Kto pociąga za sznurki w Kałasznikowie? Tajne powiązania

To druga część analizy struktury właścicielskiej Kałasznikowa. Pierwszą część znajdziesz tutaj.

Bokariew zachował związki z koncernem po wyjściu z akcjonariatu

Szczególnego znaczenia nabierają ustalenia opublikowane 13 marca 2026 roku przez The Insider we współpracy z „Der Spiegel”. Przedstawiono w nich informacje wskazujące, że formalne wyjście Bokariewa z Kałasznikowa nie zakończyło jego relacji ekonomicznych z przedsiębiorstwem.

Według The Insider deklaracje podatkowe Bokariewa z lat 2019–2021 wykazywały dochody związane z Kałasznikowem, mimo że formalnie nie należał już do jego akcjonariatu. Redakcja ustaliła ponadto, że Bokariew znajdował się na liście płac przedsiębiorstwa kontrolowanego przez Łusznikowa. Obaj utrzymywali również bezpośrednie kontakty. Łusznikow korzystał z prywatnego samolotu Bokariewa, a ich wspólne loty miały być odnotowywane jeszcze pod koniec 2025 roku.

Ustalenia te mają większe znaczenie niż same historyczne powiązania personalne, wskazują bowiem na utrzymywanie relacji finansowych i organizacyjnych wiele lat po formalnym wyjściu Bokariewa z akcjonariatu.

The Insider określa Bokariewa wręcz jako współwłaściciela Kałasznikowa i przedstawia Łusznikowa jako osobę, na którą formalnie przeniesiono kontrolę nad pakietem. Nie ujawniono jednak dokumentu powierniczego ani innego aktu prawnego pozwalającego uznać taką konstrukcję za definitywnie potwierdzoną. Znacznie lepiej udokumentowane jest natomiast to, że Bokariew po oficjalnym wyjściu z akcjonariatu nie zerwał relacji ekonomicznych i operacyjnych z otoczeniem koncernu.

Centrum 795 i znaczenie Bokariewa

Jeszcze większe znaczenie mają ustalenia dotyczące Centrum 795. Według wspólnego śledztwa The Insider i „Der Spiegel” jednostkę utworzono pod koniec 2022 roku jako strukturę skupiającą osoby związane między innymi z GRU i FSB. Jej działalność miała obejmować operacje specjalne, sabotaż, rozpoznanie, porwania oraz przygotowywanie zamachów poza granicami Rosji. Centrum funkcjonowało częściowo w oparciu o infrastrukturę Kałasznikowa. Według śledztwa związane z nim osoby znajdowały się na listach płac koncernu, a sama struktura wykorzystywała obiekt przedsiębiorstwa w kompleksie Patriot pod Moskwą.

Według dwóch źródeł The Insider, mających bezpośrednią wiedzę o projekcie, Bokariew należał do głównych inicjatorów i prywatnych sponsorów Centrum 795. Finansowanie miało być związane z dochodami przedsiębiorstw realizujących duże kontrakty państwowe, w tym Kałasznikowa i Transmaszholdingu.

Jeżeli potwierdzą się ustalenia The Insider dotyczące dalszych dochodów Bokariewa z Kałasznikowa po jego formalnym wyjściu z akcjonariatu, jego obecności w strukturach płacowych podmiotu kontrolowanego przez Łusznikowa, utrzymywania bliskich relacji z Łusznikowem oraz udziału w finansowaniu Centrum 795, oznaczałoby to, że formalna sprzedaż udziałów nie doprowadziła do utraty realnego wpływu Bokariewa na koncern.

Według śledztwa osoba, która oficjalnie przestała być właścicielem Kałasznikowa, kilka lat później uczestniczyła zatem w finansowaniu tajnej struktury wykorzystującej personel i infrastrukturę tego przedsiębiorstwa.

W połączeniu z informacjami dotyczącymi dochodów Bokariewa związanych z Kałasznikowem oraz jego trwałych relacji z Łusznikowem wskazywałoby to na zachowanie realnego wpływu, którego formalna struktura akcjonariatu nie odzwierciedla.

Timczenko jako punkt wyjścia całej sieci

Wcześniejsze publikacje dotyczące Kałasznikowa koncentrowały się przede wszystkim na Giennadiju Timczence. Portal CrimeRussia twierdził, że Alan Łusznikow jest jedynie formalnym właścicielem pakietu Kałasznikowa, a rzeczywistym beneficjentem ma być Giennadij Timczenko. Teza ta opiera się na rzeczywistej i dobrze udokumentowanej sieci wcześniejszych relacji: Łusznikow pracował w spółkach Timczenki, natomiast Bokariew i Machmudow – późniejsi udziałowcy Kałasznikowa – byli partnerami Timczenki w Transoilu.

Rolę Timczenki należy zatem postrzegać przede wszystkim jako punkt styczny środowiska biznesowego, z którego wywodzą się główni uczestnicy kolejnych przekształceń właścicielskich.

Rostec zachował kontrolę strategiczną

Odrębny poziom kontroli nad Kałasznikowem stanowi rosyjskie państwo. Rostec zmniejszył swój udział kapitałowy, ale zachował 25 proc. plus jedną akcję. Nie był to zwykły pakiet mniejszościowy. Siergiej Czemiezow wskazywał otwarcie, że jego pozostawienie umożliwi państwu zachowanie wpływu na kluczowe procesy w koncernie. Sam Łusznikow później potwierdził, że kierownictwo Rostecu bierze udział w podejmowaniu decyzji strategicznych dotyczących Kałasznikowa.

W rezultacie przedsiębiorstwo, mimo większościowego udziału kapitału prywatnego, pozostaje silnie związane z rosyjskim państwem. Jego podstawowym odbiorcą jest Ministerstwo Obrony, a działalność produkcyjna pozostaje podporządkowana państwowemu systemowi zamówień wojskowych.

„Kommiersant” 15 września 2026 roku podał wypowiedź Łusznikowa, zgodnie z którą praktycznie cała oferta broni strzeleckiej Kałasznikowa jest objęta długoterminowymi kontraktami Ministerstwa Obrony, a przedsiębiorstwo zna wielkość zamówień produkcyjnych do 2030 roku.

Oznacza to, że prawna prywatyzacja większościowego pakietu nie doprowadziła do strategicznego uniezależnienia przedsiębiorstwa od państwa.

System nakładających się interesów

Po zestawieniu historii własności, relacji biznesowych oraz nowych ustaleń śledczych Kałasznikow nie jawi się jako przedsiębiorstwo kontrolowane przez jednego prywatnego właściciela. Alan Łusznikow formalnie posiada większościowy pakiet akcji, podczas gdy Rostec zachowuje instrumenty kontroli strategicznej. Andriej Bokariew jest natomiast najlepiej udokumentowanym przykładem osoby, która mimo formalnego wyjścia z akcjonariatu mogła zachować ekonomiczny i organizacyjny wpływ na przedsiębiorstwo. Giennadij Timczenko pozostaje z kolei punktem stycznym środowiska biznesowego, z którego wywodzili się zarówno Łusznikow, jak i wcześniejsi właściciele koncernu.

Istotnym elementem tego obrazu jest także charakter środowiska, z którego wywodzili się Bokariew i Iskandar Machmudow. Obaj zostali przez Departament Skarbu USA oficjalnie powiązani z rosyjską przestępczością zorganizowaną, a ich nazwiska pojawiały się wcześniej w materiałach europejskich postępowań dotyczących rosyjskich struktur mafijnych. Prywatna struktura właścicielska Kałasznikowa była więc tworzona przez ludzi funkcjonujących na styku wielkiego biznesu, państwowych kontraktów, relacji z Kremlem oraz środowisk określanych w rosyjskim obiegu publicystycznym mianem „kryminalnych oligarchów”.

Nowe ustalenia dotyczące Bokariewa dodatkowo wskazują, że formalna sprzedaż udziałów nie musiała oznaczać rzeczywistego zakończenia jego wpływu na koncern. Jeżeli zestawić je z wcześniejszymi powiązaniami właścicielskimi i biznesowymi, historia Kałasznikowa nie przypomina klasycznej prywatyzacji, w której państwo przekazuje przedsiębiorstwo niezależnemu kapitałowi prywatnemu. Znacznie bardziej odpowiada modelowi, w którym formalna własność, kontrola ekonomiczna i władza strategiczna zostały rozdzielone między kilka wzajemnie powiązanych ośrodków.

Łusznikow posiada większość akcji, Rostec zachowuje instrumenty strategicznej kontroli, a Bokariew – według dostępnych ustaleń śledczych – utrzymał relacje ekonomiczne i operacyjne z koncernem również po formalnym wyjściu z akcjonariatu. Dlatego pytanie o rzeczywistego właściciela Kałasznikowa wymaga rozróżnienia między własnością prawną a rzeczywistym układem wpływów.

W tym drugim wymiarze koncern funkcjonuje w systemie, w którym przecinają się interesy rosyjskiego państwa, przemysłu obronnego, wielkiego biznesu, służb bezpieczeństwa oraz osób powiązanych z rosyjską przestępczością zorganizowaną.