Nowy bezzałogowy samolot bojowy? Ma wspierać Gripeny

A3-001 został pokazany podczas jubileuszowych pokazów lotniczych szwedzkich sił zbrojnych w bazie Malmen w Linköping. Nie jest to jeszcze latający prototyp, lecz pełnoskalowy model przedstawiający propozycję Saaba dotyczącą przyszłości szwedzkiego lotnictwa bojowego.

Koncepcja zakłada wspólne działanie samolotów załogowych i bezzałogowych w ramach jednego systemu. A3-001 mógłby uzupełniać możliwości myśliwców Gripen, a w przyszłości także ich załogowych następców. Bezzałogowiec miałby wykonywać przede wszystkim te misje, podczas których ryzyko utraty samolotu i pilota jest szczególnie wysokie.

Saab wymienia wśród przewidywanych zadań prowadzenie walki elektronicznej, obezwładnianie obrony powietrznej przeciwnika oraz precyzyjne atakowanie celów w silnie bronionym środowisku. Projekt ma łączyć obniżoną wykrywalność z wysokim stopniem autonomii i możliwością współpracy z innymi elementami systemu walki.

Saab nie opublikował dotąd liczbowych parametrów A3-001. Nie ujawniono jego wymiarów, masy, rodzaju napędu, prędkości, zasięgu ani przewidywanego udźwigu. Firma potwierdza jedynie ogólne założenia dotyczące obniżonej wykrywalności, autonomii oraz zdolności do prowadzenia działań wielodomenowych.

Więcej wiadomo o technologicznych ambicjach szerszego programu przyszłego szwedzkiego lotnictwa bojowego. Saab wskazuje w tym kontekście na wykorzystanie sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego, fuzję danych z różnych sensorów oraz technologie ograniczające wykrywalność. W materiałach firmy pojawia się również możliwość zastosowania broni elektromagnetycznej, w tym systemów laserowych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te rozwiązania znajdą się w A3-001.

Równolegle Saab realizuje na zlecenie szwedzkiej agencji zamówień obronnych FMV program KFS, czyli Koncept Przyszłego Systemu Lotnictwa Bojowego. Obejmuje on prace koncepcyjne, rozwój technologii oraz budowę latającego demonstratora.

W 2025 roku FMV rozszerzyła umowę z Saabem. Wartość aneksu wyniosła 2,676 mld koron szwedzkich. Zgodnie z opublikowanym harmonogramem prace nad demonstratorem mają potrwać do końca 2027 roku i obejmować jego pierwsze loty. W program zaangażowane są FMV, Saab oraz GKN Aerospace.

Nie oznacza to jednak, że demonstratorem, który ma wznieść się w powietrze w 2027 roku, będzie właśnie A3-001. Saab wyraźnie przedstawia system A3 jako odrębną, własną koncepcję, która mogłaby zostać rozwinięta w kolejnym etapie prac.

– Znajdujemy się obecnie w intensywnej fazie rozwoju, w której wspólnie ze Szwecją badamy technologie mające stworzyć podstawę następnej generacji systemów lotnictwa bojowego. W ramach tych prac zamierzamy przeprowadzić loty bezzałogowych demonstratorów o cechach zbliżonych do samolotów bojowych przed 2030 rokiem – powiedział Peter Nilsson, szef jednostki Advanced Programs w Saabie.

Nilsson zaznaczył, że A3 jest autorską propozycją Saaba dotyczącą rozwiązania, które mogłoby pojawić się w połowie lat 30., jeżeli Szwecja zdecyduje się kontynuować obecne prace. Koncern chce przy tym wykorzystać doświadczenia zdobyte podczas rozwoju myśliwców Gripen, samolotów wczesnego ostrzegania i dowodzenia GlobalEye oraz innych zaawansowanych systemów lotniczych.

Prezentacja A3-001 nie oznacza więc uruchomienia programu produkcyjnego ani podjęcia przez Szwecję decyzji o zakupie takich maszyn. Państwo prowadzi obecnie analizy dotyczące przyszłości swojego lotnictwa bojowego. Zasadnicze rozstrzygnięcie – rozwój konstrukcji krajowej, udział w programie międzynarodowym lub zakup zagranicznego systemu – ma zostać podjęte do 2030 roku. Jednocześnie szwedzkie władze zakładają, że Gripeny pozostaną w służbie także po 2050 roku.

Jeżeli projekt A3 zostanie rozwinięty, bezzałogowe samoloty nie zastąpią więc szybko Gripenów. Mają raczej zwiększyć ich możliwości, przejmując najbardziej ryzykowne zadania i działając wspólnie z maszynami załogowymi.