Dokąd Łotysze uciekną w razie wojny? Przesmyk Suwalski jest słabością Rosji, nie NATO

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że jakakolwiek rosyjska operacja w Przesmyku Suwalskim wiązałaby się z ogromnym zaangażowaniem militarnym Moskwy. Co więcej, Rosja obecnie nie posiada wystarczających zdolności do otwarcia kolejnego dużego frontu, prowadząc jednocześnie wojnę przeciwko Ukrainie.

Dokąd mają uciekać Łotysze?

W rozmowie z łotewskim portalem LA.LV Mārtiņš Ruģēns z Łotewskiego Muzeum Wojny wskazał, że w przypadku zagrożenia nadchodzącego ze wschodu stosunkowo bezpiecznym kierunkiem ewakuacji mogłaby być Kurlandia, położona w zachodniej części kraju. Szczególnie istotne byłyby obszary wiejskie, gdzie mieszkańcy mają dostęp do alternatywnych źródeł wody i żywności.

Należałoby jednak unikać dużych miast, baz wojskowych, portów oraz ważnych obiektów infrastruktury. Jednocześnie trzeba pamiętać, że Kurlandia nie znajduje się poza zasięgiem rosyjskich rakiet i dronów. Samo oddalenie od potencjalnej linii frontu nie gwarantuje bezpieczeństwa.

Kolejną alternatywą dla mieszkańców Łotwy pozostają kierunki ewakuacji przez Estonię do Finlandii oraz połączenia morskie ze Szwecją. Ich wykorzystanie zależałoby jednak od sytuacji militarnej, bezpieczeństwa portów i dostępności transportu.

Innym z rozważanych scenariuszy pozostaje ewakuacja przez Litwę i Polskę w kierunku Europy Zachodniej. Tutaj pojawia się kwestia Przesmyku Suwalskiego, stanowiącego lądowe połączenie państw bałtyckich z pozostałą częścią NATO. W przypadku konfliktu ten sam obszar miałby znaczenie dla przemieszczania wojsk sojuszniczych, dostaw uzbrojenia oraz ewakuacji ludności cywilnej.

Problemem pozostaje ograniczona przepustowość infrastruktury drogowej i kolejowej. Masowy i niekontrolowany ruch ludności utrudniałby prowadzenie działań wojskowych, dlatego konieczna byłaby ścisła koordynacja działań cywilnych i wojskowych. Mówimy o przedsięwzięciu na ogromną skalę, którego dotychczas nie przećwiczono w takich warunkach.

Przesmyk Suwalski. Słabość NATO czy pułapka dla Rosji?

Od lat Przesmyk Suwalski przedstawiany jest jako potencjalny, a nawet główny cel rosyjskiej ofensywy. Uważam jednak, że takie scenariusze są często przeceniane – na korzyść Moskwy – i przesadzone. Koncentracja większych rosyjskich jednostek na Białorusi byłaby trudna do ukrycia przed systemami rozpoznania i wywiadu NATO.

Ponadto rosyjskie kolumny pancerne, próbujące prowadzić działania w tym stosunkowo wąskim obszarze, byłyby narażone na uderzenia lotnictwa, artylerii, dronów i uzbrojenia precyzyjnego. Samo opanowanie przesmyku byłoby niezwykle wymagające, a jego utrzymanie pod presją wojsk sojuszniczych mogłoby okazać się jeszcze trudniejsze. Rosja również musiałaby rozwiązać problemy logistyczne, ponieważ dostawy paliwa, amunicji i żywności byłyby narażone na ciągłe ataki i zakłócenia.

Królewiec. Słabość samej Rosji

Nie można pomijać znaczenia obwodu królewieckiego, który w podobnym scenariuszu stałby się jednym z najbardziej wrażliwych obszarów rosyjskiego systemu wojskowego – czyt. zostałby zniszczony w pierwszych godzinach konfliktu. Rosja utrzymuje tam wojsko, systemy rakietowe i obronę przeciwlotniczą, jednak obwód pozostaje odizolowany od Federacji Rosyjskiej.

W przypadku bezpośredniego konfliktu z NATO rosyjska infrastruktura wojskowa, lotniska, porty i szlaki zaopatrzeniowe byłyby narażone na ataki Sojuszu. Królewiec jest nie tylko zagrożeniem dla Polski, Litwy i Łotwy, ale pozostaje również słabością samej Rosji. Dodatkowo członkostwo Finlandii i Szwecji w NATO znacząco zmieniło sytuację na Morzu Bałtyckim, gdzie Sojusz uzyskał znacznie większe możliwości działania. Obecnie przecież mówimy już o Bałtyku jak o „Morzu NATO”.

Atak na Przesmyk Suwalski nie byłby żadnym genialnym gambitem Moskwy, ponieważ znacząco ograniczyłby pole manewru, związał rosyjskie jednostki oraz naraził infrastrukturę wojskową obwodu królewieckiego na zniszczenie. Z perspektywy Polski i państw bałtyckich aktualnym zagrożeniem w krótkiej perspektywie pozostają rosyjskie działania hybrydowe, w tym sabotaż, cyberataki, podpalenia oraz ataki na infrastrukturę krytyczną i transportową.

Sama perspektywa „uciekania” przed wojną z państw bałtyckich otwiera kolejną debatę. Wymusza dyskusję nie tylko na Łotwie, ale również w pozostałych państwach bałtyckich i zapewne w Polsce; Co zrobić, jeśli wybuchnie konflikt, a część mieszkańców będzie chciała uciekać? Łotewska debata obejmuje już konkretne regiony i możliwe scenariusze ewakuacji. Pytanie, czy podobną dyskusję podejmą także pozostałe państwa wschodniej flanki NATO.