Artyleria przeciwlotnicza przyszłości. Kaliber 155 mm na AUSA 2026

Rozwiązanie opracowywane dla US Army ma zapewnić ochronę stałych i półstałych instalacji wojskowych przy relatywnie niskich kosztach eksploatacji. MDACS odpowiada na problem, który coraz wyraźniej ujawnia się we współczesnych konfliktach: konieczność zwalczania licznych, stosunkowo tanich zagrożeń bez nadmiernego zużywania kosztownych pocisków przechwytujących. W przypadku masowych ataków z użyciem dronów i pocisków manewrujących tradycyjne systemy rakietowe mogą napotkać ograniczenia związane z liczbą gotowych do użycia pocisków oraz kosztem pojedynczego przechwycenia.

BAE Systems przedstawia MDACS jako jeden z elementów bardziej warstwowego podejścia do obrony powietrznej. System artyleryjski ma uzupełniać inne środki obrony, pozwalając na dobór efektora do rodzaju zagrożenia i ograniczając konieczność wykorzystywania najdroższych pocisków przeciwko każdemu celowi.

MDACS to propozycja nietypowa, ponieważ wykorzystuje armatę kalibru 155 mm do realizacji zadań obrony powietrznej. W odróżnieniu od klasycznych zestawów przeciwlotniczych, które korzystają z pocisków rakietowych lub artylerii lufowej mniejszego kalibru, rozwiązanie BAE Systems opiera się na amunicji artyleryjskiej o dużej prędkości wylotowej, wyposażonej w układ naprowadzania. Konstrukcja ma łączyć zdolność zwalczania celów powietrznych z możliwością prowadzenia ognia do celów naziemnych.

Konstrukcja MDACS: Podwozie FMTV i mobilna armata kalibru 155 mm

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów MDACS jest sposób zabudowy uzbrojenia. Prototyp zaprezentowany w Waszyngtonie wykorzystuje sześciokołowe podwozie z rodziny FMTV, produkowanej przez Oshkosh Defense. Pojazd ma trzy osie, opancerzoną kabinę załogi oraz obrotowy, unoszony moduł mieszczący system artyleryjski.

Na pierwszy rzut oka konstrukcja przypomina samobieżną wyrzutnię rakietową HIMARS lub inny system tego typu. W rzeczywistości w module umieszczono armatę kalibru 155 mm wraz z mechanizmem ładowania. Podczas przygotowania do strzelania system hydrauliczny unosi uzbrojenie do pozycji roboczej, a podpory stabilizujące, dwie boczne i jedna tylna, ograniczają ruchy podwozia podczas oddawania strzałów. W położeniu transportowym lufa zostaje opuszczona i mieści się w przestrzeni pomiędzy częściami kabiny.

Takie rozwiązanie ma umożliwiać szybkie przemieszczanie systemu pomiędzy stanowiskami ogniowymi, a także transport lotniczy. BAE Systems podkreśla, że mobilność i możliwość szybkiego rozmieszczenia są ważnymi zaletami MDACS, szczególnie w przypadku ochrony rozproszonych instalacji wojskowych.

Armata kal. 155 mm systemu MDACS wystrzeliwuje pocisk Hypervelocity Projectile (HVP), amunicję kierowaną rozwijaną od 2013 r. jako rozwiązanie uniwersalne, przeznaczone do użycia w armatach wykorzystywanych przez US Navy, US Marine Corps i US Army, to jest morskich kal. 127 mm, systemach artyleryjskich kal. 155 mm a także w przyszłości w elektromagnetycznych działach szynowych railgun). HVP ma szeroki zakres potencjalnych zastosowań, obejmujący wsparcie ogniowe z morza, zwalczanie pocisków manewrujących i balistycznych oraz walkę z celami nawodnymi.

Osiągi i próby poligonowe pocisku HVP w systemach artyleryjskich

Jego deklarowana donośność zależy od platformy: przekracza 50 mil morskich (93 km) w przypadku armaty Mk 45 Mod 4, 40 mil morskich (74 km) dla Mk 45 Mod 2, 130 km dla systemu Advanced Gun System (AGS), 80 km dla armaty lądowej kal. 155 mm oraz 185 km w przypadku działa szynowego. Szybkostrzelność wynosi 20 strzałów na minutę (Mk 45), 10 strzałów na minutę (AGS), 6 strzałów na minutę (155 mm) lub 10 strzałów na minutę (railgun).

Pocisk HVP testowano m.in. z holowaną haubicą M777 kal. 155 mm oraz armatą morską Mk 45 kal. 127 mm. W próbach odnotowano donośność wynoszącą odpowiednio około 31,5 km i ponad 74 km. Konstrukcja pocisku nie opiera się na silniku rakietowym, lecz zamiast tego wykorzystuje rozwiązanie aerodynamiczne o zmniejszonym oporze, które ma zapewniać wysoką prędkość, zdolność manewrowania i zwiększoną donośność. Rozwój HVP napotkał jednak problemy techniczne, które przyczyniły się do wzrostu kosztów i opóźnień.

Warto nadmienić, że we wrześniu 2020 r., podczas prób demonstracyjnych, armatohaubica samobieżna M109A6 Paladin skutecznie raziła przy użyciu eksperymentalnej amunicji cel poruszający się z prędkością poddźwiękową, symulujący pocisk manewrujący BQM-167 Skeeter.

MDACS jako konwencjonalny system artyleryjski do zwalczania celów naziemnych wykorzystuje amunicję Scorpio-XR, opracowaną na bazie HVP. Według BAE Systems ma ona podwoić donośność w porównaniu z dotychczasowymi pociskami wystrzeliwanymi z armat kal. 155 mm. Scorpio-XR to najnowszy precyzyjny pocisk kierowany z rodziny HVP, zaprojektowany do zwalczania celów stałych i ruchomych w środowisku działań o wysokim stopniu zagrożenia.

Wykorzystanie wspólnej platformy do realizacji zadań przeciwlotniczych i rażenia celów naziemnych ma zwiększać elastyczność zastosowania systemu. W zależności od potrzeb operacyjnych MDACS mógłby wspierać ochronę infrastruktury wojskowej, a także zapewniać dodatkowe możliwości prowadzenia ognia na dużą odległość. Ostateczny zakres tych zdolności będzie jednak zależał od wyników dalszych prób i integracji poszczególnych rodzajów amunicji.

Program MDACS mógł zostać zrealizowany dzięki zawarciu umowy z US Army w styczniu 2025 roku, obejmującej opracowanie prototypów systemu artyleryjskiego oraz amunicji HVP. Przedsięwzięcie realizowane jest przez Rapid Capabilities and Critical Technologies Office (RCCTO), czyli biuro odpowiedzialne za przyspieszanie rozwoju i wdrażania wybranych technologii wojskowych.

Zgodnie z założeniami programu pełna bateria MDACS ma składać się z ośmiu samobieżnych armat MDACS, czterech radarów wielofunkcyjnych MFPR (Multi-Function Precision Radar) oraz dwóch stanowisk kierowania walką MDBM (Multi-Domain Battle Manager). Zestaw ma ponadto obejmować co najmniej 144 pociski HVP.

Harmonogram dostaw baterii MDACS

Dostarczenie kompletnej baterii zaplanowano najpóźniej na czwarty kwartał roku fiskalnego 2027, a następnie ma odbyć się demonstracja operacyjna w roku fiskalnym 2028. Powodzenie będzie zależało nie tylko od samej armaty, lecz także od integracji radarów, systemu kierowania ogniem i amunicji.

Prezentacja MDACS wpisuje się w szerszą działalność BAE Systems w obszarze artylerii lądowej. W czerwcu 2026 roku koncern otrzymał kontrakt o wartości 535 mln dolarów na produkcję kolejnych armatohaubic samobieżnych M109A7 Paladin oraz wozów amunicyjnych M992A3 dla US Army.