Bruksela zatwierdza pieniądze na zbrojenia. Co z Polską?

Decyzja ta jest następstwem oceny krajowych planów inwestycji w obronność w ramach inicjatywy SAFE (Security Action for Europe). Poparcie planów otwiera drogę pierwszej fali tanich, długoterminowych pożyczek na zwiększenie gotowości wojskowej i zakupy sprzętu obronnego.

Poziomy finansowania dla każdego kraju ustalono wstępnie we wrześniu. Cyprowi np. przyznano 1,18 mld euro, a na Rumunię wstępnie przydzielono 16,68 mld euro. Plan inwestycji w obronność jest podstawą do dalszych kroków w sprawie finansowania z SAFE. Grupa ośmiu państw, których plany zatwierdzono, ma prawo do około 38 mld euro po podpisaniu umów pożyczki. 

Po zakończeniu oceny przez Komisję Rada ma cztery tygodnie na przyjęcie decyzji wykonawczych. Po zatwierdzeniu umowy pożyczki Komisja sfinalizuje ją, a pierwsze płatności mają nastąpić w marcu 2026 roku.

„W ubiegłym roku UE poczyniła większe postępy w dziedzinie obronności niż w poprzednich dziesięcioleciach. Biała księga i plan gotowości do 2030 r. umożliwiły państwom członkowskim uruchomienie do 800 mld EUR na obronność. Obejmuje to 150 mld euro na wspólne zamówienia – SAFE. Zatwierdziliśmy wstępną partię planów SAFE dla Belgii, Bułgarii, Danii, Hiszpanii, Chorwacji, Cypru, Portugalii i Rumunii. Pozostali pójdą za nimi wkrótce. Rada musi teraz pilnie zatwierdzić te plany, aby umożliwić szybką wypłatę środków” – powiedziała cytowana w komunikacie przewodnicząca KE Ursula von der Leyen.

„Bezpieczeństwo Europy jest naszym najwyższym priorytetem i nie ma czasu na stopniowe działania. Dzięki inicjatywie SAFE budujemy naszą gotowość obronną w rekordowym tempie. Tu nie chodzi tylko o inwestycje; chodzi o to, by nasza infrastruktura i technologie były odporne i byśmy zdecydowanie wspierali Ukrainę. Dziś przechodzimy od etapu możliwości do etapu dostawy” – skomentowała wiceprzewodnicząca wykonawcza do spraw suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji Henna Virkkunen.

Komisarz UE ds. obrony i przestrzeni kosmicznej Andrius Kubilius podkreśił, że misja UE „jest jasna: bardzo szybko zbudować odporniejszą Unię” dzięki inicjatywie SAFE. Dodał, że położenie nacisku na wspólne zamówienia pozwoli zmniejszyć koszty i bez problemów używać tego samego sprzętu w różnych krajach. „Chodzi o to, by nasz unijny przemysł obronny rozwijał się, wprowadzał innowacje i tworzył więcej miejsc pracy” – powiedział Kubilius.

Polska nie znalazła się w pierwszej grupie, ponieważ KE założyła, że najpierw oceni wnioski zawierające mniej projektów i opiewające na niższe kwoty; Polska jest największym beneficjentem instrumentu SAFE. „To techniczny krok. Komisja założyła, że zaczyna od planów najkrótszych, na najmniejszą alokację środków. Jest spora różnica między planem na niespełna 50 mln euro a planem na 43 miliardy” – powiedziała niedawno w rozmowie z Defence24.pl Magdalena Sobkowiak-Czarnecka. „Nasz plan to prawie 140 projektów opisanych na 300 stronach. Od początku wiedzieliśmy, że KE będzie potrzebowała więcej czasu na analizy, ale mamy optymistyczne sygnały – zakończyliśmy fazę wyjaśnień i czekamy na decyzje Komisji” – dodała minister.

Na SAFE Unia zarezerwowała 150 mld euro; blisko jedną trzecią tej kwoty – 43,7 mld euro – przyznała Polsce. Przedstawiony przez polski rząd plan zawiera 139 projektów, które – inaczej niż w pozostałych państwach członkowskich – mają być realizowane głównie w rodzimym przemyśle. Spłaty pożyczek mają się rozpocząć 10 lat po otrzymaniu środków i zostać rozłożone do 2070 roku.