Łotwa stawia na wojskową AI i łączność przyszłości. Amerykanie w projekcie

Jak informuje portal Militarnyi, uroczystość inauguracji odbyła się 30 października w siedzibie łotewskiego rządu w Rydze. Wzięli w niej udział przedstawiciele władz Łotwy, amerykańskiego resortu obrony i europejskich przedsiębiorstw technologicznych. AlliedTechLabs ma zapewnić wspólne środowisko do prac nad rozwiązaniami przeznaczonymi zarówno dla wojska, jak i użytkowników cywilnych.

Centrum będzie funkcjonować jako wyspecjalizowana jednostka łotewskiego Instytutu Elektroniki i Informatyki (EDI). Wsparcie zapewnią grupa telekomunikacyjna LMT, łotewskie ministerstwa obrony oraz edukacji i nauki, a także władze Rygi. Podczas prób mają być wykorzystywane infrastruktura telekomunikacyjna, wojskowe sieci testowe 5G i środowiska pozwalające oceniać sprzęt w warunkach zbliżonych do operacyjnych.

Zakres prac obejmie sieci 5G/6G, wykrywanie i przetwarzanie sygnałów, sztuczną inteligencję, zintegrowaną łączność oraz przetwarzanie danych na brzegu sieci. Szczególną uwagę poświęcono odpornym sieciom sterowanym programowo, które mają dostarczać dane w czasie rzeczywistym na szczebel taktyczny. Jak wskazywał przywołany przez Militarnyi Thomas Rondeau z biura FutureG, współpraca z sojusznikami ma przyspieszać wprowadzanie bezpiecznych rozwiązań bezprzewodowych do zastosowań o krytycznym znaczeniu dla działań wojska.

Jednym z partnerów przemysłowych AlliedTechLabs została NestAI. Firma potwierdziła podpisanie memorandum z LMT Group i EDI, które określa kroki prowadzące do jej planowanego wkładu o wartości do 1 mln euro w ciągu trzech lat. Jest to deklarowany maksymalny poziom zaangażowania, a nie informacja o przekazaniu całej kwoty.

NestAI zamierza włączyć do demonstracji i testów platformę NestOS, opisywaną przez przedsiębiorstwo jako adaptacyjny system operacyjny do zastosowań na współczesnym polu walki. W komunikacie firma podkreśla potrzebę współdziałania sztucznej inteligencji wykorzystywanej w systemach bezzałogowych i dowodzenia różnych państw sojuszniczych. Wspólne próby mają ułatwić przechodzenie od badań laboratoryjnych do rozwiązań gotowych do użycia w terenie.

Ważnym elementem projektu ma być współpraca z partnerami ukraińskimi. Według NestAI doświadczenia z rzeczywistych działań bojowych mają zostać wykorzystane przy opracowywaniu standardów testowania dla NATO i Unii Europejskiej. LMT wniesie do przedsięwzięcia swoją infrastrukturę sieciową i kompetencje inżynieryjne.

Zapleczem dla nowego centrum będą również doświadczenia łotewskich gospodarzy sojuszniczych eksperymentów Digital Backbone eXperimentation (DiBaX), organizowanych w tym kraju od 2022 roku. Jak podało łotewskie Ministerstwo Obrony w komunikacie dotyczącym edycji 2026, w przedsięwzięciu uczestniczyło blisko 100 przedsiębiorstw sektora obronnego z ponad 20 państw oraz przedstawiciele sił zbrojnych sojuszników.

Próby prowadzono w bazach Ādaži i Sēlija. Obejmowały infrastrukturę sieciową oraz scenariusze łączące sensory, środki łączności, systemy bezzałogowe, narzędzia wspomagania decyzji i zdolności przeciwdronowe. Celem było sprawdzenie, czy poszczególne technologie mogą skutecznie współpracować podczas operacji NATO.

Łotewski resort obrony informował także o równoległych pracach nad warstwową obroną przed bezzałogowcami w ramach inicjatywy LCI-X oraz nad zdolnościami do rażenia celów na dużych odległościach w programie Next Generation Targeting. DiBaX 2026 prowadziło Sojusznicze Dowództwo NATO ds. Transformacji we współpracy z łotewskimi instytucjami obronnymi i LMT Defence.

AlliedTechLabs ma stworzyć stałe warunki do rozwijania i sprawdzania podobnych rozwiązań. Zapowiedź prac nad 6G dotyczy kierunku badań i testów, a nie uruchomienia gotowej sieci tej generacji do użytku operacyjnego.