potrzeby wynikających ze specyfiki misji może również przejąć część zadań w zakresie wsparcia. Szczególnie w przypadku zmian w zakresie wykonywanych zadań już w trakcie misji, co często zdarza się w przypadku operacji sojuszniczych i koalicyjnych.
E-2D Advanced Hawkeye może więc wykonywać misje:
- Zintegrowanej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej;
- Wczesnego ostrzegania i kontroli powietrznej (Airborne Early Warning and Control), dostarczając informacji o celach powietrznych;
- Wsparcia Zintegrowanej Obrony Powietrznej i Przeciwrakietowej (IAMD), działając jako wysunięty sensor, pozwalając na wczesne wykrycie i optymalne wykorzystanie naziemnych systemów obrony powietrznej;
- Zarządzania polem walki i przestrzenią powietrzną. E-2D Advanced Hawkeye nie tylko dostarcza informacji, ale działa jako powietrzny punkt dowodzenia dla ofensywnych i defensywnych działań lotniczych, w tym z wykorzystaniem samolotów 5. generacji takich jak F-35;
- Nadzoru wielodomenowego. Jako wysunięty statek powietrzny E-2D Advanced Hawkeye może nadzorować rozległe obszary, w tym, łącząc to z zapewnieniem świadomości sytuacyjnej domeny powietrznej oraz wsparciem walczących według potrzeb;
- Akcji poszukiwawczo-ratowniczych oraz pomocy humanitarnej, w ramach których samolot E-2D może pełnić funkcję centrum kontroli ruchu lotniczego w przypadku awarii systemów naziemnych.
Te zdolności E-2D Advanced Hawkeye zostały w ostatnich latach wielokrotnie potwierdzone w warunkach operacyjnych. E-2D Advanced Hawkeye wykazywały się szczególną skutecznością w tworzeniu rozpoznanego obrazu sytuacji powietrznej w trudnym środowisku, gdzie występowały zarówno wojska własne i koalicyjne, jak i zróżnicowane środki napadu powietrznego przeciwnika. Dla dowódców na poszczególnych teatrach działań E-2D Advanced Hawkeye są narzędziem pozwalającym na skuteczne wsparcie działań wielodomenowych, z szerokim udziałem państw sojuszniczych i partnerskich. Nic więc dziwnego, że Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych stwierdziła, iż E-2D jest samolotem, który wykonuje najwięcej zadań spośród wszystkich maszyn w amerykańskim parku lotniczym.
Autor. Northrop Grumman
Odporność i długotrwałość lotu
Cechą charakterystyczną E-2D Advanced Hawkeye jest połączenie zaawansowanych zdolności zapewniania świadomości sytuacyjnej z wysokim stopniem odporności. Płatowiec oraz podwozie E-2D charakteryzują się bardzo wysoką wytrzymałością strukturalną, umożliwiającą prowadzenie operacji w trudnych warunkach, w tym z wysuniętych baz operacyjnych, tymczasowych lotnisk oraz lotniskowców. Samolot E-2D, zaprojektowany z myślą o zdalnych operacjach, dzięki składanym skrzydłom może być przechowywany w mniejszych hangarach, co zwiększa jego przeżywalność. Z kolei turbośmigłowy napęd daje możliwości startu i lądowania nawet z krótkich pasów startowych.
Ponadto jego sonda do tankowania w powietrzu jest kompatybilna z samolotami tankującymi NATO i USA, dzięki czemu może realizować misje trwające ponad dziewięć godzin.
Elastyczny, odporny i sieciocentryczny system
E-2D Advanced Hawkeye to znacznie więcej niż lotniczy radiolokator. To w pełni sieciocentryczny i zautomatyzowany element systemu zarządzania walką, który tworzy świadomość sytuacyjną i zarazem wspiera integrację środowiska wielodomenowego (powietrze, ląd, morze) w jeden spójny organizm, zasilając je wysokiej jakości przetworzoną informacją o tysiącach zagrożeń. Jego elastyczność przejawia się w szerokim spektrum realizowanych misji oraz otwartej architekturze, która umożliwia płynną integrację przyszłych technologii cyfrowych i efektywną wymianę danych w ramach operacji. Z kolei konstrukcyjne cechy platformy oraz jej przystosowanie do trudnych warunków operacyjnych zapewniają wysoką odporność, niezawodność i wytrzymałość eksploatacyjną. W efekcie E-2D Advanced Hawkeye to narzędzie pozwalające dowódcom Operacji Wielodomenowych na budowanie przewagi decyzyjnej na pełnym wyzwań współczesnym polu walki.
Artykuł sponsorowany. Partnerem publikacji jest Northrop Grumman
