Sejm: spłata SAFE spoza budżetu MON, ustawa jeszcze dziś u prezydenta

Poprawki zobowiązują ponadto ministra obrony, by do 31 maja przedstawiał sprawozdanie z wykonania w poprzednim roku planu Finansowego Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa (FIZB) odpowiednim komisjom nie tylko Sejmu, ale i Senatu, a gospodarowanie środkami z SAFE ma zostać poddane ochronie przeciwkorupcyjnej i kontrwywiadowczej ze strony ABW, SKW i CBA.

„To finał prac nad ustawą, która wzbudziła tak wiele zainteresowania, również emocji, dyskusji publicznej, a dziś była przedmiotem prezentacji zamierzeń” – powiedział przewodniczący sejmowej komisji obrony Andrzej Grzyb (TD-PSL)że prawie 12 tys. polskich firm będzie włączonych ma zostać włączonych w wykonanie ustawy, co przemawia za tym, by ustawa „zyskała aprobatę prezydenta RP, bo gwarantuje to o od sześciu do siedmiu lat procesu modernizacji polskiej armii”.

Prezydent ma 21 dni na podpisanie ustawy, może ją  też zawetować ustawę i przekazać ją Sejmowi do ponownego rozpatrzenia albo przesłać do Trybunału Konstytucyjnego.

Ustawę o FIZB Sejm uchwalił 13 lutego, w ubiegłym tygodniu druga izba wprowadziła do niej poprawki. Od poprawek uzależniał podpisanie ustawy Karol Nawrocki. Przeciw ustawie głosowali posłowie PiS i Konfederacji, przekonując, że wieloletnie pożyczki niosą ryzyko zmiennego oprocentowania, pojawiał się też argumenty, że Komisja Europejska może wpływać na wybór finansowanych projektów lub wstrzymywać przelewanie środków ze względów politycznych. Strona rządowa odpowiadała – wskazując także na zakupy na kredyt w USA i Korei - że nie ma tańszej pożyczki niż SAFE, a warunki stawiane przez UE dotyczą prawidłowości wydawania środków. Tematem debaty była także niejawność listy projektów, uzasadniana przez rząd względami bezpieczeństwa. Z istą, dostępną od tygodni w kancelarii tajnej Sejmu, zapoznało się dotychczas kilkudziesięciu parlamentarzystów.

Główne zdolności i wybrane produkty, które mają być finansowane z SAFE, przedstawiono w piątek na prezentacji z udziałem premiera Donalda Tuska. Unijne pożyczki mają posłużyć przede wszystkim zakupom systemów artyleryjskich, obrony powietrznej, amunicji oraz wojskom naziemnym i systemom wsparcia. Mają też finansować m.in. rozwój lotniczego transportu strategicznego, bezpieczeństwu na Bałtyku, sztucznej inteligencji, walce radioelektronicznej i cyberbezpieczeństwu.

SAFE (Security Action for Europe) to unijny instrument mający zwiększyć zdolności obronne Europy. Ze 150 mld euro na pożyczki w ramach mechanizmu SAFE Komisja Europejska przyznała Polsce 43,7 mld euro. Pieniądze mają posłużyć nie tylko wojsku, ale i służbom MSWiA, nie będzie to jednak możliwe, jeśli ustawa nie wejdzie w życie – wtedy obciąży budżet MON. Pożyczki będzie można spłacać do roku 2070; spłaty kapitału będzie można rozpocząć 10 lat po otrzymaniu pożyczek. Polski rząd zapowiedział starania o umorzenie części spłat.