Kolejne napięcie na linii Teheran-Kijów

Rośnie napięcie w relacjach ukraińsko-irańskich po ataku przeprowadzonym przez wojska ukraińskie na Morzu Kaspijskim. Władze w Kijowie twierdzą, że uderzenie było skoncentrowane na jednostce pływającej wykorzystywanej w transporcie ładunków wojskowych dla Rosji. Dokładniej, prezydent Ukrainy w poście na portalu X miał stwierdzić, że cyt. „osiągnęliśmy również bardzo silne rezultaty dzięki uderzeniom dalekiego zasięgu na Morzu Kaspijskim – w tym w odniesieniu do jednostek pływających wykorzystywanych w transportach ładunków wojskowych z udziałem Iranu, a także okrętu wojennego.”

Iran oburzony atakiem, Ukraina odpowiada

Jednakże władze Iranu nie kryją oburzenia w związku ze śmiercią swojego marynarza oraz obrażeniami, jakich doznali inni. Do tamtejszego Ministerstwa Spraw Zagranicznych wezwany został ukraiński chargé d’affaires w Teheranie. Zaś samo Ministerstwo Spraw Zagranicznych Iranu oficjalnie potępiło sam atak, a strona irańska mówi wręcz o akcie agresji, zapowiadając obronę interesów narodowych. Zdaniem strony irańskiej, aktywność wojskowa Ukrainy wymierzona w jednostki na wodach kaspijskich odzwierciedla utrzymujące się „irracjonalne i wrogie podejście” do Iranu. Iran twierdzi, że naruszone zostały również zasady Artykułu 2(4) Karty Narodów Zjednoczonych, odnoszącego się do zakazu użycia siły oraz groźby jej użycia w stosunkach międzynarodowych. Irańczycy twierdzą także, że takie incydenty mogą jeszcze bardziej zaognić i rozszerzyć wojnę rosyjsko-ukraińską. Władze w Teheranie chcą, aby sprawą zajęły się Rada Bezpieczeństwa ONZ, ale też, co interesujące, Unia Europejska i społeczność międzynarodowa ogólnie.

W odpowiedzi strona ukraińska wskazuje, że cyt. „Oskarżenia Iranu są nieuzasadnione i bezpodstawne. Reżim w Teheranie jest bezpośrednim współwinnym rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie, podsycając zbrodniczą wojnę Moskwy bronią, która od 2022 roku zabija Ukraińców. Iran nie ma podstaw, by udawać ofiarę, a tym bardziej usprawiedliwiać swoje zagrożenia absurdalnymi odniesieniami do Karty Narodów Zjednoczonych. Swoimi wypowiedziami Iran próbuje również odwrócić uwagę od rosyjskiego terroru wobec cywilnej żeglugi na Morzu Czarnym, który zagraża globalnemu bezpieczeństwu żywnościowemu. Ale mu się to nie uda. Ataki Rosji na wolność żeglugi będą w centrum uwagi dzisiejszego nadzwyczajnego posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ i oczekujemy zdecydowanej reakcji ze strony społeczności międzynarodowej.” Minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha podkreśla tutaj dwoistość działań Iranu – próbę zakamuflowania kooperacji z Rosją, a także próbę działań w domenie informacyjnej, mających na celu skierowanie uwagi z sytuacji na Morzu Czarnym na Morze Kaspijskie.

Iran w niekomfortowej pozycji strategicznej

Tak czy inaczej, niezależnie od skali praktycznych zagrożeń dla irańskiej żeglugi, to właśnie dla nich sytuacja jest o tyle niekomfortowa, że w rejonie Zatoki i Cieśniny Ormuz ich zasoby morskie są blokowane przez USA. Dlatego też dostęp do Morza Kaspijskiego można było traktować jako rodzaj wentyla bezpieczeństwa, jeśli chodzi o żeglugę. W przypadku zagrożenia ze strony uderzeń ukraińskich, także ten element może być kwestionowany i wpływać na pozycję irańskiego państwa, szczególnie w kontekście stanu gospodarki.

Tak jak zostało stwierdzone już na wstępie, nie są to pierwsze napięcia między Ukrainą i Iranem. Od początku rosyjskiej pełnoskalowej agresji z 2022 r. pojawiły się oskarżenia o wspieranie jej za pomocą transferu irańskich systemów uzbrojenia. Oczywiście, punktem kulminacyjnym było masowe zastosowanie przez Rosjan irańskich systemów bezzałogowych (OWA) Shahed-136, które najpierw były pozyskiwane od producenta, a później zostały osadzone w rosyjskim systemie produkcji zbrojeniowej już jako Geran-2 (Geranium-2). Nie zmienia to jednak faktu, że dla Ukrainy naturalnym jest widzenie ważnego udziału strony irańskiej w projekcji zagrożeń względem swoich miast.

Rosja wspiera Iran w atakach na Bliskim Wschodzie?

W tym samym czasie, kiedy mamy do czynienia z incydentem na Morzu Kaspijskim, zdaniem Wołodymyra Zełenskiego, Rosja przekazuje Iranowi swoje obserwacje w zakresie źródeł IMINT, z wykorzystaniem własnych zdolności satelitarnych. Chodzić ma o targetowanie oraz późniejszą ocenę skutków uderzeń irańskich na Bliskim Wschodzie, szczególnie na obiekty amerykańskie przy kolejnych ostrzałach rakietowo-dronowych. Trzeba również zauważyć, że od początku walk na Bliskim Wschodzie strona ukraińska jest otwarta na kooperację z państwami atakowanymi przez Iran w kontekście rozwoju systemów obrony przeciwlotniczej, szczególnie jeśli chodzi o systemy kontrdronowe.