Szwecja pomoże Finlandii bronić się przed dronami. Wyśle Gripeny i okręty

Decyzja ta zapadła po kilku incydentach, które pokazały, jak szybko może zmienić się sytuacja bezpieczeństwa wokół Finlandii. 29 marca dwa drony wleciały na terytorium południowo-wschodniej Finlandii podczas ukraińskich ataków na rosyjską infrastrukturę w rejonie Zatoki Fińskiej. Fińskie F/A-18 Hornety zostały poderwane w celu identyfikacji obiektów, które później rozbiły się w pobliżu Kouvoli. Fińskie władze oceniły następnie, że drony prawdopodobnie zboczyły z pierwotnej trasy, potencjalnie w wyniku rosyjskich działań przeciwdziałających.

Jeszcze poważniejsza sytuacja miała miejsce 15 maja. Fińskie władze otrzymały informacje, że większe drony, przenoszące cięższe ładunki wybuchowe, mogą zboczyć w kierunku fińskiego terytorium. W regionie Uusimaa wydano pilne ostrzeżenie, zwiększono gotowość do przeciwdziałania dronom oraz wprowadzono zmiany w ruchu lotniczym i morskim. Ostatecznie drony nie wleciały do Finlandii, jednak incydent pokazał, że państwo graniczące z Rosją może być narażone na zagrożenie z powietrza nawet wtedy, gdy nie jest jego bezpośrednim celem.

Finlandia buduje własną tarczę antydronową

Finlandia już intensywnie inwestuje w systemy przeciwdziałania bezzałogowym statkom powietrznym (C-UAS). W 2026 roku Helsinki przeznaczyły dodatkowe 50,2 mln euro na zdolności do zwalczania dronów, w tym 44 mln euro dla Straży Granicznej oraz 6,2 mln euro dla policji.

Celem jest stworzenie warstwowego systemu, łączącego stałe sensory i środki przeciwdziałania rozmieszczone wzdłuż granicy z Rosją oraz wybrzeża z mobilnymi systemami, które mogą być rozmieszczane w innych częściach kraju. Finlandia zabiega również o dodatkowe 35 mln euro z funduszy Unii Europejskiej na dalszy rozwój zdolności wykrywania, śledzenia i zwalczania dronów w latach 2027–2029.

Wsparcie ze strony Szwecji należy więc postrzegać jako uzupełnienie systemu, który Finlandia już buduje, a nie jako zastępstwo dla własnych zdolności.

Co może zaoferować Szwecja?

Szwecja, na wniosek fińskiego rządu, wysyła do Finlandii myśliwce JAS 39 Gripen, jednostki wojskowe oraz wsparcie marynarki wojennej, koncentrując się na patrolowaniu i monitorowaniu wschodniej granicy. Działania te są odpowiedzią na rosnące obawy związane z incydentami w przestrzeni powietrznej oraz pojawianiem się dronów, które mogą zboczyć z kursu w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie. Prezydent Finlandii Alexander Stubb ocenił, że współpraca zwiększy zdolności wykrywania dronów i wzmocni jedność państw nordyckich.

Jako niedawni członkowie NATO, a jednocześnie państwa od lat rozwijające bliską współpracę obronną, Finlandia i Szwecja integrują swoje działania w powietrzu i na morzu. Szwecja zapewnia zaawansowane sensory, podczas gdy Finlandia oferuje głębię operacyjną i infrastrukturę na własnym terytorium. Jednocześnie działania pozostają pod fińskim dowództwem, co ma wzmacniać północną flankę NATO.

Szwecja dysponuje szybko rozwijającym się zestawem zdolności do zwalczania systemów bezzałogowych. Szwedzkie siły zbrojne wykorzystują rozwiązania od urządzeń przenoszonych przez pojedynczych żołnierzy, przez systemy montowane na pojazdach, po rozwiązania morskie i stacjonarne.

Jednym z ciekawszych rozwiązań jest LOKE, łączący radar, rozpoznanie elektroniczne, sensory elektrooptyczne, zakłócanie oraz środki przeciwdziałania. Szwecja rozwija również cięższy system Gute II. Jego architektura obejmuje system dowodzenia i kierowania, aktywne i pasywne sensory, walkę elektroniczną oraz efektory kinetyczne, w tym armaty kalibru 30 i 40 mm. Sztokholm przeznaczył ponadto kilka miliardów koron szwedzkich na rozwój zdolności do zwalczania dronów oraz prowadzenia walki elektronicznej.

To coś więcej niż systemy antydronowe

Najbardziej interesującym elementem całej współpracy może się ostatecznie okazać nie fizyczne rozmieszczenie szwedzkiego sprzętu, lecz dalsza integracja fińskich i szwedzkich systemów rozpoznania oraz dowodzenia.

Oba państwa od lat rozwijają coraz bliższą współpracę sił powietrznych, obejmującą między innymi wspólne operacje lotnicze, wzajemne wykorzystywanie baz, tworzenie wspólnego obrazu sytuacji powietrznej, zarządzanie sensorami oraz wspólne rozwiązania w zakresie dowodzenia i kierowania. Ich przystąpienie do NATO stworzyło dodatkowe ramy pozwalające przyspieszyć ten proces.

W tym kontekście „wspólne wzmacnianie nadzoru” może oznaczać znacznie więcej niż rozmieszczenie kilku systemów antydronowych w pobliżu granicy. Może obejmować również łączenie danych z sensorów, przyspieszenie procesu identyfikacji zagrożeń oraz skrócenie czasu potrzebnego na podjęcie decyzji. Dron wykryty przez jeden z krajów może niemal natychmiast stać się elementem obrazu sytuacji operacyjnej dostępnego dla obu państw.

Współpraca obronna między Finlandią i Szwecją wkracza dziś na kolejny poziom. Finlandia i Szwecja wspólnie wzmacniają nadzór i ochronę integralności terytorialnej Finlandii. Współpraca zwiększy nasze zdolności do wykrywania i zwalczania dronów.

Ramy prawne już istnieją

To właśnie dlatego najnowszego komunikatu nie należy traktować wyłącznie jako deklaracji politycznej. Finlandia i Szwecja podpisały w 2022 roku dwustronne porozumienie dotyczące wsparcia państwa-gospodarza (Host Nation Support), regulujące działalność sił zbrojnych jednego państwa na terytorium drugiego w czasie pokoju, kryzysu i wojny.

Szwedzkie przepisy poszły jeszcze dalej. Od 2020 roku szwedzki rząd ma możliwość prawnego podjęcia decyzji o rozmieszczeniu szwedzkich sił zbrojnych w Finlandii w celu zapobiegania naruszeniom fińskiego terytorium. To ma istotne znaczenie. Pytanie nie brzmi już zatem, czy szwedzkie siły zbrojne mogłyby uczestniczyć w ochronie Finlandii. Odpowiednie mechanizmy już istnieją. Pytanie brzmi, jak daleko oba rządy będą gotowe je wykorzystać.

W przypadku Finlandii i Szwecji proces ten osiągnął obecnie poziom bezpośredniej ochrony integralności terytorialnej drugiego państwa.