Jak spłacić pożyczki SAFE? Spór MON i Ministerstwa Finansów

Kwestia działu budżetu, z którego mają być spłacane pożyczki z unijnego mechanizmu, spowodowała rozbieżności między Ministerstwem Finansów a MON, MSWiA i Ministerstwem Infrastruktury, które są upoważnione do pożyczek z SAFE.

Według projektu ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa środki FIZB, oprócz pożyczki SAFE, pochodzą m.in. z budżetu i nie są wliczane do minimalnego limitu wydatków obronnych mierzonego udziałem w PKB. Zdaniem ministra finansów uzupełnianiu środków FIZB powinny służyć środki przekazywane przez ministra obrony i innych właściwych ministrów.

„W projekcie ustawy musi być określony systemowy mechanizm spłaty zobowiązań Instrumentu” – wskazało MON. Resort obrony zwrócił uwagę, że to także wymóg postawiony przez NIK, która z powodu braku tego elementu negatywnie oceniła Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych. „Wskazanie przez MF budżetu MON jako źródła spłaty tych zobowiązań jest niewłaściwe, gdyż MON nie będzie posiadało wystarczających środków na obsługę przedmiotowego zadłużenia” – odpowiedział resort obrony. W ocenie MON sprawa wiąże się z nierozwiązaną kwestią spłaty zadłużenia po 31 grudnia 2028 r., a propozycja MF „spotęguje już istniejący problem i w efekcie spowoduje skonsumowanie wszystkich posiadanych przez MON środków na transformację Sił Zbrojnych RP” na obsługę obu funduszy, „co w efekcie zatrzyma jakikolwiek proces rozbudowy i wzmacniania zdolności obronnych państwa”. Wg MON „wpływ takiego rozwiązania będzie natychmiastowy” powodując wstrzymanie finansowania już zawartych umów i zawierania nowych kontraktów.

We wrześniu ub. r. NIK alarmowała, że modernizacji sił zbrojnych zagraża wadliwie zaprojektowany Fundusz Wsparcia. Izba badała wykonanie planów FWSZ w latach 2022-23.

Aby Polska mogła wykorzystać przewidziane dla niej 43,7 mld euro z instrumentu SAFE, konieczna jest ustawa. Jej projekt zakłada utworzenie Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa w Banku Gospodarstwa Krajowego, określa zasady działania FIZB, zasady kontroli i audytu wykorzystania środków finansowych pochodzących z pożyczki.

Rozporządzenie SAFE przewiduje, że pożyczki SAFE (każda transza jest oddzielną pożyczką) można spłacać do 45 lat od momentu ich udzielenia – spłaty kapitału pożyczek mają się rozpocząć 10 lat od ich udzielenia. Nawet jednak spłaty samych odsetek, po wypłacie wszystkich środków, oszacować można na ponad 5,5 mld zł rocznie i w pierwszych latach o taką kwotę tworzy się spór między MF a MON. Pod koniec stycznia Komisja Europejska zaakceptowała plany kilku państw, w tym Polski. Z tego instrumentu polski rząd chce finansować budowę systemu obrony przeciwdronowej San.