Rosyjskie manewry „Centrum 2026” z wojną na Ukrainie w tle

Ze względu na ogromne zaangażowanie rosyjskiej armii w wojnę z Ukrainą, ćwiczenia tego typu nie mają już takiego rozmachu, jak przed 2022 rokiem. Jednak są one bardzo istotne dla rosyjskiego szkolenia wojsk. Na wojnę na Ukrainę nie jadą poborowi żołnierze i część kadry zawodowej, która szkoli i nadzoruje ich. W strefie wojennej znajduje się większość rosyjskich jednostek Wojsk Lądowych. Natomiast na terenie poszczególnych okręgów wojskowych stacjonarnie dyslokowanych jest gros jednostek pozostałych rodzajów sił zbrojnych.

Ćwiczenia „Centrum 2026” odbywały się w dniach od 28 września do 3 października na terenie rosyjskiej Azji Środkowej i na Morzu Kaspijskim. Wzięły w nich udział jednostki Centralnego Okręgu Wojskowego, Sił Powietrzno-Kosmicznych, łącznie z Wojskami Kosmicznymi, Wojsk Powietrzno-Desantowych, Flotylli Kaspijskiej oraz jednostki centralnego podporządkowania. Łącznie w 11 miejscach miało ćwiczyć ponad 47 tys. żołnierzy. Do tych danych należy podchodzić sceptycznie, ponieważ nie wiadomo, w jakim zakresie byli oni angażowani w proces szkolenia. Rosjanie lubią podawać wysokie liczby ćwiczących żołnierzy, aby propagandowo wypadało to dobrze.

Nowy bezzałogowy czołg Szturm

Punktem kulminacyjnym manewrów było ćwiczenie na 255.Poligonie Międzyrodzajowym w pobliżu miejscowości Czebarkul w obwodzie czelabińskim. Odbyło się ono 2 października i było obserwowane przez licznych rosyjskich i zagranicznych oficjeli z prezydentem Władimirem Putinem na czele. W tym epizodzie wzięło udział ponad 6 tys. żołnierzy, z czego 4600 rosyjskich, oraz ponad 600 jednostek sprzętu wojskowego, w tym 55 samolotów i helikopterów, 567 bezzałogowych statków powietrznych różnych typów oraz ponad 50 bezzałogowych systemów lądowych.

Udostępnione filmy z tego dnia dla VIP-ów pokazują nacisk na prezentację systemów bezzałogowych oraz wyciąganie wniosków z wojny na Ukrainie. Zaprezentowano nowy bezzałogowy czołg Szturm na podwoziu T-72B3. Jest on sterowany przez operatorów umieszczonych w innym pojeździe. Czołg działania bojowe prowadzi całkowicie w trybie bezzałogowym. W czasie dojazdu na pole walki może być kierowany przez mechanika-kierowcę. W wieży o zupełnie nowym dla T-72 kształcie znajduje się miejsce tylko dla obsługi serwisowej i nie ma miejsc dla dowódcy czołgu ani celowniczego.

Zaprezentowano cały szereg bezzałogowych aparatów latających i przeróżnych systemów do ich zwalczania. Pokazano bezzałogowe pojazdy lądowe do transportu ładunków lub ewakuacji rannych. Publiczną premierę miała również nowa naziemna wyrzutnia rakiet „wyrób 347” będąca wersją rakiety „wyrób 305”, stanowiącej uzbrojenie śmigłowców. Dla prezydenta Putina i gości przygotowano specjalną wystawę, ale dostępne z niej zdjęcia zostały wykonane już po zmroku. Sprzęt zademonstrowany na poligonie będzie przedmiotem jeszcze niejednej analizy.

Kto wspiera rosyjską aktywność wojskową mimo izolacji na arenie międzynarodowej?

Przy okazji warto zwrócić uwagę na międzynarodowy charakter manewrów „Centrum 2026”. Na 255.Poligonie oprócz wspomnianych 4600 rosyjskich żołnierzy wzięło w nich udział 1479 żołnierzy z Białorusi, Chin, Kirgistanu, Mongolii, Pakistanu i Tadżykistanu. Z Kazachstanu i Konga przysłano wojskowe grupy operacyjne. Obserwatorzy manewrów reprezentowali 33 państwa i terytoria (Abchazję, Azerbejdżan, Algierię, Afganistan, Wietnam, Egipt, Indie, Indonezję, Koreę Północną, Katar, Kambodżę, Kubę, Kuwejt, Laos, Libię, Malediwy, Malezję, Mali, Mjanmę, Namibię, Niger, Nigerię, Nikaraguę, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabię Saudyjską, Syrię, Tajlandię, Ugandę, Uzbekistan, Republikę Środkowoafrykańską, Etiopię, Republikę Południowej Afryki i Osetię Południową).

Manewry „Centrum 2026” były skorelowane z ćwiczeniami dowódczo-sztabowymi Kolektywnych Sił Szybkiego Reagowania Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym „Interakcja-2026”. Poza Rosjanami brali w nich udział żołnierze z Białorusi, Kazachstanu, Kirgistanu i Tadżykistanu.

Jak widać po uczestnikach i obserwatorach, rosyjska aktywność wojskowa jest bojkotowana przez Europę, obie Ameryki oraz dużą część Azji i Afryki. Na podkreślenie zasługuje fakt wzięcia udziału w ćwiczeniach żołnierzy z Pakistanu. Obok żołnierzy chińskich stają się oni coraz bardziej aktywnymi uczestnikami współpracy wojskowej z Rosją. Trochę podkopuje to tradycyjną współpracę rosyjsko-indyjską, szczególnie w zakupie broni. Indie kupują jej od Kremla coraz mniej.

Propagandowy wymiar ćwiczeń a realne możliwości bojowe rosyjskiej armii

Ćwiczenia „Centrum 2026” są kolejną próbą pokazania rosyjskiej potęgi wojskowej. Ale nawet bardzo zgrabnie pokazane sceny z wojny przyszłości nie są w stanie zakryć niepowodzeń rosyjskich działań wojennych na Ukrainie. Z drugiej strony takie pokazy ćwiczeń i nowych systemów uzbrojenia są kopalnią wiedzy dla obserwatorów i analityków rosyjskiej armii i rosyjskiego sprzętu wojskowego.