Rosyjscy naukowcy od hipersoniki skazani za zdradę stanu

Zwiegincew należał do czołowych rosyjskich specjalistów w dziedzinie aerodynamiki dużych prędkości. Pracował w Instytucie Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej im. Chrystianowicza w Nowosybirsku i kierował laboratorium zajmującym się aerogazodynamiką lotów hipersonicznych. Jego współpracownik Władysław Gałkin był związany ze środowiskiem naukowym w Tomsku. Obaj naukowcy od lat prowadzili badania dotyczące przepływu powietrza przy bardzo wysokich prędkościach. Zagadnienia kluczowego dla nowoczesnych pocisków hipersonicznych oraz zaawansowanych konstrukcji lotniczych.

Rosyjskie służby bezpieczeństwa zatrzymały Zwiegincewa w kwietniu 2023 roku. Wkrótce później media poinformowały o aresztowaniu Gałkina. Śledztwo prowadzone było na podstawie artykułu 275 rosyjskiego kodeksu karnego, dotyczącego zdrady państwa. Według prokuratury badacze mieli przekazać tajne informacje poprzez publikację wspólnego artykułu naukowego w irańskim czasopiśmie specjalistycznym.

Kontrowersje budzi fakt, że publikacja przed ukazaniem się została poddana dwóm niezależnym ekspertyzom. Obie opinie miały potwierdzić, że tekst nie zawiera danych objętych tajemnicą państwową. Mimo tego rosyjskie organy ścigania uznały później, że opisane w artykule rozwiązania techniczne mogą mieć znaczenie militarne i stanowią element strategicznych programów zbrojeniowych Rosji.

Jak podaje Militarnyi, technologie analizowane przez naukowców dotyczą m.in. konstrukcji wlotów powietrza dla maszyn osiągających prędkości hipersoniczne. To jeden z kluczowych elementów systemów uzbrojenia takich jak Kindżał, Cyrkon czy Awangard.

Rosyjskie pociski hipersoniczne od kilku lat są przedstawiane przez Kreml jako jeden z najważniejszych elementów przewagi militarnej kraju. Pocisk Kindżał przenoszony przez samoloty MiG-31K miał według rosyjskiej propagandy być praktycznie niemożliwy do przechwycenia. Cyrkon to z kolei morski pocisk hipersoniczny przeznaczony dla okrętów i okrętów podwodnych, natomiast Awangard jest systemem szybującym montowanym na międzykontynentalnych rakietach balistycznych. Programy te mają ogromne znaczenie strategiczne dla rosyjskiego przemysłu obronnego.

Proces Zwiegincewa i Gałkina nie jest jednak odosobnionym przypadkiem. W ostatnich latach rosyjskie służby coraz częściej oskarżają naukowców o zdradę stanu w związku z kontaktami międzynarodowymi lub publikacjami naukowymi. Szczególnie mocno dotyczy to ekspertów zajmujących się fizyką, lotnictwem oraz technologiami rakietowymi.

We wrześniu 2024 roku były dyrektor ITAM Aleksandr Szypłiuk został skazany na 15 lat kolonii karnej za przekazywanie danych przedstawicielom zagranicznych państw. Kilka miesięcy wcześniej podobny wyrok usłyszał Anatolij Masłow, również związany z tym samym instytutem. Otrzymał 14 lat więzienia. Obaj byli uznawani za wybitnych specjalistów w dziedzinie dynamiki gazów oraz lotów hipersonicznych.

Rosyjskie środowisko naukowe od dawna alarmuje, że tego typu sprawy wywołują atmosferę strachu i paraliżują współpracę międzynarodową. Wielu badaczy obawia się dziś udziału w zagranicznych konferencjach, publikowania artykułów czy współpracy z partnerami spoza Rosji.