Dywersanci kontra polska kolej. Państwo odpowiada na zagrożenia

Polskie władze podejmują liczne działania, m.in. we współpracy z PLK SA, które mają zagwarantować bezpieczeństwo przewozów pasażerskich i towarowych. Dobrym tego przykładem są operacje „Horyzont” oraz „Tor”, zainicjowane po wydarzeniach z nocy z 15 na 16 listopada. To właśnie wtedy doszło do wysadzenia fragmentu torów na linii kolejowej pod Dęblinem. Jest ona istotna m.in. z powodu wsparcia materiałowego udzielanego walczącej Ukrainie.

W wyniku operacji zmobilizowano do ochrony infrastruktury krytycznej ponad 91 tys. policjantów, żołnierzy WOT i funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei. Jak informowała „Rzeczpospolita” w toku prowadzonych działań służby zatrzymały 10 osób, których aktywność przy obiektach kolejowych wykraczała poza ramy standardowego zachowania.

Zatrzymania na całej sieci

Jednym z przypadków działań prowadzonych w ramach operacji „Horyzont” było ujęcie 25-letniego obywatela Mołdawii, który doprowadził do zatrzymania pociągu z paliwem jadącego w stronę Ukrainy za pomocą hamulca ręcznego. Ponieważ ładunek obejmował aż 37 wagonów, przy odpowiednich czynnikach zewnętrznych mogło to skutkować gigantyczną eksplozją.

Pozostałe incydenty dotyczyły głównie fotografowania infrastruktury przez cudzoziemców oraz grupy nieletnich. Część zatrzymanych przedstawiała się jako miłośnicy kolei fotografujący tabor kolejowy, a następnie publikujący zdjęcia w internecie, a ich działania nie stanowiły zagrożenia.

Zmiany prawne odpowiedzią na zagrożenia

Jednak równie ważne w zwalczaniu zagrożeń na kolei są zmiany prawne, takie jak rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 20 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 74), które weszło w życie 7 lutego. Kluczowym elementem tej nowelizacji jest nałożenie na dyspozytorów oraz pracowników zarządców infrastruktury bezwzględnego obowiązku niezwłocznego informowania służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, ochronę infrastruktury krytycznej oraz obronność państwa o incydentach mogących mieć charakter sabotażu, cyberataku lub aktu terrorystycznego.

Zmiana ta formalizuje kanały komunikacji z kontrwywiadem i wojskiem, skracając czas reakcji na „dziwne” zdarzenia na torach, które wcześniej mogły być bagatelizowane jako zwykłe usterki techniczne. Dodatkowo, cyfryzacja akt postępowań komisji kolejowych ma na celu przyspieszenie obiegu informacji i lepszą analitykę danych o incydentach w skali kraju. 

Kwestia zagrożenia działaniami hybrydowymi na kolei znajduje już również odzwierciedlenie w kompetencjach maszynistów. Rozporządzenie z 20 stycznia 2026 r. w sprawie świadectwa maszynisty (Dz. U. poz. 78) wprowadza rygorystyczny mechanizm weryfikacji umiejętności w warunkach stresowych. Instruktorzy zyskali uprawnienia do kierowania maszynistów na dodatkowe sesje na symulatorach, jeśli ich reakcja na sytuacje niebezpieczne lub zadania niestandardowe okaże się nieprawidłowa.

Nowe technologie i lepsze zarządzanie zasobami ludzkimi

W kontekście wojny hybrydowej, gdzie przeciwnik może dążyć do wywołania chaosu poprzez symulowane awarie lub ingerencję w systemy sterowania, wysoki stopień przygotowania na zjawiska „czarnych łabędzi” staje się priorytetem. Program szkoleń został przy tym zoptymalizowany pod kątem nowoczesnych technologii, takich jak łączność GSM-R, co bezpośrednio wpływa na odporność systemów komunikacji pociągowej na próby zagłuszania. 

Równolegle, zmiany w przepisach dotyczących pracowników (Dz. U. poz. 67, obowiązujące od 6 lutego 2026 r.) dążą do utrzymania płynności kadrowej przy zachowaniu standardów unijnych. Optymalizacja systemu szkoleń oraz modyfikacja częstotliwości badań okresowych (np. co 4 lata dla pracowników powyżej 41. roku życia w przypadku badań psychologicznych) mają na celu zapobieżenie paraliżowi operacyjnemu, który mógłby zostać wykorzystany przez obcy wywiad do uderzenia w logistykę kraju.

Uproszczenie procedur autoryzacji na typ pojazdu, w tym rezygnacja z obowiązkowych jazd w czynnej kabinie przy zachowaniu rygoru szkoleniowego, pozwala na bardziej elastyczne zarządzanie zasobami ludzkimi. W dobie zagrożeń hybrydowych zdolność do szybkiego przerzutu personelu i sprzętu między różnymi odcinkami sieci kolejowej jest elementem budowania niezbędnej redundancji systemu transportowego.