Rosja wraca do masowej produkcji czołgów. Alert dla Polski i NATO

Tym powodem jest Federacja Rosyjska. Niestety, w debacie, która trwa w naszym kraju, bardzo często pomija się to, że Rosja jest w trakcie odbudowy głównej siły bojowej swoich wojsk lądowych, czyli wojsk pancernych i zmechanizowanych.

Wstęp

Nim przejdziemy do głównej części niniejszych rozważań, wypadałoby najpierw opisać kilka faktów, które mogą nie być do końca oczywiste dla wszystkich, którzy przyglądają się i komentują program modernizacji Sił Zbrojnych RP oraz polskiego przemysłu obronnego. Po pierwsze, tak – to prawda, Rosja poniosła bardzo duże straty w personelu i sprzęcie wojskowym na Ukrainie. Natomiast trzeba jasno stwierdzić, że dane podawane przez Sztab Generalny Ukrainy są zdecydowanie przesadzone (używając dyplomatycznego języka) w stosunku do faktycznych strat potwierdzonych materiałami fotograficznymi i wideo.

Po drugie, Rosjanie wciąż dysponują dużymi rezerwami starszego sprzętu wojskowego, który jest systematycznie remontowany i modernizowany, aby przywrócić go do pełnej sprawności bojowej. Oprócz tego produkowany jest także nowy sprzęt wojskowy, w tym ciężki, taki jak czołgi podstawowe i bojowe wozy piechoty.

Po trzecie, Rosjanie na tyłach odbudowują swoje wojska pancerne i zmechanizowane oraz przygotowują się do zgoła innej wojny niż ta na Ukrainie, która wyewoluowała w konflikt pozycyjny na wyniszczenie. Nawet Rosjanie dostrzegają, że tak prowadzona wojna jest zbyt kosztowna i w dłuższej perspektywie jest ślepą uliczką, a jedynym rozwiązaniem jest powrót do wojny manewrowej.

UrałWagonZawod

Nie ulega wątpliwości, że w Rosji zakłady UrałWagonZawod w Niżnym Tagile produkują nowe czołgi, obok prowadzenia remontów i modernizacji starszych typów maszyn. Ten ogromny kombinat przemysłowy, wybudowany w czasach stalinowskich, zajmuje się wytwarzaniem produktów na potrzeby rynku cywilnego oraz jest największym producentem ciężkiego sprzętu pancernego w Rosji.

Według analizy przeprowadzonej przez Frontelligence, zgodnie z planem zakłady UrałWagonZawod mają wyprodukować około 1783 czołgów T-90M Proryw-3 i T-90M2 Rywok-1 w latach 2026-2036. Doliczyć do tego należy jeszcze między 231 a 267 czołgów T-90M zbudowanych w latach 2022-2024. Należy pamiętać, że w latach 2017-2019 podpisano jeszcze trzy umowy na około 160 wozów T-90M. Maksymalne zdolności produkcyjne czołgów T-90M ocenia się na około 200-300 wozów rocznie.

Oczywiście nie wszystkie T-90M powstają od podstaw jako całkowicie nowe pojazdy. Część wozów to zmodernizowane i przebudowane kadłuby czołgów T-90 i T-90A, które ożeniono z nowymi wieżami. Można domniemywać, że podobnie będzie z czołgami T-90M2. Część będzie stanowiły zmodernizowane i przebudowane kadłuby z nowymi wieżami, a pozostałe pojazdy zostaną zbudowane od podstaw jako nowe.

Do czasu powstania niniejszego materiału Rosjanie stracili 4339 czołgów, z czego 3245 zostało zniszczonych, 159 uszkodzono, 395 porzucono, a 540 zdobyli Ukraińcy. Z tej liczby 101 egzemplarzy stanowią T-90M. 52 kolejne zostały uszkodzone, porzucone lub zdobyte.

W latach 2027-2036 UrałWagonZawod planuje także remonty i modernizację 828 czołgów T-72B i T-72B1 do standardu T-72B3. Pojawiły się już pierwsze materiały wideo potwierdzające, że rozpoczęto remonty i modernizację T-72A i T-72AW do standardu zbliżonego do T-72B3. Nie sposób określić dokładnej liczby T-72A, które mają zostać poddane takim pracom.

Podobnie UrałWagonZawod w latach 2027-2036 planuje wyremontowanie i wyprodukowanie łącznie 86 bojowych wozów wsparcia czołgów BMPT, które bazują na kadłubie czołgów rodziny T-90. Pomimo pewnych problemów pojazdy te są eksploatowane na linii frontu. Wiele wskazuje na to, że są uznawane za przydatne, mimo wcześniejszych trudności z opracowaniem spójnej doktryny ich użycia na polu walki.

Rosjanie są w stanie uzupełniać straty w ciężkim sprzęcie pancernym. W ostatnim czasie sprzyja temu także ograniczone użycie sprzętu na froncie. To oznacza, że większość aktualnie produkowanych, remontowanych i modernizowanych pojazdów jest przeznaczona do odbudowy jednostek pancerno-zmechanizowanych w głębi Rosji. Fakt ten powinien być alarmujący dla decydentów cywilnych i wojskowych w NATO.

KurganMaszZawod

W zakładach KurganMaszZawod produkowane są nowe bojowe wozy piechoty BMP-3 oraz bojowe wozy desantu BMD-4M, a także pojazdy specjalistyczne bazujące na tych platformach. Jak informowano, partia wozów BMP-3 dostarczona w styczniu 2026 roku była o 40% większa niż wynikało z planu produkcji.

Zdolności KurganMaszZawodu do produkcji bojowych wozów piechoty BMP-3 ocenia się na około 300-500 wozów rocznie. Oczywiście tak jak w przypadku T-90M, roczny wolumen jest zróżnicowany, zależnie od planów oraz podpisywanych umów, a ostatecznie także wydajności przemysłu w danym roku.

Bojowe wozy desantu BMD-4M są produkowane na mniejszą skalę. Forecast International ocenia, że roczny wolumen wynosi między 30 a 45 wozów. Zgodnie z tabelą na lata 2024–2033 prognozuje się wyprodukowanie łącznie 335 bojowych wozów desantu BMD-4M.

Armia rosyjska zgłaszała również zapotrzebowanie na wznowienie produkcji bojowych wozów piechoty BMP-2, jednak prawdopodobnie zrezygnowano z tego pomysłu. Wymagałoby to odtworzenia linii produkcyjnych oraz łańcucha poddostawców, co mogło być kosztowne, trudne lub wręcz niemożliwe.

Jedynym logicznym rozwiązaniem jest zatem kontynuacja produkcji BMP-3 i BMD-4M. Na korzyść tych pojazdów działają uruchomione linie produkcyjne, istniejące łańcuchy poddostawców, logistyka oraz system szkolenia. Wznowienie na tym etapie produkcji wozów BMP-2, np. w zmodernizowanym wariancie BMP-2M, skonsumowałoby jedynie siły i środki oraz spowolniło produkcję BMP-3 i BMD-4M.

OmskTransMasz

Przyszłość zakładów OmskTransMasz jest niejasna. Obecnie fabryka zajmuje się głównie remontami oraz modernizacją czołgów T-80B i T-80BW do standardu T-80BWM. Być może z czasem rozpocznie także kapitalne remonty i pewną modernizację zachowanych w zasobach Federacji Rosyjskiej T-80U.

Zapowiadano także wznowienie produkcji T-80 w nowym wariancie, być może zunifikowanym w pewnym zakresie z T-90M2 Rywok-1, np. w formie jednolitego systemu wieżowego. W związku z tym w rosyjskich źródłach pojawia się kryptonim Rywok-2, który ma odnosić się właśnie do projektu tak zmodernizowanego czołgu T-80. Jednak do tej pory nie zaprezentowano żadnych rezultatów tych prac, choćby w formie rysunków, z wyjątkiem szkiców nowego systemu wieżowego, który ma być związany z tym projektem.

Ponadto, OmskTransMasz przekazuje do służby w wojskach lądowych Federacji Rosyjskiej dwa nowe typy pojazdów bazujących na podwoziu T-80. Są to ciężkie samobieżne rakietowe miotacze ognia TOS-3 Drakon oraz wozy zabezpieczenia technicznego BREM-80. Nie jest jasne, czy pojazdy te są przebudowywane ze starszych T-80B i T-80BW, czy też otrzymują fabrycznie nowe kadłuby.

W ostatnim czasie OmskTransMasz dostarczył armii rosyjskiej około 5-6 wozów zabezpieczenia technicznego BREM-80. Faktem jest, że wozy te występują w stosunkowo niewielkiej liczbie, zresztą podobnie jak TOS-3 Drakon. Jeżeli pojazdy bazują na nowych kadłubach, zbudowanych od podstaw w Omsku, może to oznaczać przymiarki do wznowienia produkcji kompletnych czołgów T-80. Jednak nie można mieć co do tego pewności, więc należy zachować zdrowy sceptycyzm.

Wszystko to oznacza, że Rosja, równolegle z rozbudową komponentu dronowego i „piechoty XXI wieku” odtwarza swój potencjał konwencjonalny. I znaczna jego część nie jest wysyłana na front, ale utrzymywana w jednostkach tworzonych z myślą o innych zadaniach. To oznacza, że Rosja będzie mogła stanowić poważne zagrożenie jeszcze przed końcem obecnej dekady.