Reklama
Reklama
  • sponsorowane
  • WIADOMOŚCI
  • ANALIZA

E-2D Hawkeye – klucz do panowania w przestrzeni powietrznej

Lądowanie samolotu E-2D Hawkeye na lotniskowcu USS „Dwight D. Eisenhower”. Fot. US Navy
Lądowanie samolotu E-2D Hawkeye na lotniskowcu USS „Dwight D. Eisenhower”. Fot. US Navy

Samolot E-2D Advanced Hawkeye to efekt ponad 60 lat ewolucji od standardowego systemu wczesnego ostrzegania i kontroli powietrznej do wielodomenowego systemu dowodzenia i kierowania, wspierającego świadomość sytuacyjną w wysoce zautomatyzowany sposób i pozwalającego na podejmowanie kluczowych decyzji w walce o panowanie w powietrzu, również w bardzo wymagających warunkach. Seria E-2 to najbardziej sprawdzona operacyjnie powietrzna platforma wczesnego ostrzegania oraz dowodzenia i kierowania w tej klasie.

Reklama

We współczesnym środowisku bezpieczeństwa skuteczna obrona przestrzeni powietrznej i morskiej opiera się w dużej mierze na dwóch filarach: przewadze informacyjnej oraz czasie reakcji. Środowisko bezpieczeństwa jest bowiem nasycone systemami bezzałogowymi, często o charakterystykach innych niż klasyczne samoloty bojowe (niewielka prędkość, lot na małej wysokości) oraz różnego rodzaju innymi środkami napadu powietrznego, w tym o obniżonej sygnaturze radiolokacyjnej. Aby zapewnić skuteczną obronę powietrzną, a jednocześnie przewagę i panowanie w powietrzu, niezbędne jest zbudowanie świadomości sytuacyjnej w czasie rzeczywistym.

Odpowiedzią na te wyzwania jest E-2D Advanced Hawkeye firmy Northrop Grumman – powietrzna platforma dowodzenia i kontroli (C2). Od niemal 20 lat pełni rolę kluczowego mnożnika siły (ang.Force Multiplier) i wspiera działania zarówno w środowisku lądowym, przybrzeżnym, jak i morskim. Kluczowe elementy E-2D Advanced Hawkeye oferujące Polsce wyjątkowe korzyści to silny zestaw sensorów, systemy łączności i przetwarzania danych oraz sztucznej inteligencji, a także sprawdzona i wzmocniona konstrukcja samolotu.

Dlaczego potrzebny jest samolot wczesnego ostrzegania?

Nawet najnowocześniejsze naziemne stacje radiolokacyjne podlegają prawom fizyki – ich zasięg jest ograniczony przez horyzont radiolokacyjny, krzywiznę Ziemi oraz rzeźbę terenu. Oznacza to, że cele lecące na małej wysokości wykrywane są z odległości kilkudziesięciu kilometrów, a nawet mniej.

Reklama

Kluczową przewagą E-2D jest wyniesienie stacji radiolokacyjnej na wysokość nawet do 11 km. Pozwoli to Polsce na wgląd głęboko w przestrzeń powietrzną przeciwnika i osiągnięcie zasięgu radarowego kilkuset kilometrów. Z tej perspektywy krzywizna Ziemi i ukształtowanie terenu przestają stanowić barierę, dzięki czemu E-2D identyfikuje wrogie samoloty, pociski i bezzałogowce, a następnie przekazuje te informacje dowódcom.

Ponadto informacje uzyskane przez sensory E-2D Advanced Hawkeye są od razu przetwarzane w sposób automatyczny. Samolot jest wyposażony w systemy łączności i oprogramowanie stosowane powszechnie na platformach NATO, co pozwala mu przekazywać kluczowe informacje już od pierwszej sekundy lotu. Wysoki stopień interoperacyjności E-2D Advanced Hawkeye i duża elastyczność platformy oraz jej systemów pokładowych pozwalają na wsparcie operacji wielodomenowych i wzmacnianie zintegrowanej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej.

Konsola operatora radaru na samolocie E-2D Advanced Hawkeye / northropgrumman.com
Konsola operatora radaru na samolocie E-2D Advanced Hawkeye
Autor. Northrop Grumman

Ciągła obserwacja 360 stopni

Zasadniczym elementem wyposażenia E-2D Advanced Hawkeye jest radar AN/APY-9 pracujący w paśmie UHF. Zapewnia on dookólną (360 stopni) obserwację, prowadzoną w sposób ciągły. Radar wykazał swoją skuteczność podczas ostatnich operacji wojennych na całym świecie, pomagając Stanom Zjednoczonym w wykrywaniu i przechwytywaniu zagrożeń, zanim zdążyły wyrządzić szkodę.

Reklama

Radar AN/APY-9 posiada zaawansowane systemy i algorytmy przetwarzania danych o sytuacji radiolokacyjnej. Dzięki temu może śledzić jednocześnie tysiące obiektów powietrznych i na powierzchni, przekazując informację do zintegrowanego systemu C2/C4ISR w czasie rzeczywistym. Radar jest zabezpieczony przed działaniami wroga oraz odbiciami od powierzchni ziemi i wody (ground and sea clutter).

E-2D Advanced Hawkeye może wspierać świadomość sytuacyjną w zróżnicowanych środowiskach operacyjnych, niezależnie od warunków. Potwierdzają to doświadczenia z wykorzystania operacyjnego E-2D Advanced Hawkeye na różnych teatrach działań – w ramach wsparcia połączonych i sojuszniczych sił na całym świecie; od ponad 40 lat w Japońskich Siłach Powietrznych Samoobrony korzystających z samolotów E-2C i E-2D, w grupach bojowych lotniskowców Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych i w niedalekiej przyszłości z E-2D w Marynarce Wojennej Francji. Stacja radiolokacyjna wykazuje wysoką skuteczność w wykrywaniu i śledzeniu zarówno szybkich celów, takich jak myśliwce czy pociski manewrujące, jak również obiektów wolno i nisko lecących – na przykład bezzałogowych systemów powietrznych (UAV) czy śmigłowców w zawisie.

Nie tylko radar

Obok radaru Advanced Hawkeye wyposażony jest w zestaw sensorów i systemy łączności zapewniające zdolność do tworzenia obrazu sytuacji w strefie działań i przekazywania go innym użytkownikom. W jego skład wchodzi między innymi System ALQ-217 ESM (Electronic Support Measures), służący do pasywnej detekcji, przechwytywania i precyzyjnej geolokalizacji źródeł emisji radiowych i radarowych przeciwnika w pełnym zakresie 360 stopni.

Reklama

Oprócz tego Advanced Hawkeye wyposażony jest w zaawansowany system identyfikacji „swój-obcy” (IFF), nieustannie monitorujący transpondery w przestrzeni walki. Pozwala to identyfikować wykrywane i śledzone obiekty, dzięki czemu pozostali uczestnicy Operacji Wielodomenowych mogą otrzymać pełną informację o zagrożeniach, ale też o siłach własnych w całym środowisku operacyjnym.

Dopełnieniem tego wyposażenia jest Terminal MIDS (Multifunctional Information Distribution System), służący do przesyłania informacji do innych Operacji Wielodomenowych – w tym do systemu zarządzania walką IBCS, systemu ochrony przestrzeni powietrznej czy samolotów bojowych, w tym 5. generacji i F-35, ale też śmigłowców Apache czy AW149. Dzięki zastosowaniu terminalu MIDS i Link 16 w zasadzie od pierwszego dnia dołączenia Advanced Hawkeye do działań operacyjnych poszczególni uczestnicy systemu Operacji Wielodomenowych mogą otrzymywać szczegółową informację o wysokiej dokładności.

Kabina E-2D Advanced Hawkeye / Fot. northropgrumman.com
Kabina E-2D Advanced Hawkeye
Autor. Northtop Grumman

Automatyzacja i wsparcie

E-2D Advanced Hawkeye jest wyposażony w wysoce wydajne zautomatyzowane systemy przetwarzania danych i ich zobrazowania, dzięki którym pięcioosobowa załoga może wykonywać wiele różnych zadań w trakcie jednej misji na tym samym poziomie co większe samoloty wczesnego ostrzegania (AEW), które wymagają czterokrotnie większej liczby członków załogi.

Reklama

Jest to o tyle istotne, że nowa, ostatnio zatwierdzona do integracji i produkcji w Stanach Zjednoczonych wersja Block II samolotu E-2D posiada dodatkowe rozwiązania zwiększające skuteczność działania samolotu. Systemy te zmniejszają obciążenia operatorów i poprawiają efektywność ich działania dzięki wsparciu automatyzacji (tzw. Man-Machine Interface – MMI). Samolot został również zmodernizowany do systemu o otwartej architekturze, który pozwala na szybsze instalowanie przyszłych aktualizacji oprogramowania oraz umożliwia przeprowadzanie większej liczby modernizacji bez konieczności wycofywania samolotu z eksploatacji. Przewiduje się, że w przyszłości do samolotu E-2D Advanced Hawkeye zostaną wdrożone elementy sztucznej inteligencji (AI) i uczenia maszynowego (ML).

Samoloty Advanced Hawkeye are wyposażone w łącznie cztery konsole operatorskie, w tym trzy dla operatorów wyposażenia i jedną dla drugiego pilota, który w razie potrzeby wynikających ze specyfiki misji może również przejąć część zadań w zakresie wsparcia. Szczególnie w przypadku zmian w zakresie wykonywanych zadań już w trakcie misji, co często zdarza się w przypadku operacji sojuszniczych i koalicyjnych.

E-2D Advanced Hawkeye może więc wykonywać misje:

  • Zintegrowanej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej;
  • Wczesnego ostrzegania i kontroli powietrznej (Airborne Early Warning and Control), dostarczając informacji o celach powietrznych;
  • Wsparcia Zintegrowanej Obrony Powietrznej i Przeciwrakietowej (IAMD), działając jako wysunięty sensor, pozwalając na wczesne wykrycie i optymalne wykorzystanie naziemnych systemów obrony powietrznej;
  • Zarządzania polem walki i przestrzenią powietrzną. E-2D Advanced Hawkeye nie tylko dostarcza informacji, ale działa jako powietrzny punkt dowodzenia dla ofensywnych i defensywnych działań lotniczych, w tym z wykorzystaniem samolotów 5. generacji takich jak F-35;
  • Nadzoru wielodomenowego. Jako wysunięty statek powietrzny E-2D Advanced Hawkeye może nadzorować rozległe obszary, w tym, łącząc to z zapewnieniem świadomości sytuacyjnej domeny powietrznej oraz wsparciem walczących według potrzeb;
  • Akcji poszukiwawczo-ratowniczych oraz pomocy humanitarnej, w ramach których samolot E-2D może pełnić funkcję centrum kontroli ruchu lotniczego w przypadku awarii systemów naziemnych.

Te zdolności E-2D Advanced Hawkeye zostały w ostatnich latach wielokrotnie potwierdzone w warunkach operacyjnych. E-2D Advanced Hawkeye wykazywały się szczególną skutecznością w tworzeniu rozpoznanego obrazu sytuacji powietrznej w trudnym środowisku, gdzie występowały zarówno wojska własne i koalicyjne, jak i zróżnicowane środki napadu powietrznego przeciwnika. Dla dowódców na poszczególnych teatrach działań E-2D Advanced Hawkeye są narzędziem pozwalającym na skuteczne wsparcie działań wielodomenowych, z szerokim udziałem państw sojuszniczych i partnerskich. Nic więc dziwnego, że Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych stwierdziła, iż E-2D jest samolotem, który wykonuje najwięcej zadań spośród wszystkich maszyn w amerykańskim parku lotniczym.

Reklama
E-2D Advanced Hawkeye
E-2D Advanced Hawkeye
Autor. Northrop Grumman

Odporność i długotrwałość lotu

Cechą charakterystyczną E-2D Advanced Hawkeye jest połączenie zaawansowanych zdolności zapewniania świadomości sytuacyjnej z wysokim stopniem odporności. Płatowiec oraz podwozie E-2D charakteryzują się bardzo wysoką wytrzymałością strukturalną, umożliwiającą prowadzenie operacji w trudnych warunkach, w tym z wysuniętych baz operacyjnych, tymczasowych lotnisk oraz lotniskowców. Samolot E-2D, zaprojektowany z myślą o zdalnych operacjach, dzięki składanym skrzydłom może być przechowywany w mniejszych hangarach, co zwiększa jego przeżywalność. Z kolei turbośmigłowy napęd daje możliwości startu i lądowania nawet z krótkich pasów startowych.

Ponadto jego sonda do tankowania w powietrzu jest kompatybilna z samolotami tankującymi NATO i USA, dzięki czemu może realizować misje trwające ponad dziewięć godzin.

Elastyczny, odporny i sieciocentryczny system

E-2D Advanced Hawkeye to znacznie więcej niż lotniczy radiolokator. To w pełni sieciocentryczny i zautomatyzowany element systemu zarządzania walką, który tworzy świadomość sytuacyjną i zarazem wspiera integrację środowiska wielodomenowego (powietrze, ląd, morze) w jeden spójny organizm, zasilając je wysokiej jakości przetworzoną informacją o tysiącach zagrożeń. Jego elastyczność przejawia się w szerokim spektrum realizowanych misji oraz otwartej architekturze, która umożliwia płynną integrację przyszłych technologii cyfrowych i efektywną wymianę danych w ramach operacji. Z kolei konstrukcyjne cechy platformy oraz jej przystosowanie do trudnych warunków operacyjnych zapewniają wysoką odporność, niezawodność i wytrzymałość eksploatacyjną. W efekcie E-2D Advanced Hawkeye to narzędzie pozwalające dowódcom Operacji Wielodomenowych na budowanie przewagi decyzyjnej na pełnym wyzwań współczesnym polu walki.

Artykuł sponsorowany. Partnerem publikacji jest Northrop Grumman

Reklama
Może cię zainteresować
Polecane
Wojna na Ukrainie
Popularne
Zobacz także
Reklama