Żelazna Kopuła: 10 tys. przechwyceń i pierwszy pocisk z USA

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego pierwsza dostawa w pełni amerykańskiego pocisku Tamir to ważny krok dla Izraela oraz USA?
• Czym jest i jak działa Żelazna Kopuła oraz jak ewoluował system Iron Dome w kontekście rozwoju zagrożeń, osiągając barierę 10 tysięcy przechwyceń.
• Z czego wynika uruchomienie produkcji w Stanach Zjednoczonych i czym są porozumienia o podziale prac (workshare) zatwierdzone przez amerykański Kongres.

Podczas ceremonii w zakładach należących do spółki joint venture Raytheon-Rafael Area Protection Systems (R2S) w East Camden w stanie Arkansas, przedstawiciele Izraelskiej Organizacji Obrony Przeciwrakietowej (IMDO) odebrali pierwszy egzemplarz pocisku przechwytującego Tamir, który został w pełni wyprodukowany w Stanach Zjednoczonych. Przekazanie gotowego efektora stanowi ważny etap we współpracy amerykańskiego koncernu Raytheon oraz izraelskiej firmy Rafael Advanced Defense Systems.

Czym jest Żelazna Kopuła?

Iron Dome (Żelazna Kopuła) to system obrony powietrznej krótkiego zasięgu (SHORAD/C-RAM). Pierwotnie został zaprojektowany do zwalczania pocisków rakietowych, artyleryjskich i moździerzowych (RAM) krótkiego zasięgu (od 4 do 70 km), ale w trakcie rozwoju uzyskał zdolności zwalczania szeregu innych celów: bezzałogowców, pocisków manewrujących oraz samolotów i śmigłowców. Jest używany operacyjnie od 2011 roku.

Zasięg zestawu ocenia się na kilkanaście km, aczkolwiek zależny jest od specyfiki zwalczanego celu. W tym roku, w trakcie pierwszego operacyjnego rozmieszczenia poza granicami Izraela, w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, system udowodnił zdolność zwalczania niektórych rakiet balistycznych. Pocisk Tamir naprowadzany jest aktywnie radarowo, istnieje również wersja morska C-Dome oraz wariant dla ochrony mobilnych zgrupowań wojsk lądowych. Obok izraelskiej armii użytkownikiem „zamerykanizowanej” wersji Iron Dome (w ramach zestawu MRIC jest Korpus Piechoty Morskiej USA, z radarem G/ATOR. Standardowa wersja wykorzystuje natomiast izraelski radar MMR oraz izraelski moduł kierowania ogniem.

10 tysięcy przechwyceń

Dostawa z amerykańskiej fabryki stanowiła tło dla podsumowania dotychczasowej eksploatacji systemu Iron Dome. Jak poinformowano podczas wydarzenia, w ciągu 15 lat aktywnej służby operacyjnej (od 2011 roku), Żelazna Kopuła zanotowała ponad 10 tys. udanych przechwyceń w warunkach bojowych, z czego około połowę od ataku Hamasu na Izrael w październiku 2023 roku. W 2026 roku system został po raz pierwszy użyty bojowo poza terytorium Izraela, do obrony Zjednoczonych Emiratów Arabskich, gdzie przebazowano jedną z baterii (obsługiwaną przez izraelskich żołnierzy i będącą na stanie Sił Obronnych Izraela).

Amerykańska produkcja i wymóg podziału prac

Zakład w Arkansas to pierwszy obiekt zlokalizowany poza Izraelem, posiadający pełne zdolności do produkcji tych pocisków. Funkcjonowanie fabryki R2S w Camden stanowi bezpośrednią realizację wymogów podziału prac (tzw. U.S. workshare requirements), wynikających z decyzji amerykańskiego Kongresu o współfinansowaniu programu Żelazna Kopuła. Budowę zakładu ogłoszono w październiku 2023 roku, pierwsze prace budowlane rozpoczęły się w lutym 2024, a zakończyły w listopadzie 2025 roku. Zakład powstał na terenie posiadanym już wcześniej przez Raytheon. Współpraca przemysłowa firm Raytheon i Rafael w tym zakresie trwa od ponad dekady. Inwestycje w amerykańską produkcję mają na celu zabezpieczenie łańcuchów dostaw, stworzenie miejsc pracy w USA oraz wzmocnienie tamtejszej bazy przemysłowo-obronnej.

W ceremonii przekazania pierwszego amerykańskiego pocisku wzięli udział m.in. gubernator stanu Arkansas Sarah Huckabee Sanders, wicedyrektor amerykańskiej Agencji Obrony Przeciwrakietowej (MDA) gen. dyw. Jason D. Cothern, Attaché Wojskowy IDF w Waszyngtonie gen. dyw. Tal Politis, dyrektor IMDO Moshe Patel oraz przedstawiciele kierownictwa firm Rafael i R2S.

Współpraca agencji obronnych

Program produkcji pocisków Tamir jest elementem szerszej współpracy między izraelską organizacją obrony przeciwrakietowej IMDO (funkcjonującą w ramach Dyrekcji Badań i Rozwoju Obronnego Ministerstwa Obrony Izraela – MAFAT) a amerykańską MDA (Missile Defence Agency). Agencje te wspólnie odpowiadają za architekturę obrony powietrznej Izraela, współpracując nie tylko przy produkcji Żelaznej Kopuły, ale również przy rozwoju i produkcji systemów wyższego szczebla, takich jak David’s Sling (Proca Dawida) oraz systemów poziomu strategicznego Arrow-2/3/4. Zamawiającym przy rozwoju pocisku Tamir pozostaje IMDO, natomiast Rafael pełni rolę głównego wykonawcy.