Łączność jako fundament odporności państwa i armii

Przewagę na współczesnym polu walki buduje odpowiednie zaplecze w zakresie wyszkolonych ludzi, najnowszych technologii oraz odpowiednio wdrażanych innowacji. Wymaga to stworzenia ekosystemu między siłami zbrojnymi, przemysłem i sektorem badań. Żeby wesprzeć ten proces, 19 i 20 października 2026 r. w Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu odbywała się kolejna już edycja Konferencji Łączności i Informatyki Sił Zbrojnych. Głównym organizatorem wydarzenia była Wojskowa Akademia Techniczna, a współorganizatorem – Zarząd Kierowania i Dowodzenia P6 Sztabu Generalnego WP. Oficjalnie konferencję otworzyli Dziekan Wydziału Elektroniki (WEL) płk dr hab. inż. Jan Kelner, prof. WAT wspólnie z Szefem Zarządu Kierowania i Dowodzenia P6 gen. bryg. Piotrem Chodowcem. Zaś przedstawiciele Defence24 mieli okazję przysłuchiwać się obradom oraz uczestniczyć w dyskusjach panelowych.

Ewa Gmach, rzecznik prasowy Wojskowej Akademii Technicznej, w sprawozdaniu z konferencji zauważa, że w referacie plenarnym gen. bryg. Piotr Chodowiec wprost wskazał, że rozwój technologii teleinformatycznych, automatyzacja procesów dowodzenia oraz rosnąca współzależność infrastruktury cywilnej i wojskowej sprawiają, że łączność przestaje być wyłącznie wsparciem technicznym działań. Staje się jednym z fundamentów sprawnego funkcjonowania państwa, odporności jego instytucji oraz skuteczności działania Sił Zbrojnych.

Współczesna łączność wojskowa wymaga wiarygodności danych i decentralizacji przetwarzania

Zaznaczył, iż nie wystarczy już zapewnić dostępność sieci i urządzeń. Istotne stają się wiarygodność przekazywanych danych, ciągłość usług w warunkach zakłóceń, odporność na cyberataki oraz zdolność do podejmowania decyzji w środowisku przeciążonym informacyjnie. Coraz większego znaczenia nabiera więc współpraca z administracją publiczną, operatorami infrastruktury, środowiskami naukowymi i przemysłem na rzecz wspólnego bezpieczeństwa.

W opisie konferencji znalazło się także ważne stwierdzenie płk dr hab. inż. Jana Kelnera. Podkreślił on, że „przewaga informacyjna nie polega dziś wyłącznie na posiadaniu większej liczby urządzeń, szybszych łączy czy rozbudowanej infrastruktury. Najważniejsza jest umiejętność łączenia informacji z różnych źródeł, oceny ich wiarygodności i stworzenia na tej podstawie spójnego obrazu sytuacji, który pozwala podejmować trafne decyzje i szybko reagować na zmieniające się warunki”. Dziekan WEL zaznaczył, że rozwój i integracja systemów muszą iść w parze z ich odpowiednim zabezpieczeniem, ochroną danych, kontrolą dostępu oraz zdolnością do reagowania na awarie i zakłócenia.

Ewa Gmach zauważyła również, iż cytowany już Dziekan Kelner zaakcentował przywoływane przez uczestników konferencji znaczenie rozproszenia i decentralizacji przetwarzania oraz przechowywania danych, zarówno na szczeblu taktycznym, jak i operacyjnym. „Pozwala to ograniczyć zależność od pojedynczych punktów infrastruktury i zwiększyć zdolność do działania w przypadku utraty części systemów. Równie ważne jest jednak zapewnienie ciągłości zasilania oraz możliwości szybkiego przywrócenia dostaw energii, bez których nawet najbardziej zaawansowane systemy łączności i informatyki nie będą mogły skutecznie funkcjonować”.

Panele Defence24 dotyczyły sztucznej inteligencji i doświadczeń łączności z Ukrainy

Wydarzeniu towarzyszyła prezentacja najnowszych technologii wojskowych dla polskiej armii. W ramach patronatu medialnego Defence24 dr Jacek Raubo, szef działu analiz, przeprowadził dwa panele dyskusyjne – poświęcone sztucznej inteligencji w kontekście systemów komunikacyjnych i informacyjnych (AI a CIS – szansa czy problem) oraz doświadczeniom z Ukrainy w zakresie wojskowych systemów łączności ukrywanych w środowisku cywilnym. Oba panele miały charakter wymiany doświadczeń pochodzących zarówno z przestrzeni analiz wojskowych, jak i cywilnych. Co ważne, w obu przypadkach można było zauważyć tonowanie pewnych skrajnych emocji, które pojawiają się w przestrzeni publicznej. Dziś niezbędne jest dostrzeżenie, zarówno w kontekście AI, jak i ukraińskiego lessons learned, wymogu ulokowania tych zagadnień w polskim i sojuszniczym potencjale naukowym i przemysłowym. Co więcej, należy także widzieć znaczenie przygotowania doktrynalnego do wyzwań, które już są widoczne z racji zmian technologicznych, ale mogą również zaistnieć w niedalekiej przyszłości.

Sztuczna inteligencja w decyzjach oraz regulacje NIS2 i KSC w cyberbezpieczeństwie

Jak podkreślił Dyrektor Instytutu Systemów Łączności WEL ppłk dr inż. Mariusz Bednarczyk, w dyskusjach szczególnie mocno wybrzmiało wykorzystanie sztucznej inteligencji w procesie decyzyjnym. AI może wspierać analizę dużych zbiorów danych, korelację informacji z wielu sensorów, wykrywanie anomalii, a nawet zarządzanie infrastrukturą. Jednak jej zastosowanie wymaga kontroli jakości danych, weryfikacji wyników i mimo wszystko zachowania odpowiedzialności człowieka za podejmowane decyzje. Jeżeli system wytrenowano na niepełnych, nieaktualnych lub niereprezentatywnych danych, wyniki mogą być niewiarygodne nawet wtedy, gdy samo oprogramowanie działa zgodnie z założeniami. Technologia powinna zwiększać zdolność do rozumienia sytuacji, a nie tworzyć nowe źródła niepewności.

Jak zauważyła rzecznik prasowa Wojskowej Akademii Technicznej, istotnym obszarem dyskusji były również Krajowy System Cyberbezpieczeństwa (KSC) i dyrektywa NIS2 (Network and Information Systems Directive 2). Podkreślono znaczenie zarządzania ryzykiem, reagowania na incydenty, ochrony łańcucha dostaw oraz zapewnienia ciągłości działania. Współzależność infrastruktury wojskowej i cywilnej sprawia, że cyberbezpieczeństwo należy traktować jako element szerszej odporności państwa, uwzględniający zarówno wymagania regulacyjne, jak i rzeczywiste potrzeby operacyjne.

Dodał, że w przypadku środowiska wojskowego niezbędne jest jednak precyzyjne rozróżnienie pomiędzy obowiązkami wynikającymi z przepisów powszechnych a wymaganiami dotyczącymi systemów obrony, informacji niejawnych i struktur dowodzenia. Nie należy zakładać, że każdy system wykorzystywany przez wojsko podlega identycznym zasadom regulacyjnym. Zakres zastosowania poszczególnych przepisów trzeba oceniać na podstawie ich aktualnego brzmienia, statusu konkretnego podmiotu oraz charakteru danej infrastruktury – zrelacjonował ppłk Mariusz Bednarczyk.

Współpraca nauki z przemysłem oraz wyzwania przenikania łączności wojskowej i cywilnej

Ważne miejsce na konferencji zajęły nauka i technologia, w szczególności współpraca wojska, przemysłu i środowiska naukowego. Od zdefiniowania potrzeb, poprzez koncepcję i demonstrację rozwiązań, a na wdrożeniu kończąc. Strategia naukowo-technologiczna NATO przyjęta w 2025 r. wskazuje na konieczność przewidywania zmian technologicznych, ochrony potencjału badawczego oraz sprawniejszego wdrażania rezultatów badań do praktyki. Z tej perspektywy szczególnie ważne są three wnioski. Po pierwsze, nowe rozwiązanie powinno być oceniane nie tylko pod kątem własnych parametrów, ale także możliwości współpracy z istniejącymi rozwiązaniami. Po drugie, eksperymentowanie i testowanie rozwiązań powinno być prowadzone w warunkach jak najbardziej zbliżonych do rzeczywistych. I po trzecie, szczególny nacisk powinien być kładziony na rozwijanie krajowych kompetencji, które będą nas czyniły niezależnymi od innych.

Wojskowa Akademia Techniczna zauważyła, że dyskutowano także o współistnieniu wojskowych systemów łączności i infrastruktury cywilnej. Wykorzystanie technologii komercyjnych może zwiększać dostępność rozwiązań i przyspieszać rozwój zdolności, ale wymaga świadomego zarządzania ryzykiem, kontrolą dostępu oraz zachowania właściwej separacji systemów i informacji. Zwrócono przy tym uwagę, że „współistnienie” może sugerować celowe maskowanie wojskowych funkcji lub użytkowników w infrastrukturze cywilnej. W tym przypadku pojawiają się dodatkowo kwestie prawne, bezpieczeństwo personelu i infrastruktury oraz ryzyko dla użytkowników cywilnych. W konkluzji podkreślono, że najbardziej wartościowe jest zatem analizowanie tego zagadnienia przez pryzmat bezpiecznej integracji, separacji funkcjonalnej, ale bez traktowania maskowania funkcji wojskowych w systemach cywilnych jako uniwersalnej metody zwiększania odporności.

Konferencja jako element budowania ekosystemu współpracy wojska, nauki i przemysłu

W toku prezentacji, dyskusji panelowych oraz rozmów w kuluarach widać było rosnące zainteresowanie samą konferencją oraz dążeniem do jak najszerszej wymiany wiedzy. Konferencja jest ewidentnym krokiem do budowania tak niezbędnego ekosystemu, który musi w odpowiednim modelu zgrywać potrzeby odbiorców końcowych i producentów, nauki i przemysłu, ale też dwóch części systemu bezpieczeństwa – wojskowego i cywilnego. Łączność, komunikacja, informatyka to dziś elementy, które najdobitniej ukazują nowe możliwości, ale i zagrożenia płynące dla całego państwa. Przy czym, dało się również dostrzec wielki potencjał rozwiązań technologicznych, które były prezentowane, a przede wszystkim otwartość sektorów przemysłowych i badań na głosy ze strony zajmujących się bezpieczeństwem i obronnością. To powód, dla którego sama konferencja jest już ważnym ogniwem w myśleniu strategicznym w skali Polski.

Jako podsumowanie można przytoczyć słowa gen. bryg. Piotra Chodowca, który stwierdził, iż „to właśnie dzięki zacieśnianiu relacji pomiędzy wojskiem definiującym potrzeby, nauką proponującą rozwiązania i przemysłem dostarczającym produkty, systemy te będą elastycznie się dostosowywały do nowych wyzwań w obliczu wojny hybrydowej, cyberataków, ekstremalnych zjawisk pogodowych czy konfliktu zbrojnego”.

Artykuł sponsorowany przygotowany we współpracy z Wojskową Akademią Techniczną.