UE chce osłabić Rosję w Syrii. W planach umowa z Damaszkiem i inwestycje

Bruksela chce w ten sposób wesprzeć odbudowę kraju po obaleniu Baszara el-Asada, a zarazem ograniczyć utrzymujące się tam wpływy Rosji. Dokument przygotowany przed spotkaniem ministrów spraw zagranicznych państw UE, zaplanowanym na 16 listopada, przedstawia – jak podkreślił Reuters – jedne z najbardziej ambitnych dotychczas planów normalizacji stosunków między Brukselą a Damaszkiem.

Unia ocenia, że transformacja polityczna Syrii postępuje, jednak nadal poważnymi wyzwaniami pozostają odbudowa gospodarki, pojednanie narodowe oraz powrót uchodźców i osób wewnętrznie przesiedlonych. Wśród proponowanych działań znalazło się wsparcie reformy syryjskiego sektora bezpieczeństwa, w tym trójstronna współpraca z Jordanią w zakresie szkolenia syryjskich funkcjonariuszy policji.

UE chce również zwiększyć swoje zaangażowanie, aby ograniczyć wpływy Rosji i innych zagranicznych podmiotów w Syrii. Moskwa, która przez lata wspierała reżim Asada militarnie, po jego obaleniu stara się porozumieć z nowymi władzami w sprawie utrzymania dostępu do bazy morskiej w Tartusie i lotniczej w Hmejmim. Obiekty te mają kluczowe znaczenie dla rosyjskiej obecności wojskowej w regionie Morza Śródziemnego. Według dokumentu UE wpływy Rosji zmniejszyły się po upadku Asada, ale jej obecność wojskowa i możliwości oddziaływania gospodarczego nadal budzą zaniepokojenie.

Jedną z najważniejszych propozycji jest wznowienie prac nad umową stowarzyszeniową UE z Syrią, której tekst wstępnie uzgodniono w 2008 roku, ale nigdy nie została ona sfinalizowana. Porozumienie – jak wskazał Reuters – stworzyłoby ramy dla wolnego handlu, dialogu politycznego i szerszej współpracy. Unijni dyplomaci chcą uzyskać od państw członkowskich nowy mandat do negocjowania zmian w umowie. Według dokumentu jej dotychczasowy tekst mógłby stanowić podstawę do szybkiego pogłębienia relacji.

UE zachęca Europejski Bank Inwestycyjny do wznowienia działalności w Syrii oraz wspiera starania Damaszku o uzyskanie statusu udziałowca Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. Umożliwiłoby to Syrii dostęp do finansowania odbudowy.

Na 17 listopada w Damaszku zaplanowano forum koordynacyjne pod przewodnictwem UE, poświęcone inwestycjom i zaangażowaniu sektora prywatnego. Spotkanie ma przygotować grunt pod ewentualną konferencję inwestycyjną UE–Syria w 2027 roku. Plany pogłębienia współpracy są następstwem wznowienia obowiązywania umowy o współpracy między UE a Syrią z 1978 roku oraz pierwszego od lat dialogu politycznego na wysokim szczeblu, który odbył się w maju.

Unia zobowiązała się przeznaczyć 620 mln euro na wsparcie Syrii w latach 2026–2027. Środki mają zostać wykorzystane na pomoc humanitarną oraz odbudowę społeczno-gospodarczą kraju. Syria stoi przed ogromnymi wyzwaniami związanymi z odbudową po blisko 14 latach wojny domowej, która zniszczyła znaczną część infrastruktury i poważnie osłabiła gospodarkę.