Łotwa skazuje dwóch rosyjskich agentów za sabotaż firmy związanej z sektorem obronnym

Riga City Court skazał Denisa Lukanenkę na 10 lat pozbawienia wolności, natomiast jego partnerkę Karinę Ivanovą na 8,5 roku więzienia. Oboje zgodzili się na zawarcie ugód procesowych, choć Ivanova do końca utrzymywała, że jest niewinna.

Sprawa pokazuje, w jaki sposób rosyjskie służby mogą wykorzystywać osoby znajdujące się na terytorium państw bałtyckich do prowadzenia działań wymierzonych w infrastrukturę i przedsiębiorstwa związane z bezpieczeństwem.

Od podpalenia do rozpoznania celów

Według ustaleń łotewskich służb grupa została utworzona z inicjatywy rosyjskiej służby bezpieczeństwa. Jesienią 2023 roku jej członkowie mieli podpalić obiekt prywatnego przedsiębiorstwa realizującego projekt związany z sektorem obronnym.

Nie był to jednak jedyny planowany atak. Na początku 2024 roku grupa miała przygotowywać kolejną operację, której celem było podpalenie ciężarówki z ukraińskimi tablicami rejestracyjnymi znajdującej się przy obiekcie infrastruktury krytycznej.

Działania podejmowane przez podejrzanych obejmowały również rozpoznanie potencjalnych celów. Członkowie grupy wykonywali zdjęcia i nagrania, a następnie przekazywali zgromadzone materiały osobom odpowiedzialnym za organizację operacji w Rosji.

W przypadku Lukanenki motywacja miała być przede wszystkim finansowa. Jego obrońca poinformował, że mężczyzna zgodził się na współpracę z rosyjską służbą w zamian za 1000 euro.

Łotewska Służba Bezpieczeństwa Państwowego (VDD) wszczęła postępowanie karne w tej sprawie 10 czerwca 2024 roku. Oprócz Lukanenki i Ivanovej postępowanie objęło również Konstantina Shiryaeva i Konstantina Yakubovsky’ego.

Sabotaż jako element szerszych działań

Przypadek Łotwy wpisuje się w szerszy problem, z którym od początku rosyjskiej inwazji na Ukrainę mierzą się państwa Europy Środkowo-Wschodniej. Rosyjskie służby coraz częściej wykorzystują lokalnych współpracowników do prowadzenia rozpoznania, sabotażu, podpaleń czy pozyskiwania informacji.

Szczególne znaczenie mają przedsiębiorstwa związane z przemysłem obronnym oraz nowe technologie wykorzystywane na potrzeby wojska. Rozwój bezzałogowych systemów lądowych i powietrznych sprawia, że firmy działające w tym sektorze mogą stać się interesującym celem dla obcych służb.

Nie zawsze konieczne jest przeprowadzenie dużego ataku. Z punktu widzenia prowadzącego operację równie wartościowe może być uzyskanie informacji o lokalizacji zakładów, stosowanych technologiach, zabezpieczeniach czy osobach pracujących przy konkretnych projektach.

Kolejne rosyjskie wpływy na Łotwie

Sprawa Lukanenki i Ivanovej nie jest odosobniona. W lipcu 2026 roku pojawiły się informacje o zarzutach wobec czterech obywateli Łotwy podejrzanych o szpiegostwo na rzecz Rosji poprzez organizację Baltic Antifascists.

Według łotewskich służb organizacja miała mieć kontakty z rosyjską Federalną Służbą Bezpieczeństwa (FSB) oraz rosyjskimi strukturami wywiadowczymi. Platforma miała być wykorzystywana między innymi do prowadzenia operacji psychologicznych, zbierania informacji na terytorium Łotwy oraz nakłaniania osób do podpisywania kontraktów z rosyjskimi siłami zbrojnymi.

Łotewskie postępowania pokazują więc szerszy obraz rosyjskiej aktywności: obok klasycznego szpiegostwa pojawiają się działania sabotażowe, rozpoznanie potencjalnych celów i próby wykorzystywania lokalnych osób do realizacji zadań na rzecz rosyjskich służb.

Dla państw bałtyckich, które znajdują się bezpośrednio na wschodniej flance NATO, oznacza to konieczność traktowania takich operacji jako elementu trwającej konfrontacji z Rosją. Sabotaż pojedynczego obiektu może powodować ograniczone straty materialne, ale sama zdolność do rekrutowania ludzi, prowadzenia rozpoznania i organizowania ataków na terytorium państwa NATO stanowi znacznie poważniejsze zagrożenie.

W tym kontekście wyrok łotewskiego sądu jest nie tylko rozliczeniem konkretnej operacji, ale również sygnałem, że działania rosyjskich struktur prowadzone poza granicami Rosji są coraz częściej wykrywane i traktowane przez państwa bałtyckie jako element zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego.